Polska

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia.
Rzeczpospolita Polska
Flaga Polski
Godło Polski
Flaga PolskiGodło Polski
Hymn:
Mazurek Dąbrowskiego
Położenie Polski
KonstytucjaKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997
Język urzędowypolski[a]
StolicaWarszawa
Ustrój politycznydemokratyczny
Typ państwarepublika parlamentarna
Głowa państwaPrezydent RP Andrzej Duda
Marszałek Sejmu
Marszałek Senatu
Marek Kuchciński
Stanisław Karczewski
Szef rząduprezes Rady Ministrów Mateusz Morawiecki
WicepremierzyPiotr Gliński
Beata Szydło Jarosław Gowin
Powierzchnia
 • całkowita
69. na świecie
312 679[b][1][2] km²
Liczba ludności (31.12.2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
36. na świecie
38 433 600[3]
123 osób/km²
Polacy: 97,1%[c]
Ślązacy[d]: 2,2%[c]
PKB (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

614,2 mld[4] USD
16 180[4] USD
PKB (PSN) (2018)
 • całkowite 
 • na osobę

1193,1 mld[4] dolarów międzynar.
31 430[4] dolarów międzynar.
Jednostka monetarnazłoty (zł, PLN)
Religia dominującakatolicyzm (86,4%)[5]
Strefa czasowaUTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Kod ISO 3166PL
Domena internetowa.pl
Kod samochodowyPL
Kod samolotowySN i SP
Kod telefoniczny+48
Mapa Polski
Mapa administracyjna Polski

Polska, Rzeczpospolita Polska (RP) – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w przeważającej części w dorzeczu WisłyOdry. Od północy Polska graniczy z Rosją (z jej obwodem kaliningradzkim) i Litwą, od wschodu z Białorusią i Ukrainą, od południa ze Słowacją i Czechami, od zachodu z Niemcami. Większość północnej granicy Polski wyznacza wybrzeże Morza Bałtyckiego. Polska Wyłączna Strefa Ekonomiczna na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km²[b][1], co daje jej 69. miejsce na świecie[e][6] i 9. w Europie. Zamieszkana przez prawie 38,5 miliona ludzi (2017), zajmuje pod względem liczby ludności 36. miejsce na świecie[7], a 6. w Unii Europejskiej. Polska podzielona jest na 16 województw. Jej największym miastem i jednocześnie stolicą jest Warszawa. Inne metropolie to Kraków, Łódź, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Szczecin. Największą polską aglomeracją policentryczną jest konurbacja górnośląska.

Pierwszą historycznie potwierdzoną datą opisującą dzieje Polski jest rok 966, gdy książę Mieszko I, władca obszarów mieszczących się współcześnie w większości w granicach Polski, przyjął chrzest. W 1025 roku powstało Królestwo Polskie, którego pierwszym królem był syn Mieszka I, Bolesław I Chrobry. W 1569 roku Polska zawarła porozumienie z Wielkim Księstwem Litewskim, podpisując tak zwaną unię lubelską. W wyniku podpisanej unii powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów, jedno z największych i najludniejszych państw na mapie szesnasto- i siedemnastowiecznej Europy[8][9], które po rozejmie w Dywilinie, w latach 1618–1621 miało powierzchnię około 1 mln km². Rzeczpospolita przestała istnieć w wyniku rozbiorów w latach 1772–1795, kiedy jej terytorium podzielone zostało między Prusy, Rosję i Austrię. Po 123 latach, pod koniec I wojny światowej, w 1918 roku, Polska odzyskała niepodległość.

1 września 1939, atakiem Niemiec na Polskę i dokonaną 17 września 1939 agresją ZSRR, rozpoczęła się II wojna światowa. W jej wyniku życie straciło ponad sześć milionów Polaków[10][11]. 21 lipca 1944, po przekroczeniu przez Armię Czerwoną Bugu Józef Stalin utworzył w Moskwie oparty o komunistów polskich marionetkowy Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, który wobec okupacji całego terytorium Polski przez Armię Czerwoną przejął władzę w kraju, przy pomocy aparatu policyjnego sowieckich służb specjalnych (NKWD, Smiersz, NKGB). Konferencja jałtańska trzech mocarstw w lutym 1945 uznała te fakty dokonane, przewidując powołanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej w oparciu o kontrolowany przez komunistów rząd warszawski do czasu wolnych wyborów. Postanowieniami konferencji poczdamskiej, po wojnie granice Polski przesunięto na zachód. Przewidziane przez konferencję jałtańską wybory odbyły się w styczniu 1947, zostały sfałszowane przez komunistyczną PPR, podobnie jak wcześniejsze referendum z 1946 roku. W konsekwencji sfałszowanych wyborów PPR przejął niepodzielną i niekwestionowaną międzynarodowo władzę nad Polską, czyniąc ją państwem satelickim ZSRR (od 1952 pod nazwą Polska Rzeczpospolita Ludowa – PRL). W wyniku rewolucji w 1989 roku upadł rząd komunistyczny, a Polska zmodyfikowała Konstytucję PRL, stając się krajem demokratycznym. Pomimo olbrzymich strat w ludziach oraz znacznego zniszczenia kraju w wyniku II wojny światowej, w Polsce udało się zachować wiele bogactwa kulturowego. Znajduje się tu 15 miejsc wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, 54 pomniki historii oraz duża liczba zarejestrowanych, chronionych prawnie zabytków.

Od początku transformacji ustrojowej w gospodarkę wolnorynkową, która rozpoczęła się na początku lat 90. XX wieku, Polska utrzymuje bardzo wysoki wskaźnik rozwoju społecznego (HDI). W kraju stopniowo zwiększa się wolność ekonomiczna[12]. Polska jest demokratycznym państwem z rozwiniętą, wysokodochodową gospodarką, wysokim wskaźnikiem jakości życia oraz bardzo wysoką stopą życiową[13][14]. Ponadto rocznie Polskę odwiedza około 17,5 miliona turystów (2016), co czyni ją jednym z najczęściej odwiedzanych krajów świata[15]. Polska jest ósmą co do wielkości gospodarką w Unii Europejskiej i jedną z najszybciej rozwijających się gospodarek europejskich[16]. Według wskaźnika Global Peace Index z 2017 roku Polska zajmuje 33. miejsce na świecie (22. w Europie) pod względem poziomu bezpieczeństwa, natomiast wg raportu firmy Underwriters Laboratories z 2018 roku, Polska pod względem bezpieczeństwa zajmuje miejsce 35. (27. w Europie)[17][18].

Spis treści

Inne języki
Acèh: Polandia
Адыгэбзэ: Полшэ
адыгабзэ: Полшэ
Afrikaans: Pole
Akan: Poland
Alemannisch: Polen
አማርኛ: ፖላንድ
Ænglisc: Polaland
Аҧсшәа: Полша
العربية: بولندا
aragonés: Polonia
ܐܪܡܝܐ: ܦܘܠܢܕ
armãneashti: Polonia
arpetan: Pologne
অসমীয়া: পোলেণ্ড
asturianu: Polonia
Avañe'ẽ: Polóña
авар: Польша
Aymar aru: Puluña
azərbaycanca: Polşa
تۆرکجه: لهیستان
Bahasa Banjar: Pulandia
Bân-lâm-gú: Pho-lân
Basa Banyumasan: Polandia
башҡортса: Польша
беларуская: Польшча
беларуская (тарашкевіца)‎: Польшча
भोजपुरी: पोलैंड
Bikol Central: Polonya
Bislama: Poland
български: Полша
Boarisch: Poin
བོད་ཡིག: ཕོ་ལན།
bosanski: Poljska
brezhoneg: Polonia
буряад: Польшо
català: Polònia
Чӑвашла: Польша
Cebuano: Polonya
čeština: Polsko
Chamoru: Polaki
Chavacano de Zamboanga: Polonia
Chi-Chewa: Poland
chiShona: Poland
chiTumbuka: Poland
corsu: Polonia
Cymraeg: Gwlad Pwyl
dansk: Polen
davvisámegiella: Polska
Deitsch: Polen
Deutsch: Polen
ދިވެހިބަސް: ޕޮލެންޑު
dolnoserbski: Pólska
डोटेली: पोल्याण्ड
ཇོང་ཁ: པོ་ལེནཌི
eesti: Poola
Ελληνικά: Πολωνία
emiliàn e rumagnòl: Pulógna
English: Poland
español: Polonia
Esperanto: Pollando
estremeñu: Poloña
euskara: Polonia
eʋegbe: Poland
فارسی: لهستان
Fiji Hindi: Poland
føroyskt: Pólland
français: Pologne
Frysk: Poalen
Fulfulde: Poloonya
furlan: Polonie
Gaeilge: An Pholainn
Gaelg: Yn Pholynn
Gagauz: Polşa
Gàidhlig: A' Phòlainn
galego: Polonia
ГӀалгӀай: Польша
贛語: 波蘭
Gĩkũyũ: Borandi
ગુજરાતી: પોલેંડ
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍀𐌰𐌿𐌻𐌰𐌿𐌽𐌹𐌰
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: पोलंड
客家語/Hak-kâ-ngî: Pô-làn
хальмг: Польшин Орн
한국어: 폴란드
Hausa: Poland
Hawaiʻi: Pōlani
հայերեն: Լեհաստան
हिन्दी: पोलैंड
hornjoserbsce: Pólska
hrvatski: Poljska
Ido: Polonia
Igbo: Poland
Ilokano: Polonia
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: পোল্যান্ড
Bahasa Indonesia: Polandia
interlingua: Polonia
Interlingue: Polonia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐳᓚᓐᑦ
Iñupiak: Poland
Ирон: Польшæ
isiXhosa: IPoland
isiZulu: IPolandi
íslenska: Pólland
italiano: Polonia
עברית: פולין
Basa Jawa: Polen
Kabɩyɛ: Pɔlɔɔñɩ
kalaallisut: Poleni
ಕನ್ನಡ: ಪೋಲೆಂಡ್
Kapampangan: Polonya
къарачай-малкъар: Польша
ქართული: პოლონეთი
kaszëbsczi: Pòlskô
қазақша: Польша
kernowek: Poloni
Kinyarwanda: Polonye
Kirundi: Pologne
Kiswahili: Poland
коми: Польша
Kongo: Pologne
Kreyòl ayisyen: Polòy
kurdî: Polonya
Кыргызча: Польша
кырык мары: Польша
Ladino: Polonia
лакку: Польша
لۊری شومالی: لهستان
latgaļu: Puoleja
Latina: Polonia
latviešu: Polija
Lëtzebuergesch: Polen
лезги: Польша
lietuvių: Lenkija
Ligure: Polonia
Limburgs: Pole
lingála: Poloni
Lingua Franca Nova: Polsca
Livvinkarjala: Pol'šu
la .lojban.: polskas
Luganda: Bupoolo
lumbaart: Polònia
मैथिली: पोल्यान्ड
македонски: Полска
Malagasy: Polonia
മലയാളം: പോളണ്ട്
Malti: Polonja
Māori: Pōrana
मराठी: पोलंड
მარგალური: პოლონეთი
مصرى: بولاندا
مازِرونی: لهستون
Bahasa Melayu: Poland
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Pŏ̤-làng
Mirandés: Polónia
монгол: Польш
မြန်မာဘာသာ: ပိုလန်နိုင်ငံ
Dorerin Naoero: Poran
Na Vosa Vakaviti: Polad
Nederlands: Polen
Nedersaksies: Pooln
नेपाली: पोल्याण्ड
नेपाल भाषा: पोल्याण्ड
日本語: ポーランド
Napulitano: Pulonnia
нохчийн: Польша
Nordfriisk: Poolen
Norfuk / Pitkern: Poeland
norsk: Polen
norsk nynorsk: Polen
Nouormand: Polongne
Novial: Polonia
occitan: Polonha
олык марий: Польша
ଓଡ଼ିଆ: ପୋଲାଣ୍ଡ
Oromoo: Poolaandi
oʻzbekcha/ўзбекча: Polsha
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੋਲੈਂਡ
पालि: पोलैंड
Pälzisch: Polen
Pangasinan: Polonya
پنجابی: پولینڈ
Papiamentu: Polonia
پښتو: پولنډ
Patois: Puolan
Перем Коми: Польска
ភាសាខ្មែរ: ប្រទេសប៉ូឡូញ
Picard: Polonne
Piemontèis: Polònia
Tok Pisin: Polan
Plattdüütsch: Polen
Ποντιακά: Πολωνία
português: Polónia
Qaraqalpaqsha: Polsha
qırımtatarca: Lehistan
reo tahiti: Pōrana
Ripoarisch: Pole
română: Polonia
Romani: Polska
rumantsch: Pologna
Runa Simi: Pulunya
русиньскый: Польско
русский: Польша
саха тыла: Польша
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱯᱳᱞᱮᱱᱰ
Gagana Samoa: Polani
संस्कृतम्: पोलॅण्ड्
Sängö: Pölôni
sardu: Polonia
Scots: Poland
Seeltersk: Polen
Sesotho: Poland
Sesotho sa Leboa: Poland
shqip: Polonia
sicilianu: Pulonia
සිංහල: පෝලන්තය
Simple English: Poland
سنڌي: پولينڊ
SiSwati: IPholandi
slovenčina: Poľsko
slovenščina: Poljska
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Пол҄ьска
ślůnski: Polsko
Soomaaliga: Boland
کوردی: پۆڵەندا
Sranantongo: Polikondre
српски / srpski: Пољска
srpskohrvatski / српскохрватски: Poljska
Basa Sunda: Polandia
suomi: Puola
svenska: Polen
Tagalog: Poland
தமிழ்: போலந்து
tarandíne: Pulonie
татарча/tatarça: Польша
తెలుగు: పోలాండ్
tetun: Polónia
тоҷикӣ: Лаҳистон
lea faka-Tonga: Polani
ᏣᎳᎩ: ᏉᎳᏂ
Tsetsêhestâhese: Poland
Tshivenda: Poland
Türkçe: Polonya
Türkmençe: Polşa
Twi: Poland
тыва дыл: Польша
удмурт: Польша
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: Poland
українська: Польща
اردو: پولینڈ
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: لەھىستان
Vahcuengh: Bohlanz
vèneto: Połonia
vepsän kel’: Pol'šanma
Tiếng Việt: Ba Lan
Volapük: Polän
Võro: Poola
walon: Pologne
文言: 波蘭
West-Vlams: Pooln
Winaray: Polonya
Wolof: Poloñ
吴语: 波兰
Xitsonga: Polendi
ייִדיש: פוילן
Yorùbá: Pólàndì
粵語: 波蘭
Zazaki: Polonya
Zeêuws: Poôl'n
žemaitėška: Lėnkėjė
中文: 波兰