Polityka

Zobacz też: inne znaczenia.

Polityka (z gr. poly: mnogość, różnorodność; polis - miasto-państwo) – pojęcie właściwe naukom społecznym, rozumiane na wiele sposobów.

U Arystotelesa jest rozumiana jako rodzaj sztuki rządzenia państwem, której celem jest dobro wspólne. W starożytności i średniowieczu dominowała idealizacja polityki i polityków oraz wywodzenie jej źródeł z praw natury bądź woli sił nadprzyrodzonych, służąca uzasadnianiu nierównoprawnych podziałów na uprzywilejowanych rządzących i podporządkowanych ich interesom poddanych.

Zapoczątkowane w czasach nowożytnych procesy demokratyzacji sprzyjały obiektywizacji poglądów na genezę i społeczną rolę polityki i polityków. Wyrazem tego współczesna definicja zakładająca, że polityka to uzgadnianie zachowań współzależnych społeczeństw o sprzecznych interesach. Jej szersza wykładnia wyjaśnia, iż polityka to działalność polegająca na przezwyciężaniu sprzeczności interesów i uzgadnianiu zachowań współzależnych grup społecznych i wewnątrz nich za pomocą perswazji, manipulacji, przymusu i przemocy, kontestacji, negocjacji i kompromisów, służąca kształtowaniu i ochronie ładu społecznego korzystnego dla tych grup stosownie do siły ich ekonomicznej pozycji i politycznych wpływów. Realia dziejów ludzkości i współczesności dowodzą, że polityki korzystnej dla wszystkich po równo zazwyczaj nie ma[1].

Podobnie definiuje politykę Stephen D. Tansey konstatując, że polityka obejmuje szeroki wachlarz sytuacji, w których ludzie kierujący się odmiennymi interesami działają wspólnie dla osiągnięcia celów, które ich łączą, i konkurują ze sobą, gdy cele są sprzeczne. I z tych pozycji zakłada, że warto raczej krytycznie odnieść się do standardowych akademickich definicji polityki i władzy[2].

Za podstawę nowożytnych definicji polityki uchodzą teorie Maksa Webera, twierdzącego, że polityka to dążenie do udziału we władzy lub do wywierania wpływu na podział władzy, czy to między państwami, czy też w obrębie państwa, między grupami ludzi, jakie to państwo tworzą[3]. I uściślającego wcześniejsze definicje konstatacją, iż istotną właściwością polityki jest "odwoływanie się do przemocy", bo w sferze stosunków politycznych "groźba przemocy i, ewentualnie, jej zastosowanie jest jednak swoistym środkiem, a zawsze ultima ratio, gdy inne środki zawiodą"[4]. Definicja ta jest o tyle uniwersalna, że akcentuje dwa wymiary polityki: wewnętrzny (wewnątrzpaństwowy) i zewnętrzny (międzypaństwowy). Ze względu na upływ czasu od powstania tej definicji (1. połowa XX wieku), dziś należałoby ją uzupełnić o stosunki państw narodowych z organizacjami międzynarodowymi oraz o stosunki między tymi organizacjami i w ich obrębie (zwłaszcza w kontekście Unii Europejskiej).

W amerykańskiej literaturze współcześnie popularne jest definiowanie polityki jako sztuki bycia wybieranym (zdobywania władzy). Inne definicje zakładają, iż "Polityka" to stosunek między tym, co rząd próbuje robić, a tym, co się naprawdę dzieje[5]. Andrzej Jabłoński w Leksykonie politologii pod redakcją Andrzeja Antoszewskiego i Ryszarda Herbuta [wyd. V, Wrocław 1999] ukazuje pięć ujęć polityki;

  • że jest to orientacja formalnoprawna, czyli polityka to działalność instytucji państwowych (aparatu państwowego),
  • podejście behawioralne, czyli dowolny układ stosunków społecznych, w których występuje wyraźna obecność kontroli, wpływu, władzy lub autorytetu (za: R.A. Dahl, Modern Political Analysis, Prentice Hall 1991),
  • orientacja funkcjonalna rozumiana jako funkcja systemu społecznego zapewniająca jego rozwój poprzez rozwiązywanie konfliktów,
  • podejście racjonalne, podejmowanie decyzji w ramach procesu sprawowania władzy i gry o władzę, w którym biorą udział rozmaite podmioty,
  • stanowisko postbehawioralne przez które polityka rozumiana jest jako służba dążąca do zmniejszenia, czy też usuwania ograniczeń w zaspokajaniu potrzeb ludzi.

Definicja profesora Kazimierza Opałka: Działalność wytyczona przez ośrodek decyzji sformalizowanej grupy społecznej (organizacji), zmierzająca do realizacji ustalonych celów za pomocą określonych środków[6].

Inne języki
Afrikaans: Politiek
Alemannisch: Politik
አማርኛ: ፖለቲካ
العربية: سياسة
aragonés: Politica
armãneashti: Politicâ
asturianu: Política
Avañe'ẽ: Jokuaikuaa
azərbaycanca: Siyasət
تۆرکجه: سیاست
bamanankan: Politiki
বাংলা: রাজনীতি
Bân-lâm-gú: Chèng-tī
башҡортса: Сәйәсәт
беларуская: Палітыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Палітыка
भोजपुरी: राजनीति
български: Политика
Boarisch: Politik
བོད་ཡིག: ཆབ་སྲིད་
bosanski: Politika
brezhoneg: Politikerezh
català: Política
Cebuano: Politika
čeština: Politika
Chamoru: Politika
corsu: Pulitica
dansk: Politik
Deutsch: Politik
eesti: Poliitika
Ελληνικά: Πολιτική
English: Politics
español: Política
Esperanto: Politiko
estremeñu: Política
euskara: Politika
فارسی: سیاست
Fiji Hindi: Rajniti
føroyskt: Politikkur
français: Politique
Frysk: Polityk
furlan: Politiche
Gaeilge: Polaitíocht
Gàidhlig: Poilitigs
galego: Política
ГӀалгӀай: Политика
客家語/Hak-kâ-ngî: Chṳn-chhṳ
한국어: 정치
Hausa: Siyasa
Hawaiʻi: Kālaiʻāina
हिन्दी: राजनीति
hrvatski: Politika
Ilokano: Politika
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: রাজনীতি
Bahasa Indonesia: Politik
interlingua: Politica
Interlingue: Politica
íslenska: Stjórnmál
italiano: Politica
עברית: פוליטיקה
Basa Jawa: Pulitik
kalaallisut: Politikki
ಕನ್ನಡ: ರಾಜನೀತಿ
къарачай-малкъар: Политика
ქართული: პოლიტიკა
कॉशुर / کٲشُر: سِیاسَت
қазақша: Саясат
Kiswahili: Siasa
Kreyòl ayisyen: Politik (non)
Кыргызча: Саясат
Ladino: Politika
Latina: Civilitas
latviešu: Politika
Lëtzebuergesch: Politik
lietuvių: Politika
Ligure: Politica
Limburgs: Polletiek
lingála: Politíki
Lingua Franca Nova: Politica
Livvinkarjala: Politiekku
la .lojban.: plajva
lumbaart: Pulitica
magyar: Politika
मैथिली: राजनीति
македонски: Политика
Malagasy: Politika
മലയാളം: രാഷ്ട്രീയം
मराठी: राजकारण
მარგალური: პოლიტიკა
مصرى: سياسه
مازِرونی: سیاست
Bahasa Melayu: Politik
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Céng-dê
Mirandés: Política
монгол: Улс төр
မြန်မာဘာသာ: နိုင်ငံရေး
Nederlands: Politiek
Nedersaksies: Politiek
नेपाली: राजनीति
नेपाल भाषा: राजनीति
日本語: 政治
Nordfriisk: Politiik
norsk: Politikk
norsk nynorsk: Politikk
Nouormand: Politique
occitan: Politica
oʻzbekcha/ўзбекча: Siyosat
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿਆਸਤ
پنجابی: سیاست
Papiamentu: Polítika
پښتو: واگ
Patois: Palitix
ភាសាខ្មែរ: នយោបាយ
Picard: Politike
Piemontèis: Polìtica
Tok Pisin: Politikis
Plattdüütsch: Politik
português: Política
română: Politică
rumantsch: Politica
Runa Simi: Llaqta pusay
русиньскый: Політіка
русский: Политика
саха тыла: Бэлиитикэ
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱨᱟᱡᱽᱟᱹᱨᱤ
संस्कृतम्: राजनीतिः
sardu: Polìtiga
Scots: Politics
Seeltersk: Politik
shqip: Politika
sicilianu: Pulìtica
Simple English: Politics
slovenčina: Politika
slovenščina: Politika
Soomaaliga: Siyaasad
کوردی: سیاسەت
српски / srpski: Политика
srpskohrvatski / српскохрватски: Politika
Basa Sunda: Pulitik
suomi: Politiikka
svenska: Politik
Tagalog: Politika
தமிழ்: அரசியல்
Taqbaylit: Tasertit
татарча/tatarça: Сәясәт
తెలుగు: రాజకీయాలు
тоҷикӣ: Сиёсат
Türkçe: Siyaset
тыва дыл: Политика
українська: Політика
اردو: سیاست
Vahcuengh: Cwngci
vèneto: Pułìtega
Tiếng Việt: Chính trị
Volapük: Bolit
Võro: Poliitiga
walon: Politike
Winaray: Politika
Wolof: Politig
吴语: 政治
Xitsonga: Politiki
ייִדיש: פאליטיק
Yorùbá: Ìṣèlú
粵語: 政治
Zazaki: Politika
Zeêuws: Politiek
žemaitėška: Puolitėka
中文: 政治