Perugia

Perugia
gmina
ilustracja
Państwo Włochy
RegionUmbria
ProwincjaPerugia
Kod ISTAT054039
Powierzchnia449,92 km²
Wysokość493 m n.p.m.
Populacja (2010)
• liczba ludności

167 579
• gęstość369,5 os./km²
Nr kierunkowy075
Kod pocztowy06121-06135
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Perugia
Perugia
Ziemia43°06′N 12°23′E/43°06′N 12°23′E/12,383333

Perugia, starożytna Peruzja – stolica Umbrii, rejonu administracyjnego środkowych Włoch. Miasto leży między Jeziorem Trazymeńskim a Tybrem, liczy około 150 000 mieszkańców.

Peruzja była jednym z dwunastu miast ligi etruskiej. Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z okresu wojny między Etruskami a Republiką Rzymską w 310 p.n.e. lub 309 p.n.e.

Podczas walk w 216 p.n.e. i 205 p.n.e. w okresie drugiej wojny punickiej miasto stało po stronie Rzymu; później nie było wymieniane w dokumentach aż do roku 41 p.n.e., gdy uciekając przed Oktawianem Augustem schronił się w nim Lucjusz Antoniusz brat Marka Antoniusza, jednego z triumwirów. Po trwającym kilka miesięcy oblężeniu miasto zostało podpalone przez jednego z obrońców i doszczętnie spłonęło, jednak Oktawian August nakazał jego odbudowę.

Później znów słuch o mieście zaginął, aż do VI wieku naszej ery, gdy po długotrwałym oblężeniu dostało się w ręce Gotów Totili. Wzmianki o Perugii pojawiają się też w historii Longobardów (w 593[1] zdobyta przez Agilulfa), a w IX wieku miasto nadaniami Karola Wielkiego i Ludwika Pobożnego przeszło pod władzę papieży, stając się częścią Państwa Kościelnego. Przez długi czas Perugia utrzymywała względną niezależność tocząc wojny z sąsiednimi terytoriami: Foligno, Asyżem, Spoleto, Todi i innymi. W okresie walk gwelfów z gibelinami Perugia stała po stronie gwelfów.

Miasto było świadkiem kilku konklawe: wybierano tu papieżami Honoriusza II (1124), Honoriusza IV (1285), Celestyna V (1294) i Klemensa V (1305).

W czasach Cola di Rienzi miasto wysłało do niego swych przedstawicieli, aby złożyć mu wyrazy szacunku, odmówiło też dostarczenia papiestwu kontyngentu pieniężnego i wojskowego przeciw niemu.

W XV wieku władzę nad miastem przejęła rodzina Baglioni. Skończyło się to dla miasta i rodu Baglionich tragicznie – w wyniku ustawicznych zatargów z papiestwem dwóch członków rodu zostało zabitych, a miasto zdobyte i splądrowane przez wojska legata papieskiego w roku 1534. Sześć lat później rozpoczęto budowę górującej nad miastem cytadeli Rocca Paolina, mającej być przestrogą dla niesfornych mieszkańców.

W roku 1797 Perugia była zajęta przez wojska francuskie. W latach 1832, 1838 i 1854 nawiedzały ją trzęsienia ziemi. W maju 1849 została zajęta przez Austriaków, aż w końcu, w 1860 roku, została wraz z resztą Umbrii przyłączona do Piemontu.

Od Perugii wziął swój pseudonim artystyczny Perugino – Pietro Vanucci, malarz epoki włoskiego Renesansu, który w żył i pracował w tym mieście; współpracował z nim urodzony w Perugii Pinturicchio.

Ważne zabytkowe kościoły Perugii to: San Pietro z X wieku i San Domenico (którego budowę rozpoczęto w 1305). W świątyni tej znajduje się grobowiec papieża Benedykta XI.

Palazzo dei Priori
Inne języki
العربية: بيروجيا
asturianu: Perugia
azərbaycanca: Peruca
تۆرکجه: پروجا
Bân-lâm-gú: Perugia
беларуская: Перуджа
български: Перуджа
bosanski: Perugia
brezhoneg: Perugia
català: Perusa
Cebuano: Perugia
čeština: Perugia
Chavacano de Zamboanga: Ciudad de Perugia
corsu: Perugia
Cymraeg: Perugia
dansk: Perugia
Deutsch: Perugia
eesti: Perugia
Ελληνικά: Περούτζια
English: Perugia
español: Perugia
Esperanto: Peruĝo
euskara: Perugia
فارسی: پروجا
français: Pérouse
Gaeilge: Perugia
galego: Perugia
客家語/Hak-kâ-ngî: Perugia
한국어: 페루자
Հայերեն: Պերուջա
hrvatski: Perugia
Bahasa Indonesia: Perugia
Ирон: Перуджæ
italiano: Perugia
עברית: פרוג'ה
ქართული: პერუჯა
қазақша: Перуджа
Kiswahili: Perugia
Ladino: Perugia
Latina: Perusia
latviešu: Perudža
Lëtzebuergesch: Perugia
lietuvių: Perudža
Ligure: Peruggia
lumbaart: Perugia
magyar: Perugia
македонски: Перуџа
मराठी: पेरुजिया
مصرى: بيروچيا
Bahasa Melayu: Perugia
Nederlands: Perugia (stad)
日本語: ペルージャ
Napulitano: Perugia
нохчийн: Перуджа
Nordfriisk: Perugia
norsk: Perugia
norsk nynorsk: Perugia
occitan: Perosa
پنجابی: پیروگیا
Papiamentu: Perugia
Piemontèis: Perugia
português: Perúgia
română: Perugia
Runa Simi: Perugia
русский: Перуджа
संस्कृतम्: पेरुजिया
sardu: Perugia
Scots: Perugia
shqip: Peruxhia
sicilianu: Pirùggia
Simple English: Perugia
slovenčina: Perugia
slovenščina: Perugia
ślůnski: Perugia
српски / srpski: Перуђа
srpskohrvatski / српскохрватски: Perugia
suomi: Perugia
svenska: Perugia
tarandíne: Perugge
татарча/tatarça: Перуҗа
Türkçe: Perugia
українська: Перуджа
اردو: پیروجا
vèneto: Peruxa
Tiếng Việt: Perugia
Volapük: Perugia
Winaray: Perugia
粵語: 佩魯賈
中文: 佩鲁贾