Partia polityczna

Partia polityczna („partia” od łac. pars, część) – dobrowolna organizacja społeczna o określonym programie politycznym, mająca na celu jego realizację poprzez zdobycie i sprawowanie władzy lub wywieranie na nią wpływu.

Partie polityczne są organizacjami o charakterze członkowskim (są korporacjami) i dlatego są zaliczane do organizacji społecznych, podobnie jak stowarzyszenia, czy związki zawodowe. Jednak partii politycznych nie zalicza się na ogół do organizacji pozarządowych, do których z kolei należą przede wszystkim stowarzyszenia i fundacje. Powodem niewłączania partii politycznych do organizacji pozarządowych jest zbyt bezpośrednie powiązanie tych pierwszych z władzą publiczną: partie są często wręcz organizacjami „rządowymi” (ang. governmental organizations) albo zamierzają takimi zostać.

Współcześnie partie są dobrowolnymi organizacjami zrzeszającymi obywateli świadomych wspólnoty swych interesów i poglądów i skłonnych do zdyscyplinowanego zabiegania o ich realizację przez zdobywanie i sprawowanie władzy państwowej.

Demokratyczne systemy są tym bardziej funkcjonalne, im lepiej partie:

  • konsolidują polityków wedle zdolności artykułowania i reprezentowania interesów określonych odłamów społeczeństwa,
  • potrafią skutecznie starać się o ich realizację, ukierunkowując zgodnie z demokratycznymi procedurami politykę państwa i międzypaństwowych instytucji,
  • są zdolne do kojarzenia rywalizacji o władzę i wpływy w państwie i międzypaństwowych instytucjach, z umiejętnością negocjowania, zawierania kompromisów, współdziałania w kwestiach, w których interesy szerszych odłamów społeczeństwa bądź całego narodu są zgodne.

W systemach autorytarnych funkcje partii są istotnie odmienne i zróżnicowane w zależności od ich stosunku do panującego w danym państwie reżimu:

  • funkcje partii legalnych wyznacza właściwa im rola narzędzia arbitralnego panowania nad społeczeństwem pozbawionym realnego wpływu na rządzących,
  • funkcje partii kontestujących opresyjny reżim wynikają z wymogów prowadzonej w warunkach nielegalności walki i przygotowania do zmiany systemu i przejęcia władzy.
Inne języki
Afrikaans: Politieke party
Alemannisch: Partei
العربية: حزب سياسي
aragonés: Partito politico
ܐܪܡܝܐ: ܓܒܐ
Avañe'ẽ: Aty ojokuaikuaáva
azərbaycanca: Siyasi partiya
تۆرکجه: حیزب
Bân-lâm-gú: Chèng-tóng
башҡортса: Сәйәси фирҡә
беларуская: Палітычная партыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Палітычная партыя
davvisámegiella: Bellodat
eesti: Erakond
Ελληνικά: Πολιτικό κόμμα
فارسی: حزب
Fiji Hindi: Rajnetic dal
français: Parti politique
한국어: 정당
Bahasa Indonesia: Partai politik
Interlingue: Political partise
עברית: מפלגה
Basa Jawa: Partai pulitik
къарачай-малкъар: Политика партия
қазақша: Саяси партия
Кыргызча: Саясий партия
Lëtzebuergesch: Politesch Partei
lumbaart: Partii politegh
magyar: Párt
македонски: Политичка партија
Malagasy: Antoko politika
Bahasa Melayu: Parti politik
မြန်မာဘာသာ: နိုင်ငံရေးပါတီ
Nederlands: Politieke partij
नेपाल भाषा: दल
日本語: 政党
norsk nynorsk: Politisk parti
oʻzbekcha/ўзбекча: Siyosiy partiyalar
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਿਆਸੀ ਦਲ
پنجابی: سیاسی پارٹی
پښتو: گوند
Piemontèis: Partì polìtich
português: Partido político
română: Partid politic
Runa Simi: Rakisa
русиньскый: Політічна партія
संस्कृतम्: राजनैतिकदलम्
Simple English: Political party
slovenčina: Politická strana
slovenščina: Politična stranka
Soomaaliga: Xisbi siyaasad
کوردی: حیزب
српски / srpski: Политичка партија
srpskohrvatski / српскохрватски: Politička stranka
suomi: Puolue
татарча/tatarça: Сәяси фиркаләр
Türkçe: Siyasi parti
українська: Політична партія
吴语: 政党
粵語: 政黨
žemaitėška: Puolitėnė partėjė
中文: 政党