Ornitopody

Ornitopody
Ornithopoda
Marsh, 1881
Okres istnienia: 165–65 mln lat temu
Ornitopody
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadazauropsydy
Podgromadadiapsydy
Infragromadaarchozauromorfy
(bez rangi)archozaury
(bez rangi)Ornithodira
Nadrząddinozaury
Rząddinozaury ptasiomiedniczne
PodrządCerapoda
Infrarządornitopody
porównanie rozmiarów ornitopodów i człowieka

Ornitopody, dinozaury ptasionogie (Ornithopoda, z gr. ornis – ptak + pous – stopa) – grupa dinozaurów z rzędu ptasiomiednicznych (Ornithischia).

Nie jest pewne, kiedy pojawiły się ornitopody; wiadomo, że istniały już w środkowej jurze (Callovosaurus z keloweju). Tradycyjnie do ornitopodów zaliczano żyjące od późnego triasu do wczesnej kredy heterodontozaury, a także niewielkie środkowojurajskie dinozaury ptasiomiedniczne z Chin, jak Hexinlusaurus (dawniej Yandusaurus multidens) czy Agilisaurus[1]; jednak nowsze analizy kladystyczne sugerują, że dinozaury te nie należały do ornitopodów[2][3]. Grupa osiągnęła największe zróżnicowanie w kredzie. Ornitopody były najliczniejszymi zwierzętami lądowymi swoich czasów. Wszystkie były roślinożerne i dwunożne, przystosowane do sprawnego biegu. Charakteryzowały się trzema palcami stopy, brakiem kostnego pancerza, pyskiem zakończonym dziobem, wydłużoną kością łonową i dziurą w dolnej szczęce. Dzięki przystosowaniu do rozdrabniania i żucia pokarmu roślinnego mogły go lepiej i szybciej trawić zwiększając tempo metabolizmu. Wiele form miało na sklepieniach czaszki kostne wyrostki przypominające rogi lub hełmy puste od wewnątrz, które obudowane skórą mogły służyć do wydawania dźwięków. Kończyny przednie mniejsze. Dzięki odkryciom wielu szkieletów w jednym miejscu i odkopaniu skamieniałych gniazd wiemy, że żyły w stadach i opiekowały się młodymi. Są znane z wykopalisk na wszystkich kontynentach (łącznie z Antarktydą).

Przypisy

  1. David B. Norman, Hans-Dieter Sues, Lawrence M. Witmer, Rodolfo A. Coria: Basal Ornithopoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004, s. 393-412. 0-520-24209-2.
  2. Richard J. Butler, Roger M. H. Smith, David B. Norman. A primitive ornithischian dinosaur from the Late Triassic of South Africa, and the early evolution and diversification of Ornithischia. „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. 274 (1621), s. 2041–2046, 2007. 10.1098/rspb.2007.0367 (ang.). 
  3. Richard J. Butler, Paul Upchurch, David B. Norman. The phylogeny of the ornithischian dinosaurs. „Journal of Systematic Palaeontology”. 6, s. 1–40, 2008. 10.1017/S1477201907002271 (ang.). 
Inne języki
Afrikaans: Ornithopoda
العربية: أورنيثوبودات
brezhoneg: Ornithopoda
català: Ornitòpode
Cebuano: Ornithopoda
čeština: Ornithopoda
Deutsch: Ornithopoda
English: Ornithopod
español: Ornithopoda
euskara: Ornithopoda
français: Ornithopoda
한국어: 조각하목
hrvatski: Ornithopoda
italiano: Ornithopoda
magyar: Ornithopoda
Nederlands: Ornithopoda
日本語: 鳥脚類
português: Ornitópodes
română: Ornithopoda
русский: Орнитоподы
Simple English: Ornithopod
slovenčina: Ornitopódy
srpskohrvatski / српскохрватски: Ornitopodi
svenska: Ornithopoder
Tagalog: Ornithopoda
татарча/tatarça: Орнитоподлар
українська: Орнітоподи
Tiếng Việt: Khủng long chân chim
中文: 鳥腳亞目