Nutacja

Ruchy osi planety (nutację oznaczono literą N)

Nutacja – zjawisko polegające na drganiu osi obrotu ciała poddanego precesji.

Nutacja pojawia się, gdy wirująca bryła nie ma osi symetrii, nie wiruje wokół osi symetrii bądź moment sił działających na bryłę (względem punktu zamocowania) nie jest równy zeru. Drgania nutacyjne występują np. w żyroskopach. Poddana jest im również oś Ziemi. Nutację naszej planety odkrył w 1728 roku angielski astronom James Bradley, którego to zjawiska nie wyjaśniono przez kolejnych 20 lat. Wywoływana jest głównie przez działanie Księżyca. Ponieważ dynamika planet jest bardzo dobrze znana, nutacja obliczana jest w sekundach łuku na przestrzeni wielu dekad. Wartości nutacji są przeważnie dzielone na składowe równoległe oraz prostopadłe do ekliptyki. Składowa zgodna z płaszczyzną ekliptyki (równoległa do płaszczyzny) nazywana jest nutacją na długości, a prostopadła znana jest jako nachylenie nutacji. Systemy o współrzędnych astronomicznych bazują na pojęciach równik oraz równonoc, oznaczających wielki okrąg zakreślany na niebie przez równik Ziemi, oraz linię, równonocy wiosennej przecinającą ten okrąg i określającą początkowy punkt przy obliczaniu rektascensji. Na elementy te wpływa zarówno precesja równonocy, jak i nutacja, więc zależą od teoretycznych podstaw odnoszących się do precesji i nutacji, a także od daty odniesienia względem systemu astronomicznego. Mówiąc prościej, wartości nutacji (oraz precesji) są ważne dla obliczania pozornych pozycji obiektów astronomicznych podczas obserwacji prowadzonych z powierzchni Ziemi.

Kąt nutacji

Kąt nutacji

Kąt nutacji jest kątem między chwilową osią obrotu , wokół której następuje obrót własny bryły (), a osią obrotu , wokół której następuje precesja (). Kiedy kąt nutacji jest stały, natomiast prędkość kątowa nutacji wynosi , wówczas występuje precesja regularna.

Inne języki
asturianu: Nutación
беларуская: Нутацыя
български: Нутация
català: Nutació
čeština: Nutace
eesti: Nutatsioon
español: Nutación
euskara: Nutazio
français: Nutation
Gaeilge: Nútú
galego: Nutación
hrvatski: Nutacija
italiano: Nutazione
қазақша: Нутация
Кыргызча: Нутация
lietuvių: Nutacija
magyar: Nutáció
മലയാളം: അക്ഷഭ്രംശം
Nederlands: Nutatie
日本語: 章動
norsk: Nutasjon
norsk nynorsk: Nutasjon
occitan: Nutacion
oʻzbekcha/ўзбекча: Nutatsiya
português: Nutação
română: Nutație
русский: Нутация
Scots: Nutation
slovenčina: Nutácia
slovenščina: Nutacija
српски / srpski: Нутација
srpskohrvatski / српскохрватски: Nutacija
suomi: Nutaatio
Türkçe: Nutasyon
українська: Нутація
Tiếng Việt: Chương động
中文: 章動