Nunatak

Nunataki na wschodnim wybrzeżu Grenlandii
Ogładzony przez lodowce nunatak w Jamnickiej Dolinie w Tatrach (poniżej grzbietu Otargańców)

Nunatak (kalaallisut: nunataq) – wzgórze, szczyt wznoszący się nad powierzchnię lądolodu i otoczony zewsząd przez pokrywę lodową[1].

Nunataki występują w obszarach pokrytych lądolodem (na Grenlandii, Antarktydzie) lub w silnie zlodowaconych górach np. na Spitsbergenie. Mają z reguły postać ostrych i poszarpanych skał i masywów skalnych, który jest wynikiem intensywnego wietrzenia mrozowego. Po ustąpieniu lądolodu odznaczają się w krajobrazie silnym kontrastem z obłymi formami terenu, znajdującymi się poniżej dawnej powierzchni lodu.

Słowo „nunatak” zostało zaczerpnięte z używanego na Grenlandii języka Inuktitut, w którym oznacza „czarną skałę” – obrazując kontrast, jakim ciemny skrawek lądu odznacza się na tle śniegu. Jest obecnie używane w większości europejskich języków, w językach Europy zachodniej przynajmniej od lat 80. XIX w.

Przykładem nunataku na terenie Polski była, w czasie zlodowacenia południowopolskiego, góra Ślęża a także wyższe szczyty Gór Świętokrzyskich, na których rozwijało się wietrzenie mrozowe, dając w efekcie dzisiejsze gołoborza. W Tatrach przykładem nunataku, ogładzonego przez występujące tam w plejstocenie lodowce górskie, jest Czarna Kopa w Dolinie Jamnickiej.

  • przypisy

Przypisy

  1. Wojciech Lewandowski, Marek Zgorzelski: Góry wysokie. Leksykon. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2002. 83-214-1278-5.
Inne języki
العربية: نوناتاك
azərbaycanca: Nunatak
беларуская: Нунатак
български: Нунатак
català: Nunatak
Чӑвашла: Нунатак
čeština: Nunatak
dansk: Nunatak
Deutsch: Nunatak
English: Nunatak
español: Nunatak
Esperanto: Nunatako
euskara: Nunatak
فارسی: نوناتاک
français: Nunatak
한국어: 누나타크
Հայերեն: Նունատակ
हिन्दी: नूनातक
íslenska: Jökulsker
italiano: Nunatak
עברית: נונאטאק
ქართული: ნუნატაკი
қазақша: Нунатак
Кыргызча: Нунатак
latviešu: Nunataks
lietuvių: Nunatakas
magyar: Nunatak
Bahasa Melayu: Nunatak
Nederlands: Nunatak
日本語: ヌナタク
norsk: Nunatak
norsk nynorsk: Nunatak
ਪੰਜਾਬੀ: ਨੂਨਾਤਕ
português: Nunatak
română: Nunatak
русский: Нунатак
Seeltersk: Nunatak
suomi: Nunatak
svenska: Nunatak
Tagalog: Nunatak
Türkçe: Nunatak
українська: Нунатак
中文: 冰原岛峰