Narodowy socjalizm

Narodowy socjalizm, nazizm (skrót od niem. Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna, antydemokratyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu[1], opierająca się na darwinizmie społecznym, biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, wyrosła na gruncie militaryzmu pruskiego i niemieckiego szowinizmu, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica[2][3][4], a łatwiejsza do umiejscowienia z pomocą podziału dwuosiowego[5]. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933–1945.

Szerzenie propagandy narodowo-socjalistycznej oraz używanie symboli narodowego socjalizmu jest w Niemczech (i Austrii) prawnie zakazane od 1945 roku[6]. Także w innych państwach, w tym w Polsce[7], istnieją podobne zakazy. W praktyce współcześnie istnieją marginalne grupki neonazistowskie, a z części założeń idei nazistowskiej czerpią organizacje takie jak Narodowodemokratyczna Partia Niemiec czy Złoty Świt[8].

Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf), Alfred Rosenberg (Mit dwudziestego wieku (oryg. Der Mythus des 20. Jahrhunderts)) oraz Joseph Goebbels.

Spis treści

Inne języki
Alemannisch: Nationalsozialismus
العربية: نازية
aragonés: Nazismo
asturianu: Nazismu
azərbaycanca: Nasional Sosializm
تۆرکجه: نازیسم
বাংলা: নাৎসিবাদ
беларуская (тарашкевіца)‎: Нацыянал-сацыялізм
bosanski: Nacizam
brezhoneg: Naziegezh
català: Nazisme
čeština: Nacismus
Cymraeg: Natsïaeth
dansk: Nazisme
Ελληνικά: Ναζισμός
English: Nazism
español: Nazismo
Esperanto: Naziismo
فارسی: نازیسم
français: Nazisme
Gaeilge: Naitsíochas
galego: Nazismo
ગુજરાતી: નાઝીવાદ
한국어: 나치즘
हिन्दी: नाज़ीवाद
hornjoserbsce: Nacionalsocializm
Bahasa Indonesia: Nazisme
interlingua: Nazismo
Interlingue: Nationalsocialisme
íslenska: Nasismi
עברית: נאציזם
ಕನ್ನಡ: ನಾಜಿಸಮ್
қазақша: Нацизм
Latina: Nazismus
lietuvių: Nacizmas
मराठी: नाझीवाद
مصرى: نازيه
नेपाली: नाजीवाद
日本語: ナチズム
Napulitano: Nazzismo
norsk nynorsk: Nazisme
occitan: Nazisme
ਪੰਜਾਬੀ: ਨਾਜ਼ੀਵਾਦ
Piemontèis: Nasism
português: Nazismo
română: Nazism
русиньскый: Націзм
саха тыла: Нацизм
Scots: Nazism
shqip: Nazizmi
sicilianu: Nazzismu
Simple English: Nazism
سنڌي: نازيت
slovenčina: Nacizmus
slovenščina: Nacionalsocializem
српски / srpski: Нацизам
srpskohrvatski / српскохрватски: Nacionalsocijalizam
svenska: Nazism
Tagalog: Nazismo
தமிழ்: நாசிசம்
తెలుగు: నాజీయిజం
тоҷикӣ: Нозисм
اردو: نازیت
Tiếng Việt: Chủ nghĩa quốc xã
Volapük: Netasogädim
walon: Nazisse
Winaray: Nazismo
ייִדיש: נאציזם
粵語: 納粹
žemaitėška: Nacėzmos
中文: 纳粹主义
Lingua Franca Nova: Nazisme