Nagisa Ōshima

大島渚 (Nagisa Ōshima)
Ilustracja
Nagisa Ōshima na Festiwalu w Cannes w 2000 r.
Data i miejsce urodzenia31 marca 1932
Okayama, Japonia
Data i miejsce śmierci15 stycznia 2013
Tokio, Japonia
Zawódreżyser filmowy
Lata aktywności1959–1999

Nagisa Ōshima (jap. 大島渚 Ōshima Nagisa, ur. 31 marca 1932 w Okayamie, zm. 15 stycznia 2013 w Tokio[1])japoński reżyser filmowy.

Jego ojciec był urzędnikiem administracji rządowej, zmarł gdy Ōshima miał sześć lat. Wcześnie zainteresował się polityką i poznał teksty teoretyków socjalizmu i komunizmu. Rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie w Kioto, gdzie zaangażował się w aktywność polityczną, przewodząc lewicującej organizacji studenckiej.

Po ukończeniu studiów Ōshima stracił zainteresowanie prawem, zyskał za to zatrudnienie w agencji filmowej Shōchiku i wkrótce zaczął tworzyć jako reżyser, debiutując w 1959 r. filmem Dzielnica miłości (jap. 愛と希望の街 Ai to kibō no machi).

Zaczął również działać na polu krytyki filmowej, publikując w 1958 r. esej Czy to przełom? (Moderniści japońskiego kina), w którym określił nowy trend w kinematografii japońskiej, do dziś niemal nieznany na Zachodzie (poza twórczością Yasuzo Masumury)[2].

Ōshima współtworzył japońską „nową falę” (jap. ヌーベルバーグ Nūberu bāgu) kina na przełomie lat 50. i lat 60., aby na krótko odejść do telewizji w proteście wobec ograniczania kinowej dystrybucji jego zaangażowanych politycznie filmów. Powrócił w 1965 r., reżyserując obraz Rozkosze ciała. Film z 1967 r. pt. Ninja bugei-chō (忍者武芸帖), był adaptacją XVI-wiecznej mangi autorstwa Sampei'a Shirato. Ōshima nie stworzył ani filmu fabularnego, ani animowanego, filmując jedynie obrazy Shirato i dodając głosy aktorów. Obraz odniósł sukces komercyjny w Japonii, jednocześnie zdobywając uznanie krytyki.

Jednym z najgłośniejszych filmów w reżyserii Ōshimy było Imperium zmysłów (jap. 愛のコリーダ Ai no koriida) z 1976 r. Historię opartą na prawdziwych zdarzeniach z lat 30. reżyser zdecydował się przedstawić bez unikania realistycznych scen erotycznych, uznanych wówczas za twardą pornografię. Aby zmontowanie filmu było w ogóle możliwe, Ōshima wysłał taśmę do Francji. Nieocenzurowana wersja obrazu do dziś jest niedostępna w ojczyźnie reżysera.

Podobną tematykę Ōshima podniósł dwa lata później w Imperium namiętności (愛の亡霊 Ai no bōrei). Film zdobył nagrodę za reżyserię na MFF w Cannes. Dużym sukcesem okazał się również obraz Wesołych świąt, pułkowniku Lawrence z 1983 r., z Davidem Bowiem i Ryūichim Sakamoto w rolach głównych. W roli Hary zadebiutował jako aktor dramatyczny Takeshi Kitano.

W 1996 r. reżyser doznał udaru mózgu, ale powrócił do filmu w 1999 r. swoim ostatnim filmem, Tabu (jap. 御法度 Gohatto) z Takeshim Kitano, Ryūhei Matsudą i Tadanobu Asano, podejmując tematykę XIX-wiecznej homoseksualnej tradycji shudō (衆道).

Shōhei Imamura stwierdził kiedyś: Ja jestem wieśniakiem, Nagisa Ōshima jest samurajem. Interpretatorzy tych słów zwykle wskazują na podobną wymowę filmów Ōshimy i Imamury, przy czym u Ōshimy bohaterami filmów są przedstawiciele klasy wyższej (podobno rodzina Ōshimy miała tradycje samurajskie[2]), a Imamura, sam przynależący do klasy średniej, opowiada o życiu prostych ludzi i wyrzutków społeczeństwa (jap. hari).

Zbiór tekstów krytycznych i esejów Ōshimy został wydany po angielsku w 1993 r. pod tytułem Cinema, Censorship and the State (​0-262-65039-8​). Reżyser mieszkał Fujisawie, w prefekturze Kanagawa.

Inne języki
asturianu: Nagisa Oshima
català: Nagisa Oshima
čeština: Nagisa Óšima
English: Nagisa Oshima
español: Nagisa Ōshima
euskara: Nagisa Oshima
français: Nagisa Ōshima
Bahasa Indonesia: Nagisa Oshima
italiano: Nagisa Ōshima
Lëtzebuergesch: Nagisa Ōshima
lietuvių: Nagisa Ošima
Malagasy: Nagisa Ōshima
മലയാളം: നഗിസാ ഒഷിമ
Nāhuatl: Nagisa Ōshima
Nederlands: Nagisa Oshima
日本語: 大島渚
português: Nagisa Ōshima
русский: Осима, Нагиса
Simple English: Nagisa Oshima
srpskohrvatski / српскохрватски: Nagisa Ōshima
svenska: Nagisa Oshima
українська: Наґіса Осіма
中文: 大岛渚