Mysz
English: Mus (genus)

Ten artykuł dotyczy rodzaju gryzoni z rodziny myszowatych. Zobacz też: Mysz komputerowa.
Mysz
Mus[1]
Linnaeus, 1758[2]
Okres istnienia: późny pliocenholocen
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – mysz domowa (M. musculus)
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadassaki
Podgromadażyworodne
Infragromadałożyskowce
Rządgryzonie
Podrządmyszokształtne
Nadrodzinamyszowe
Rodzinamyszowate
Podrodzinamyszy
Rodzajmysz
Typ nomenklatoryczny

Mus musculus Linnaeus, 1758

Synonimy
  • Musculus Rafinesque, 1814[3]
  • Leggada J.E. Gray, 1837[4]
  • Drymomys Tschudi, 1844[5]
  • Nanomys Marsh, 1889[6]
  • Pseudoconomys Rhoads, 1896[7]
  • Leggadilla Thomas, 1914[8]
  • Oromys Robinson & Kloss, 1916[9]
  • Tautatus Kloss, 1917[10]
  • Mycteromys Robinson & Kloss, 1918[11]
  • Hylenomys Thomas, 1925[12]
  • Gatamiya Deraniyagala, 1966
  • Budamys Kretzoi & Vertes, 1967
Gatunki

zobacz opis w tekście

Mysz[13] (Mus) – rodzaj ssaka z podrodziny myszy (Murinae) w rodzinie myszowatych (Muridae). Zwierzęta znane jako: mysz leśna, mysz zaroślowa, czy mysz polna[14] traktowane jako jedne z gatunków „myszy”, w rzeczywistości zaliczane są do odrębnego rodzaju gryzoni: myszarka (Apodemus) jako: myszarka leśna, myszarka zaroślowa, czy myszarka polna[13].

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące głównie w Afryce, Azji i Europie. Mysz domowa jest jedynym gatunkiem tego rodzaju, który zamieszkuje obie Ameryki i Australię[15][13].

Systematyka

Etymologia

  • Mus: łac. mus, muris – mysz, od gr. μυς mus, μυός muos – mysz[16].
  • Musculus: zdrobnienie nazwy rodzaju Mus Linnaeus, 1758[17]. Gatunek typowy: Mus musculus Linnaeus, 1758.
  • Leggada: nazwy Legyáde, Legadgandu w języku Waddar dla myszy gładkowłosej[18]. Gatunek typowy: Leggada booduga J.E. Gray, 1837.
  • Drymomys: gr. δρυμος drumos – zagajnik, knieja; μυς mus, μυός muos – mysz[19]. Gatunek typowy: Drymomys parvulus Tschudi, 1844 (= Mus musculus Linnaeus, 1758).
  • Nannomys (Nanomys): gr. ναννος nannos – karzeł; μυς mus, μυός muos – mysz[20]. Gatunek typowy: Mus (Nannomys) setulosus Peters, 1876.
  • Pseudoconomys: gr. ψευδος pseudos – fałszywy; κωνος kōnos – stożek; μυς mus, μυός muos – mysz[21]. Gatunek typowy: Mus (Pseudoconomys) proconodon Rhoads, 1896 (= Mus (Nannomys) setulosus Peters, 1876).
  • Pyromys: gr. πυρ pur, πυρος puros – ogień; μυς mus, μυός muos – mysz[22]. Gatunek typowy: Pyromys priestleyi Thomas, 1911 (skóra Mus platythrix zmieszana z czaszką Millardia gleadowi).
  • Leggadilla: zdrobnienie nazwy rodzaju Leggada J.E. Gray, 1837[8]. Gatunek typowy: Mus platythrix Bennett, 1832.
  • Coelomys: Cejlon (ang. Ceylon); μυς mus, μυός muos – mysz[23]. Gatunek typowy: Coelomys mayori Thomas, 1915.
  • Oromys: gr. ορος oros, ορεος oreos – góra; μυς mus, μυός muos – mysz[9]. Gatunek typowy: Oromys crociduroides Robinson & Kloss, 1916.
  • Mycteromys: gr. μυκτηρ muktēr, μυκτηρος muktēros – pysk, nos; μυς mus, μυός muos – mysz[11]. Nowa nazwa dla Oromys.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą podrodzaje z następującymi gatunkami[13][15]:

Mysz w kulturze

Zobacz też

Przypisy

  1. Mus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 59. (łac.)
  3. C.S. Rafinesque: Précis des découvertes et travaux somiologiques. Palerme: Royale typographie militaire, aux dépens de l’auteur, 1814, s. 13. (fr.)
  4. J.E. Gray. Description of some new or little known Mammalia, principally in the British Museum Collection. „The Magazine of natural History”. New Series. 1, s. 586, 1837 (ang.). 
  5. J.J. von Tschudi. Mammalium conspectus quae in Republica Peruana reperiuntur et pleraque observata vel collecta sunt in itinere. „Archiv für Naturgeschichte”. 10 (1), s. 251, 1844 (łac.). 
  6. O.Ch. Marsh. Discovery of Cretaceous Mammalia. „The American Journal of Science”. Third Series. 38, s. 85, 1889 (ang.). 
  7. S.N. Rhoads. Mammals collected by DE. A. Donaldson Smith during his expedition to Lake Rudolf, Africa. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 48, s. 531, 1896 (ang.). 
  8. a b O. Thomas. Note on the Genus Leggada. „The Journal of the Bombay Natural History Society”. 22, s. 682, 1913 (ang.). 
  9. a b H.Ch. Robinson & C.B. Kloss. Preliminary Diagnoses of some New Species and Subspecies of Mammals and Birds Obtained in Korinchi, West Sumatra, Feb.—June 1914. „Journal of the Straits Branch of the Royal Asiatic Society”. 73, s. 270, 1916 (ang.). 
  10. C.B. Kloss. On a new Murine genus and species from Siam. „The Journal of the Natural History Society of Siam”. 2, s. 279, 1917 (ang.). 
  11. a b H.Ch. Robinson & C.B. Kloss. Results of an expedition to Korinchi Peak, Sumatra, - 1: Mammals. „Journal of the Federated Malay States Museums”. 8, s. 57, 1918 (ang.). 
  12. O. Thomas. A new genus of African Muridæ allied to Leggada. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth Series. 15, s. 667, 1925 (ang.). 
  13. a b c d W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 273–275. 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  14. Z. Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  15. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2017-11-24]
  16. Palmer 1904 ↓, s. 435.
  17. Palmer 1904 ↓, s. 436.
  18. Palmer 1904 ↓, s. 366.
  19. Palmer 1904 ↓, s. 246.
  20. Palmer 1904 ↓, s. 447.
  21. Palmer 1904 ↓, s. 591.
  22. a b O. Thomas. A new Murine genus and species from Sind, with diagnoses of three other new genera based on previously species of "Mus". „The Journal of the Bombay Natural History Society”. 20, s. 996, 1911 (ang.). 
  23. a b O. Thomas. Scientific Results of the Mammal Survey No. IX: A new Murine genus and species from Ceylon. „The Journal of the Bombay Natural History Society”. 23, s. 414, 1914 (ang.). 
  24. W. Peters. Über die von dem verstorbenen Professor Dr. Reinhold Buchbolz in Westafrika gesammelten Säugethiere. „Monatsberichte der Königlichen Preussische Akademie des Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1876, s. 480, 1876 (niem.). 

Bibliografia

Inne języki
Afrikaans: Muis
Alemannisch: Mäuse
አማርኛ: ትንሽ አይጥ
Ænglisc: Mūs
العربية: فأر
ܐܪܡܝܐ: ܥܘܩܒܪܐ
armãneashti: Șoaricu
অসমীয়া: নিগনি
asturianu: Mur
Atikamekw: Apikocic
Aymar aru: Achaku
azərbaycanca: Ev siçanı (cins)
Bân-lâm-gú: Mus
български: Домашни мишки
བོད་ཡིག: ཙི་ཙི།
bosanski: Miš
català: Ratolí
Cebuano: Ilaga
čeština: Myš
chiShona: Mbeva
Cymraeg: Llygoden
Deutsch: Mäuse
Diné bizaad: Naʼastsʼǫǫsí
eesti: Hiir
Ελληνικά: Ποντικός
English: Mus (genus)
эрзянь: Чеерь
español: Mus (animal)
Esperanto: Muso
euskara: Mus (generoa)
فارسی: موش (سرده)
føroyskt: Mús
français: Mus (genre)
Gaeilge: Luch
Gaelg: Lugh
Gàidhlig: Luch
한국어: 생쥐속
हिन्दी: मूषक
hornjoserbsce: Myše
hrvatski: Miševi
Ido: Muso
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᕕᙵᖅ
íslenska: Mús
italiano: Mus (zoologia)
עברית: עכבר
ಕನ್ನಡ: ಇಲಿ
қазақша: Тышқандар
Kiswahili: Kipanya
Kongo: Ditutu
Latina: Mus (genus)
latviešu: Peles
lietuvių: Naminės pelės
lingála: Mpóko
Lingua Franca Nova: Mus
magyar: Mus
मराठी: उंदीर
مازِرونی: گل
Bahasa Melayu: Mencit
Nāhuatl: Quimichin
Nederlands: Mus (geslacht)
Nordfriisk: Echt müsen
norsk nynorsk: Slekta Mus
occitan: Mus (genre)
oʻzbekcha/ўзбекча: Sichqonlar
ਪੰਜਾਬੀ: ਚੂਹਾ
پنجابی: چوآ
português: Mus
română: Șoarece
Runa Simi: Ukucha
русиньскый: Мышь
русский: Домовые мыши
саха тыла: Кутуйах
Scots: Moose
Sesotho sa Leboa: Legotlo
shqip: Miu
sicilianu: Surci
Simple English: Mouse
slovenčina: Mus (rod)
slovenščina: Miš
کوردی: مشک
српски / srpski: Миш
srpskohrvatski / српскохрватски: Miš
Sunda: Beurit
suomi: Kotihiiret
svenska: Möss
Tagalog: Bubuwit
தமிழ்: சுண்டெலி
Taqbaylit: Aɣeṛda
తెలుగు: చిట్టెలుక
тоҷикӣ: Муш
Tsetsêhestâhese: Hóhkeehe
Türkçe: Fare
українська: Миша
اردو: چوہا
Tiếng Việt: Chi chuột nhắt
Võro: Hiir
West-Vlams: Muus
Winaray: Mus (genus)
Wolof: Jinax
吴语: 小鼠
ייִדיש: מויז
粵語: 鼠屬
žemaitėška: Pelie
中文: 小鼠属