Monopol

Ten artykuł dotyczy zjawiska w ekonomii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Polski Monopol Zapałczany, etykieta zapałczana sprzed II wojny światowej, jeden z etatystycznych monopoli sanacji[1]

Monopol (z gr. monos – jeden i poleo – sprzedaję) – rynek, na którym produkuje i sprzedaje produkt tylko jedno przedsiębiorstwo. Posiada ono pozycję monopolistyczną, czyli dla innych przedsiębiorstw istnieją bariery wejścia na ten rynek uniemożliwiające podjęcie konkurencji. Realizuje ono politykę monopolistyczną prowadzącą do zdobycia i utrzymania pozycji monopolistycznej.

Pozycję monopolistyczną można zdobyć z trzech powodów. Po pierwsze, dzięki własnościom zatrudnianych czynników wytwórczych (podażowe korzyści skali, ang. economies of scale) lub produkowanych dóbr (popytowe korzyści skali, ang. demand-side economies of scale[2]), czyli jest to monopol naturalny. Po drugie, z przyczyn instytucjonalnych, a więc z powodu różnego rodzaju zakazów i nakazów, zezwoleń i licencji. Trzecią przyczyną jest sama konkurencja, gdyż nawet jeśli rynek na początku jest zbliżony do wolnej konkurencji, to z czasem nastąpi zróżnicowanie konkurentów i dzięki odpowiednio prowadzonej polityce monopolistycznej na rynku pozostanie najskuteczniejszy. Polityka ta z jednej strony może polegać na dążeniu do dominacji na rynku dzięki zabiegom organizacyjnym, czyli tworzeniu karteli lub fuzji, albo na rujnowaniu konkurentów i przejęciach. Drugi rodzaj polityki monopolistycznej polega na wyraźnym wyodrębnieniu rynku swojego dobra, czyli przede wszystkim chodzi o usztywnienie popytu za pomocą reklamy firmy i jej produktów oraz edukację konsumentów. Dzięki pierwszemu rodzajowi polityki firma dąży do zwiększenia obszaru swojej działalności, natomiast drugi rodzaj pozwala na stworzenie własnego segmentu rynku, na którym uzyskuje dominujące wpływy.

Inne języki
Afrikaans: Monopolie
العربية: احتكار
asturianu: Monopoliu
azərbaycanca: İnhisar
Bahasa Banjar: Kuluh
Bân-lâm-gú: To̍k-chiàm
беларуская: Манаполія
беларуская (тарашкевіца)‎: Манаполія
български: Монопол
bosanski: Monopol
català: Monopoli
čeština: Monopol
Cymraeg: Monopoli
dansk: Monopol
Deutsch: Monopol
eesti: Monopol
Ελληνικά: Μονοπώλιο
English: Monopoly
español: Monopolio
Esperanto: Monopolo
euskara: Monopolio
فارسی: انحصار
føroyskt: Einahandil
français: Monopole
Gaeilge: Monaplacht
galego: Monopolio
한국어: 독점
հայերեն: Մենաշնորհ
हिन्दी: एकाधिकार
hrvatski: Monopol
Bahasa Indonesia: Pasar monopoli
interlingua: Monopolio
íslenska: Einokun
italiano: Monopolio
עברית: מונופול
Kiswahili: Uhodhisoko
Latina: Monopolium
latviešu: Monopols
Lëtzebuergesch: Monopol
lietuvių: Monopolija
Lingua Franca Nova: Monopolio
magyar: Monopólium
македонски: Монопол
मराठी: एकाधिकार
مصرى: احتكار
Bahasa Melayu: Monopoli
Nederlands: Monopolie
日本語: 独占
norsk: Monopol
norsk nynorsk: Monopol
occitan: Monopòli
oʻzbekcha/ўзбекча: Monopoliya
پښتو: انحصار
português: Monopólio
română: Monopol
русский: Монополия
Scots: Monopoly
shqip: Monopoli
Simple English: Monopoly
سنڌي: ھڪھٽي
slovenčina: Monopol ponuky
slovenščina: Monopol
српски / srpski: Монопол
srpskohrvatski / српскохрватски: Monopol
suomi: Monopoli
svenska: Monopol
Tagalog: Monopolyo
தமிழ்: ஏகபோகம்
Türkçe: Tekel
українська: Монополія
文言: 壟斷
ייִדיש: מאנאפאל
粵語: 壟斷
中文: 垄断