Mit brennender Sorge

Pierwsza strona encykliki "Mit brennender Sorge"

Mit brennender Sorge ( niem. Z palącą troską) – encyklika papieża Piusa XI dotycząca sytuacji Kościoła w III Rzeszy, krytykująca teologiczne aspekty polityki prowadzonej przez Niemcy rządzone przez Hitlera, nosząca datę 14 marca 1937, w Niemczech odczytana w kościołach w Niedzielę Palmową 21 marca 1937 [1]. Inicjatorem napisania encykliki był kardynał Eugenio Pacelli (późniejszy papież Pius XII, a w latach 1917-1929 nuncjusz apostolski w Niemczech, najpierw w Bawarii, potem w Berlinie), który jako Sekretarz Stanu Stolicy Apostolskiej prowadził rozmowy nad podpisaniem konkordatu z III Rzeszą. Jako doskonały znawca spraw niemieckich, świadom zagrożenia pokoju między narodami i naruszania przez hitlerowskie Niemcy postanowień konkordatu, na polecenie Ojca Świętego Piusa XI [2], poprosił o współpracę kardynała Michaela von Faulhabera nad sporządzeniem dokumentu, który ostatecznie przyjął formę encykliki. Wśród osób przygotowujących tekst encykliki wymienia się również biskupa Münster Klemensa Augusta von Galen, który był jednym z czołowych ludzi Kościoła katolickiego w Niemczech przeciwstawiających się systemowi nazistowskiemu.

Encyklika rozpoczyna się od protestu przeciw naruszeniom konkordatu zawartego w 1933 roku między nazistowskim rządem Niemiec a Stolicą Apostolską. Stawiając serię tez, Pius XI odcina się od nazizmu i potępia jego pogańskie tendencje oraz ideę wyższości rasy i państwa nad nauką Kościoła. Mimo że w całym jej tekście określenie "narodowy socjalizm" nie pada [3], adresowana do katolików Niemiec encyklika piętnuje nazizm, kwestionując jego konstytutywne cechy: jako bałwochwalstwo potępia "wyniesienie ponad skalę" wartości ludzkich - rasy, narodu, państwa i przedstawicieli władzy państwowej - i "czynienie z nich najwyższej normy wszelkich wartości"; domaga się poddania stanowionego prawa ludzkiego naturalnemu prawu Bożemu. Wzywa niemieckich katolików do oporu wobec hitlerowskiej ideologii.

Encyklikę odczytano wiernym we wszystkich kościołach w Niemczech w dniu 21 marca 1937 roku, uprzedzając interwencję policji [4].

Spis treści

  1. Konkordat z Rzeszą
  2. Prawdziwa wiara w Boga.
  3. Prawdziwa wiara w Chrystusa
  4. Prawdziwa wiara w Kościół
  5. Prawdziwa wiara w prymat
  6. Unikać przekręcania świętych słów i pojęć
  7. Nauka moralna i porządek moralny
  8. Uznanie prawa naturalnego
  9. Do młodzieży
  10. Do kapłanów i osób zakonnych
  11. Do wiernych stanu świeckiego
  12. Zakończenie

W tych 12 punktach zawiera się 64 podpunkty zakończone podpisem papieża Piusa XI.