Mehmed III

Mehmed III
ilustracja
wizerunek herbu
Tugra Mehmeda III
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1595
do 22 grudnia 1603
Koronacja 1595
Poprzednik Murad III
Następca Ahmed I
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Data urodzenia 26 maja 1566
Data śmierci 22 grudnia 1603
Ojciec Murad III
Matka Safiye
Rodzeństwo Ayse
Fatma
Fahriye
Mahmud
Żona Handan
Halime
Dzieci Ahmed I,
Mustafa I
Mahmud
Selim
Hatice
Dilruba
Ayse
Cihangir
Yahya
Mehmed

Mehmed III (ur. 26 maja 1566, zm. 22 grudnia 1603) – sułtan Imperium Osmańskiego z dynastii Osmanów panujący w latach 1595- 1603. Syn sułtana Murada III i pochodzącej z Republiki Weneckiej sułtanki Safiye. Ojciec sułtanów Ahmeda I i Mustafy I Szalonego. Mehmed III urodził się w 1566, w ostatnich miesiącach panowania Sulejmana Wspaniałego. Obdarzono go przydomkami "Adli" i "Egri Fatihi".

Wojny i panowanie

Był władcą zdolnym, błyskotliwym i skorym do energicznych działań. Został przez ojca przygotowany od objęcia władzy w imperium – od 1583 r. sprawował władzę w prowincji (tur. sandżak) Manisa. W 1595 r., zaraz po objęciu tronu postanowił zabić 19. braci (zgodne z tradycją zapoczątkowaną jeszcze przez Mehmeda II) [1]. W przeciwieństwie do ojca nie ulegał wpływom haremu, prowadził rządy osobiste, nie opierał się na zaufanych ministrach. Ogromny wpływ na sułtana wywierała natomiast jego matka.

Zaraz po przejęciu władzy postanowił o bezpośredniej aneksji zbuntowanych lenn, Mołdawii i Wołoszczyzny do imperium. Planu nie zrealizowano wobec ingerencji Jana Zamoyskiego, hetmana wielkiego koronnego i wojsk Rzeczypospolitej.

W tej sytuacji sułtan skoncentrował się na walce z Habsburgami, którą rozpoczął jego poprzednik, Murad III. W 1596 r. osobiście przybył z armią na Węgry, gdzie w październiku pokonał siły cesarskie pod wodzą arcyksięcia Maksymiliana Habsburga w bitwie pod Mezőkeresztes. Turcy nie potrafili jednak wykorzystać tego zwycięstwa. Walki trwały dalej, ograniczając się do oblegania i zdobywania bądź tracenia twierdz przez obie strony (zobacz: III wojna austriacko-turecka 1593- 1605 r.). Jego armia podbiła Eger (1596), oblegała twierdzę Kosszeg, pokonała wojska habsburskie i siedmiogrodzkie w bitwie na równienie Keresztes, zdobywając twierdzę Kaniża. Prowadził walki z dążącym do niezależności księciem mołdawskim Michałem Walecznym, a po jego rozgromieniu podporządkował księstwa naddunajskie administracji tureckiej. Wspierał księcia siedmiogrodzkiego Stefana Bocskaya w walce z Habsburgami. W obawie o swą pozycję polityczną zapoczątkował zwyczaj izolowania potomków sułtana w areszcie pałacowym z dala od życia publicznego (słynne "złote klatki").

W 1599 r. imperium wstrząsnęły bunty tzw. dżelalich (tur. kurd. Celali ayaklanmalari) mające podłoże religijne (alewickie). Te niepokoje wewnętrzne stworzyły dogodną okazję do ataków wroga zewnętrznego. W 1603 r. szach Persji Abbas I Wielki odebrał Turkom Azerbejdżan z Tebrizem, zdobytym wcześniej przez Murada III. Na domiar złego bunt podniósł pierworodny syn sułtana, Mahmud. Nie zdołał niczego osiągnąć i został zamordowany z rozkazu ojca (1603 r.).

Mehmed III zmarł nagle 22 grudnia 1603 w wieku zaledwie 37 lat. Zagrożone z zewnątrz i od wewnątrz imperium pozostawił trzynastoletniemu synowi, Ahmedowi I, który kontynuował wojny z cesarzem Rudolfem II i Persją.

Inne języki
Afrikaans: Mehmet III
azərbaycanca: III Mehmed
Bân-lâm-gú: Mehmed 3-sè
беларуская: Мехмед III
български: Мехмед III
bosanski: Mehmed III
brezhoneg: Mehmet III
català: Mehmet III
čeština: Mehmed III.
dansk: Mehmet 3.
Deutsch: Mehmed III.
eesti: Mehmet III
Ελληνικά: Μωάμεθ Γ΄
English: Mehmed III
español: Mehmed III
euskara: Mehmed III.a
فارسی: محمد سوم
français: Mehmed III
Gàidhlig: Mehmed III
Հայերեն: Մեհմեդ III
हिन्दी: महमद तृतीय
hrvatski: Mehmed III.
Bahasa Indonesia: Mehmed III
íslenska: Mehmed 3.
italiano: Mehmet III
ქართული: მეჰმედ III
қазақша: III Мехмет
latviešu: Mehmeds III
македонски: Мехмед III
Bahasa Melayu: Mehmed III
Nederlands: Mehmet III
日本語: メフメト3世
norsk: Mehmet III
oʻzbekcha/ўзбекча: Mahmud III
پنجابی: محمد III
português: Mehmed III
русский: Мехмед III
Scots: Mehmed III
slovenčina: Mehmed III.
slovenščina: Mehmed III.
српски / srpski: Мехмед III
srpskohrvatski / српскохрватски: Mehmed III
suomi: Mehmed III
svenska: Mehmet III
Türkçe: III. Mehmed
українська: Мехмед III
Tiếng Việt: Mehmed III
Zazaki: Mehmed III