Mehmed III

Mehmed III
ilustracja
wizerunek herbu
Tugra Mehmeda III
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okresod 1595
do 22 grudnia 1603
Koronacja1595
PoprzednikMurad III
NastępcaAhmed I
Dane biograficzne
DynastiaOsmanowie
Data urodzenia26 maja 1566
Data śmierci22 grudnia 1603
OjciecMurad III
MatkaSafiye
RodzeństwoAyse
Fatma
Fahriye
Mahmud
ŻonaHandan
Halime
DzieciAhmed I,
Mustafa I
Mahmud
Selim
Hatice
Dilruba
Ayse
Cihangir
Yahya
Mehmed

Mehmed III (ur. 26 maja 1566, zm. 22 grudnia 1603) – sułtan Imperium Osmańskiego z dynastii Osmanów panujący w latach 1595-1603. Syn sułtana Murada III i pochodzącej z Republiki Weneckiej sułtanki Safiye. Ojciec sułtanów Ahmeda I i Mustafy I Szalonego. Mehmed III urodził się w 1566, w ostatnich miesiącach panowania Sulejmana Wspaniałego. Obdarzono go przydomkami "Adli" i "Egri Fatihi".

Wojny i panowanie

Był władcą zdolnym, błyskotliwym i skorym do energicznych działań. Został przez ojca przygotowany od objęcia władzy w imperium – od 1583 r. sprawował władzę w prowincji (tur. sandżak) Manisa. W 1595 r., zaraz po objęciu tronu postanowił zabić 19. braci (zgodne z tradycją zapoczątkowaną jeszcze przez Mehmeda II)[1]. W przeciwieństwie do ojca nie ulegał wpływom haremu, prowadził rządy osobiste, nie opierał się na zaufanych ministrach. Ogromny wpływ na sułtana wywierała natomiast jego matka.

Zaraz po przejęciu władzy postanowił o bezpośredniej aneksji zbuntowanych lenn, Mołdawii i Wołoszczyzny do imperium. Planu nie zrealizowano wobec ingerencji Jana Zamoyskiego, hetmana wielkiego koronnego i wojsk Rzeczypospolitej.

W tej sytuacji sułtan skoncentrował się na walce z Habsburgami, którą rozpoczął jego poprzednik, Murad III. W 1596 r. osobiście przybył z armią na Węgry, gdzie w październiku pokonał siły cesarskie pod wodzą arcyksięcia Maksymiliana Habsburga w bitwie pod Mezőkeresztes. Turcy nie potrafili jednak wykorzystać tego zwycięstwa. Walki trwały dalej, ograniczając się do oblegania i zdobywania bądź tracenia twierdz przez obie strony (zobacz: III wojna austriacko-turecka 1593-1605 r.). Jego armia podbiła Eger (1596), oblegała twierdzę Kosszeg, pokonała wojska habsburskie i siedmiogrodzkie w bitwie na równinie Keresztes, zdobywając twierdzę Kaniża. Prowadził walki z dążącym do niezależności księciem mołdawskim Michałem Walecznym, a po jego rozgromieniu podporządkował księstwa naddunajskie administracji tureckiej. Wspierał księcia siedmiogrodzkiego Stefana Bocskaya w walce z Habsburgami. W obawie o swą pozycję polityczną zapoczątkował zwyczaj izolowania potomków sułtana w areszcie pałacowym z dala od życia publicznego (słynne "złote klatki").

W 1599 r. imperium wstrząsnęły bunty tzw. dżelalich (tur. kurd. Celali ayaklanmalari) mające podłoże religijne (alewickie). Te niepokoje wewnętrzne stworzyły dogodną okazję do ataków wroga zewnętrznego. W 1603 r. szach Persji Abbas I Wielki odebrał Turkom Azerbejdżan z Tebrizem, zdobytym wcześniej przez Murada III. Na domiar złego bunt podniósł pierworodny syn sułtana, Mahmud. Nie zdołał niczego osiągnąć i został zamordowany z rozkazu ojca (1603 r.).

Mehmed III zmarł nagle 22 grudnia 1603 w wieku zaledwie 37 lat. Zagrożone z zewnątrz i od wewnątrz imperium pozostawił trzynastoletniemu synowi, Ahmedowi I, który kontynuował wojny z cesarzem Rudolfem II i Persją.

Inne języki
Afrikaans: Mehmet III
azərbaycanca: III Mehmed
Bân-lâm-gú: Mehmed 3-sè
беларуская: Мехмед III
български: Мехмед III
bosanski: Mehmed III
brezhoneg: Mehmet III
català: Mehmet III
čeština: Mehmed III.
dansk: Mehmet 3.
Deutsch: Mehmed III.
eesti: Mehmet III
Ελληνικά: Μωάμεθ Γ΄
English: Mehmed III
español: Mehmed III
euskara: Mehmed III.a
فارسی: محمد سوم
français: Mehmed III
Gàidhlig: Mehmed III
հայերեն: Մեհմեդ III
हिन्दी: महमद तृतीय
hrvatski: Mehmed III.
Bahasa Indonesia: Mehmed III
íslenska: Mehmed 3.
italiano: Mehmet III
ქართული: მეჰმედ III
қазақша: III Мехмет
latviešu: Mehmeds III
македонски: Мехмед III
Bahasa Melayu: Mehmed III
Nederlands: Mehmet III
日本語: メフメト3世
norsk: Mehmet III
oʻzbekcha/ўзбекча: Mahmud III
پنجابی: محمد III
русский: Мехмед III
Scots: Mehmed III
slovenčina: Mehmed III.
slovenščina: Mehmed III.
српски / srpski: Мехмед III
srpskohrvatski / српскохрватски: Mehmed III
suomi: Mehmed III
svenska: Mehmet III
Türkçe: III. Mehmed
українська: Мехмед III
Tiếng Việt: Mehmed III
Zazaki: Mehmed III