Media (kraina)

Państwo Medów około roku 600 p.n.e.

Mediastarożytne państwo na terenach zachodniej części obecnego Iranu, utworzone przez indo-irańskie plemiona Medów.

W chwili świetności obejmowało poza rdzenną Medią także krainy historycznego Iranu: Elam, Persydę, Anszan, Baktrię oraz Urartu i wschodnią część Azji Mniejszej do rzeki Halys.

Najdawniejsze dzieje państwa stworzonego przez Medów są znane z nielicznych źródeł asyryjsko-babilońskich i późniejszych od nich greckich.

Powstanie państwa

Pierwsze świadectwa o plemionach medyjskich (asyr. Madai) zawierają roczniki asyryjskie z przełomu 837/836 p.n.e., kiedy wojska króla Salmanasara III wkroczyły do gór Zagros. Ataki Asyrii przyczyniły się do wytworzenia wśród plemion medyjskich zalążków państwowości. Przez większą część wieku VII p.n.e. Media była podporządkowana Asyrii, która nie była jednak w stanie całkowicie podbić niespokojnych i żyjących w górach plemion. W tym celu Asarhaddon pozyskał Scytów i z ich pomocą zdołali narzucić swoją zwierzchność Medom.

Pierwsi królowie Medii Dajaukk ( gr. Dejokes) oraz Chszatrita ( gr. Fraortes) zginęli walcząc z Asyrią. Ich następca Huwachszatra ( gr. Kyaksares) uwolnił się od panowania Asyrii i Scytów, podporządkował sobie plemiona irańskie (w tym Persów) oraz Urartu.

W roku 612 p.n.e. Medowie wraz z Babilończykami i Persami zdobyli stolicę Asyrii – Niniwę i ostatecznie pokonali Asyrię w latach 612 p.n.e.608 p.n.e.

W połowie VI wiek p.n.e. państwo medyjskie przeżywało kryzys. Następca Huwachszatry – Isztuwegu ( gr. Astiages) próbował zająć Lidię (nierozstrzygnięta bitwa nad rzeką Halys). Około 550 p.n.e. w czasie konfliktu z Persami armia medyjska przeszła na stronę Cyrusa i władzę nad Medią objęli Achemenidzi.

Inne języki
azərbaycanca: Midiya
تۆرکجه: ماد
беларуская: Мідыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Мідыя
català: Imperi Mede
čeština: Médie
dansk: Medien
Deutsch: Medien (Land)
Ελληνικά: Μηδία
Esperanto: Medio (regiono)
Հայերեն: Մարաստան
қазақша: Мидия
Kurdî: Meda
lietuvių: Medijos imperija
occitan: Empèri Mède
oʻzbekcha/ўзбекча: Midiya
português: Império Medo
русский: Мидия
slovenčina: Médska ríša
slovenščina: Medijsko cesarstvo
српски / srpski: Медија
srpskohrvatski / српскохрватски: Medijska Monarhija
suomi: Meedia
татарча/tatarça: Мидия
українська: Мідія (держава)