Masoreci

Masoreci ( hebr. ‏‎, czyt. baʽalé hammasoráh, „panowie tradycji”) – żydowscy uczeni Tory, którzy między VI a XI wiekiem stworzyli system zapisu samogłosek w alfabecie hebrajskim oraz opracowali oficjalny tekst Biblii hebrajskiej znany jako tekst masorecki. Działalność masoretów była skupiona wokół dwóch głównych szkół masoreckich – babilońskiej i palestyńskiej, różniących się sposobem zapisu znaków samogłoskowych.

Historia

Alfabet hebrajski, jak większość alfabetów semickich, składa się wyłącznie z liter zapisujących spółgłoski; stałe struktury samogłoskowe języka hebrajskiego jego użytkownicy znają na pamięć. Jednak po 70 roku n.e., kiedy Rzymianie zniszczyli Drugą Świątynię, a większość Żydów znalazła się w diasporze, język hebrajski zaczął wychodzić z codziennego użycia i zanikała znajomość systemu samogłoskowego. Mogło to powodować błędne odczytanie świętego tekstu, stąd brak zapisu samogłosek stał się zagrożeniem dla samego judaizmu, a tym samym dla tożsamości narodowej Żydów. Zapobiec temu zagrożeniu udało się w wyniku kilkusetletniej pracy trzech niezależnych grup kopistów Tory, nazywanych dziś masoretami.

Ogólny termin „masoreci” dla większej precyzji dzieli się często na 3 różne, szczegółowe zajęcia: soferim (z hebr. ci, którzy liczą – kopiści tekstu), nakdanim (z hebr. kropkowacze – wpisywanie samogłosek) oraz masoreci (ściśle ci, którzy dodawali do tekstu masorę). Przy konkretnych manuskryptach te 3 rodzaje pracy mogłyby być dokonywane przez 1, 2 albo nawet 3 różne osoby [1].

Owe trzy grupy działały między VI a XI wiekiem w Tyberiadzie, Palestynie i Babilonii. Z wypracowanych przez nie systemów jeden – tyberiadzki – przyjął się i jest używany do dziś. Zapis dziś nieużywanych systemów babilońskiego i palestyńskiego przebiegał pierwotnie nad linią spółgłosek, ale pod koniec epoki masoretów oba te ośrodki również przyjęły system tyberiadzki, w którym znaki stawia się pod literami. Duży wpływ na taki wybór miał autorytet Majmonidesa, który zdecydowanie opowiedział się właśnie za metodą tyberiadzką. Pozostałym ośrodkom zabrakło też tak wybitnej postaci jak członek karaimskiej rodziny kopistów z Tyberiady, Aaron ben Mosze ben Aszer, twórca pierwszego zbioru zasad gramatyki hebrajskiej, który nadał ostateczny kształt systemowi tyberiadzkiemu.

Inne języki
Alemannisch: Masoreten
български: Масорети
català: Masoreta
čeština: Masoreti
dansk: Masoreter
English: Masoretes
español: Masoreta
Esperanto: Masoretoj
français: Massorète
Frysk: Masoreten
galego: Masoreta
한국어: 마소라인
Bahasa Indonesia: Kaum Masoret
italiano: Masoreti
עברית: מסורה
magyar: Maszoréták
Nederlands: Masoreten
norsk: Masoreter
português: Massoreta
русский: Масореты
svenska: Masoreter
українська: Масорети
ייִדיש: טראדיציע