Malta

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia słowa Malta.
Repubblika ta’ Malta
Republic of Malta

Republika Malty
Flaga Malty
Herb Malty
Flaga MaltyHerb Malty
Hymn:
L-Innu Malti

(Hymn Malty)
Położenie Malty
Język urzędowymaltański, angielski
StolicaValletta
Ustrój politycznyrepublika
Głowa państwaprezydent Marie-Louise Coleiro Preca
Szef rządupremier Joseph Muscat
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
186. na świecie
316 km²
0%
Liczba ludności (2018)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
172. na świecie
475 700[1]
1505 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

12,5 mld[2] USD
27 250[2] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

19,3 mld[2] dolarów międzynar.
41 945[2] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
Religia dominującaKatolicyzm
Strefa czasowaUTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Kod ISO 3166MT
Domena internetowa.mt
Kod samochodowyM
Kod samolotowy9H
Kod telefoniczny+356
Mapa Malty

Malta, Republika Malty (malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) – wyspiarskie państwo-miasto[3][4][5] położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, 81 km na południe od Włoch[6]. Obejmuje cały archipelag Wysp Maltańskich, jednakże większość ludności mieszka na głównej wyspie, w zespole miejskim Valletty[7] – stolicy Malty, obecnej Europejskej Stolicy Kultury[8].

Malta ma historię sięgającą tysięcy lat. Cywilizacja na Malcie zaczęła rozwijać się ponad 7000 lat temu[9]. W jaskini Għar Dalam odnaleziono ceramikę stworzoną przez człowieka z około 5000 r. p.n.e.[10][11] Pierwsze większe budowle na Malcie – megalityczne świątynie zaczęto budować około 3600 r. p.n.e. Są one najstarszymi stojącymi budowlami w Europie i na świecie[12][13], są starsze niż piramidy w Egipcie[9]. W podobnym okresie powstało Hypogeum Ħal Saflieni. Spuścizną tych budowli jest kilkanaście ruin, z czego siedem zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO[14][15]. Przez następne wieki wyspy maltańskie były pod panowaniem m.in. Fenicjan i Kartaginy (800–218 p.n.e.), Starożytnego Rzymu (218 p.n.e. – 870 n.e.), Arabów (870–1091), Hrabstwa i Królestwa Sycylii (1091–1530), Zakonu Maltańskiego (1530–1798) oraz Wielkiej Brytanii (1800–1964/1974). Losy wysp maltańskich mają dziś odzwierciedlenie w kulturze, języku i architekturze, czego przykładem jest Valletta z 320 zabytkami, czyniąc ją jednym z najbardziej zagęszczonych obszarów zabytkowych na świecie. Także ona została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO[16].

Współczesna Malta jest krajem rozwiniętym o bardzo wysokim wskaźniku rozwoju społecznego[17], dobrej jakości życia (w rankingu plasuje się pomiędzy Niemcami, Słowenią a Wielką Brytanią)[18] i wysokim wskaźniku zadowolenia z życia (14 miejsce na świecie)[19][20]. Jest członkiem Unii Europejskiej oraz kilkunastu organizacji międzynarodowych, w tym ONZ, OBWE i Wspólnoty Narodów. Obowiązującą walutą jest euro. Językami urzędowymi są maltański i angielski. Malta leży w strefie klimatu subtropikalnego[21] typu śródziemnomorskiego[22], z krótkimi, bardzo łagodnymi zimami, ośmiomiesięcznym okresem z letnimi temperaturami oraz 300 dniami słonecznymi rocznie[23].

Inne języki
Acèh: Malta
Адыгэбзэ: Малтэ
Afrikaans: Malta
Alemannisch: Malta
አማርኛ: ማልታ
Ænglisc: Melita
العربية: مالطا
aragonés: Malta
ܐܪܡܝܐ: ܡܝܠܛܐ
armãneashti: Malta
arpetan: Malta
asturianu: Malta
Avañe'ẽ: Melíta
авар: Мальта
azərbaycanca: Malta
تۆرکجه: مالت
বাংলা: মাল্টা
Bân-lâm-gú: Malta
башҡортса: Мальта
беларуская: Мальта
беларуская (тарашкевіца)‎: Мальта
भोजपुरी: माल्टा
Bikol Central: Malta
Bislama: Malta
български: Малта
Boarisch: Malta
བོད་ཡིག: མལ་ཏ།
bosanski: Malta
brezhoneg: Malta
буряад: Мальта
Cebuano: Malta
čeština: Malta
Chamoru: Malta
Chavacano de Zamboanga: Malta
chiShona: Malta
chiTumbuka: Malta
corsu: Malta
Cymraeg: Malta
dansk: Malta
davvisámegiella: Malta
Deutsch: Malta
ދިވެހިބަސް: މޯލްޓާ
dolnoserbski: Malta
eesti: Malta
Ελληνικά: Μάλτα
emiliàn e rumagnòl: Malta
English: Malta
español: Malta
Esperanto: Malto
estremeñu: Malta
euskara: Malta
eʋegbe: Malta
فارسی: مالت
Fiji Hindi: Malta
føroyskt: Malta
français: Malte
Frysk: Malta
Fulfulde: Malta
furlan: Malte
Gaeilge: Málta
Gaelg: Yn Valta
Gagauz: Malta
Gàidhlig: Malta
galego: Malta
ગુજરાતી: માલ્ટા
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: माल्टा
客家語/Hak-kâ-ngî: Malta
хальмг: Малтдин Орн
한국어: 몰타
Hausa: Malta
Hawaiʻi: Malata
հայերեն: Մալթա
हिन्दी: माल्टा
hornjoserbsce: Malta
hrvatski: Malta
Ido: Malta
Igbo: Malta
Ilokano: Malta
Bahasa Indonesia: Malta
interlingua: Malta
Interlingue: Malta
isiZulu: IMalta
íslenska: Malta
italiano: Malta
עברית: מלטה
Basa Jawa: Malta
kalaallisut: Malta
ಕನ್ನಡ: ಮಾಲ್ಟ
Kapampangan: Malta
къарачай-малкъар: Мальта
ქართული: მალტა
kaszëbsczi: Malta
қазақша: Мальта
kernowek: Malta
Kinyarwanda: Malita
Kiswahili: Malta
коми: Мальта
Kongo: Malta
Kreyòl ayisyen: Malt
kurdî: Malta
Кыргызча: Мальта
Ladino: Malta
лакку: Мальта
لۊری شومالی: مالت
latgaļu: Malta
latviešu: Malta
Lëtzebuergesch: Malta
lietuvių: Malta
Ligure: Mâta
Limburgs: Malta
lingála: Malta
Livvinkarjala: Mal'tu
la .lojban.: maltas
lumbaart: Malta
magyar: Málta
मैथिली: माल्टा
македонски: Малта
Malagasy: Malta
മലയാളം: മാൾട്ട
Malti: Malta
Māori: Mārata
मराठी: माल्टा
მარგალური: მალტა
مصرى: مالطا
مازِرونی: مالت
Bahasa Melayu: Malta
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mī-lé-dâi
Mirandés: Malta
монгол: Мальт
မြန်မာဘာသာ: မော်လတာနိုင်ငံ
Dorerin Naoero: Marta
Nederlands: Malta (land)
Nedersaksies: Malta (laand)
नेपाली: माल्टा (देश)
नेपाल भाषा: माल्टा
日本語: マルタ
Napulitano: Malta
нохчийн: Мальта
Nordfriisk: Malta
Norfuk / Pitkern: Marlta
norsk: Malta
norsk nynorsk: Malta
Nouormand: Malte
Novial: Malta
occitan: Malta
олык марий: Мальта
ଓଡ଼ିଆ: ମାଲଟା
Oromoo: Mooltaa
oʻzbekcha/ўзбекча: Malta
ਪੰਜਾਬੀ: ਮਾਲਟਾ
पालि: माल्टा
Pangasinan: Malta
پنجابی: مالٹا
Papiamentu: Malta
پښتو: مالټا
Patois: Malta
Перем Коми: Мальта
Picard: Malte
Piemontèis: Malta
Plattdüütsch: Malta
Ποντιακά: Μάλτα
português: Malta
Qaraqalpaqsha: Malta
qırımtatarca: Malta
română: Malta
Romani: Malta
rumantsch: Malta
Runa Simi: Malta
русиньскый: Малта
русский: Мальта
саха тыла: Мальта
Gagana Samoa: Melita
संस्कृतम्: माल्टा
sardu: Malta
Scots: Maltae
Seeltersk: Malta
shqip: Malta
sicilianu: Malta
සිංහල: මෝල්ටාව
Simple English: Malta
SiSwati: IMalitha
slovenčina: Malta
slovenščina: Malta
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Малта
ślůnski: Malta
Soomaaliga: Malta
کوردی: ماڵتا
Sranantongo: Maltakondre
српски / srpski: Малта
srpskohrvatski / српскохрватски: Malta
Basa Sunda: Malta
suomi: Malta
svenska: Malta
Tagalog: Malta
தமிழ்: மால்ட்டா
Taqbaylit: Malṭa
tarandíne: Malte
татарча/tatarça: Мальта
తెలుగు: మాల్టా
tetun: Malta
тоҷикӣ: Малта
ᏣᎳᎩ: ᎹᎵᏔ
Türkçe: Malta
Türkmençe: Malta
Twi: Mɔlta
удмурт: Мальта
українська: Мальта
اردو: مالٹا
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مالتا
Vahcuengh: Malta
vèneto: Malta
vepsän kel’: Mal't
Tiếng Việt: Malta
Volapük: Malteän
Võro: Malta
walon: Male
文言: 馬爾他
West-Vlams: Malta
Winaray: Malta
Wolof: Malt
吴语: 马耳他
Xitsonga: Malta
ייִדיש: מאלטא
Yorùbá: Máltà
粵語: 馬耳他
Zazaki: Malta
Zeêuws: Malta
žemaitėška: Malta
中文: 马耳他
डोटेली: माल्टा
Lingua Franca Nova: Malta