Móżdżek

Móżdżek
Cerebellum
Cerebellum
Ilustracja
Móżdżek wraz z mostem
2. Ilustracja
Móżdżek zaznaczony na czerwono
Tętnicetętnica móżdżkowa górna, tętnica móżdżkowa dolna przednia, tętnica móżdżkowa dolna tylna
Żyłyżyły móżdżkowe górne i dolne

Móżdżek (łac. cerebellum – „mały mózg”) – główna część tyłomózgowia wszystkich kręgowców. Choć zazwyczaj mniejszy od kresomózgowia, u niektórych zwierząt takich jak mrukowate może osiągać te same rozmiary bądź być nawet większy[1]. U ludzi odgrywa ważną rolę w kontroli motorycznej, może też uczestniczyć w funkcjach poznawczych takich jak uwaga czy język, jak też w regulacji odczuwania strachu i przyjemności[2], jednak jego funkcje związane z ruchem zostały najlepiej ustalone. Ludzki móżdżek nie inicjuje ruchu, ale uczestniczy w jego koordynacji, zapewnia precyzję i odpowiedni czas wykonywania ruchu. Otrzymuje informacje wejściowe z narządów zmysłów przez rdzeń kręgowy i z innych części mózgu oraz integruje je, umożliwiając precyzyjnie zgraną aktywność ruchową[3]. Uszkodzenie móżdżku wywołuje u człowieka zaburzenia ruchów precyzyjnych, równowagi, postawy i uczenia się ruchów[3].

Anatomicznie móżdżek ludzki to oddzielna struktura umocowana do podstawy mózgu, schowana pod półkulami mózgowymi. Jego korę charakteryzują drobno rozmieszczone równoległe szczeliny, uderzająco kontrastujące z szerokimi, nieregularnymi zakrętami kory mózgu. Te równoległe szczeliny ukrywają fakt, że kora móżdżku stanowi w rzeczywistości ciągłą warstwę tkanki ciasno pofałdowanej w stylu przywodzącym na myśl akordeon. W obrębie tej cienkiej warstwy wyróżnia się kilka typów neuronów o wysoce regularnym rozmieszczeniu. Za najważniejsze uważa się komórki Purkiniego i komórki ziarniste. Ta złożona organizacja umożliwia masywną zdolność przetwarzania sygnałów, ale prawie cały sygnał wyjściowy z kory móżdżku biegnie przez grupę niewielkich jąder, zanurzonej w istocie białej wnętrza móżdżku[4].

Poza bezpośrednią rolą w kontroli ruchu móżdżek jest niezbędny w kliku rodzajach motorycznego uczenia się, z czego najistotniejsze jest uczenie się korygowania w reakcji na zmiany w koordynacji senso-motorycznej. Kilka modeli teoretycznych skonstruowano celem wyjaśnienia kalibracji senso-motorycznej w terminach plastyczności synaptycznej w móżdżku. Modele te pochodzą od tego sformułowanego przez Davida Marra i Jamesa Albusa, bazującego na obserwacji, że każda móżdżkowa komórka Purkiniego otrzymuje dwa drastycznie różne rodzaje informacji wejściowej: pierwszy zawiera tysiące słabych sygnałów z włókien równoległych komórek ziarnistych, drugi to bardzo silny sygnał z pojedynczego włókna pnącego[5]. Podstawowy pomysł teorii Marra-Albusa polega na tym, że włókno pnące służy jako „sygnał nauczający”, indukuje długo trwającą zmianę w sile sygnałów włókien równoległych. Obserwacje długo trwającej depresji sygnałów włókien równoległych dostarczyły wsparcia teoriom tego rodzaju, ale ich trafność pozostaje przedmiotem kontrowersji[6].

Inne języki
العربية: مخيخ
aragonés: Cerebelo
ܐܪܡܝܐ: ܡܘܚܘܢܐ
Bân-lâm-gú: Sió-náu
беларуская: Мазжачок
български: Малък мозък
bosanski: Mali mozak
brezhoneg: Ilpenn
català: Cerebel
čeština: Mozeček
Deutsch: Kleinhirn
eesti: Väikeaju
Ελληνικά: Παρεγκεφαλίδα
English: Cerebellum
español: Cerebelo
Esperanto: Cerbeto
euskara: Garuntxo
فارسی: مخچه
français: Cervelet
Gaeilge: Ceirbrín
galego: Cerebelo
한국어: 소뇌
Հայերեն: Ուղեղիկ
hrvatski: Mali mozak
Bahasa Indonesia: Otak kecil
íslenska: Litli heili
italiano: Cervelletto
עברית: המוח הקטן
ქართული: ნათხემი
қазақша: Мишық
Kreyòl ayisyen: Sèvèl
Latina: Cerebellum
latviešu: Smadzenītes
lietuvių: Smegenėlės
magyar: Kisagy
მარგალური: ნათხემი
مازِرونی: مخچه
Bahasa Melayu: Serebelum
монгол: Бага тархи
Nederlands: Kleine hersenen
日本語: 小脳
norsk nynorsk: Veslehjernen
oʻzbekcha/ўзбекча: Miyacha
português: Cerebelo
română: Cerebel
русский: Мозжечок
Scots: Cerebellum
Simple English: Cerebellum
slovenčina: Mozoček
slovenščina: Mali možgani
Soomaaliga: Cerebellum
کوردی: مێشکۆڵە
српски / srpski: Мали мозак
srpskohrvatski / српскохрватски: Mali mozak
suomi: Pikkuaivot
svenska: Lillhjärnan
Tagalog: Serebelyum
тоҷикӣ: Мағзча
Türkçe: Beyincik
українська: Мозочок
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: كىچىك مېڭە
Tiếng Việt: Tiểu não
粵語: 小腦
中文: 小脑