Lustro

Ten artykuł dotyczy zwierciadła optycznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Lustro odbijające stojący przed nim przedmiot

Lustro, zwierciadło – gładka powierzchnia odbijająca światło, dzięki czemu powstaje obraz odbity przedmiotów znajdujących się przed lustrem. Także narzędzie dysponujące taką powierzchnią i służące odbijaniu obrazu.

Lustro jest najprostszym rodzajem zwierciadła optycznego. Jego powierzchnia jest prawie zawsze płaska, a głównym przeznaczeniem jest przeglądanie się w nim osób. Obecnie w użytku codziennym wykorzystywane są niemal wyłącznie zwierciadła szklane.

Historia

Lustro należy do jednych z najstarszych wynalazków ludzkiej cywilizacji. Jako zwierciadła interpretuje się już szlifowane kamienie pochodzące z epoki paleolitu. W epoce starożytnej upowszechniły się zwierciadła z polerowanego metalu np. brązu, ołowiu, srebra. One też dominowały przez większość średniowiecza, mimo że już w I w. n.e. Rzymianie odkryli technologię wytwarzania luster szklanych. Została ona zapomniana na kilkaset lat i zapewne dopiero w XIII wieku ponownie trafiła do Europy. Prawdopodobnym wydaje się, że wynalazku tego dokonali tym razem muzułmanie zamieszkujący Hiszpanię. W świecie chrześcijańskim lustra szklane upowszechniły się u schyłku średniowiecza. Były to zwierciadła pokrywane z jednej strony metalem, np. ołowiem.

Oto jeden z pierwszych (jeśli nie pierwszy) przepisów uzyskiwania lustra po polsku.

Sposób robienia zwierciadła rtęciowego z rozdziału Secreta ciekawe y doświadczone dla powszechney wiadomosci wydane[1]

Wziąć łót ieden cyny, łót jeden ołowiu, wismontu (bizmutu?) łótów dwa, włożywszy to w żelazną łyżkę razem rozpuścić i ztopić, weź tyle drugie żywego srebra (rtęci), to iest: ośm łótów wley go w przestudzony pomieniony stopiony metal, umieszay wespół na massę potym szkło dobrze wytrzeć suchym popiołem które aby nie było wilgotne i tłuste; przy ogniu zwolna i ostrożnie ogrzać, dopiero tą massą szkło obrane na zwierciadło oblać albo potrzeć cienko i w cieple prze kilka godzin wysuszyć żeby się zestało.

W ten sposób uzyskiwano lustra do roku 1843, później zrezygnowano z warstwy rtęciowej na rzecz znacznie lepiej odbijającej promienie warstwy srebrnej, chronionej przed porysowaniem i dostępem powietrza warstwą minii (pomarańczowa warstwa minii z tyłu lustra prawdopodobnie powstawała technologicznie, podczas produkcji). Dopiero obecne, ostre wymogi dotyczące ochrony środowiska zmusiły producentów luster do porzucenia technologii wykorzystującej ołów. W ostatnich latach upowszechniła się metoda wytwarzania luster przez napylanie próżniowe glinu.

Inne języki
العربية: مرآة
ܐܪܡܝܐ: ܡܚܙܝܬܐ
asturianu: Espeyu
Avañe'ẽ: Ñeangecha
azərbaycanca: Güzgü
تۆرکجه: گؤزگو
বাংলা: দর্পণ
Bahasa Banjar: Caramin
Bân-lâm-gú: Kiàⁿ
беларуская: Люстра
беларуская (тарашкевіца)‎: Люстра
български: Огледало
bosanski: Ogledalo
brezhoneg: Melezour
català: Mirall
Чӑвашла: Тĕкĕр
čeština: Zrcadlo
Cymraeg: Drych
dansk: Spejl
Deitsch: Schpiggel
Deutsch: Spiegel
eesti: Peegel
Ελληνικά: Κάτοπτρο
English: Mirror
español: Espejo
Esperanto: Spegulo
euskara: Ispilu
فارسی: آینه
français: Miroir
Gaeilge: Scáthán
galego: Espello
한국어: 거울
Հայերեն: Հայելի
हिन्दी: दर्पण
hrvatski: Zrcalo
Ido: Spegulo
Ilokano: Sarming
Bahasa Indonesia: Cermin
italiano: Specchio
עברית: מראה
Basa Jawa: Pengilon
ಕನ್ನಡ: ಕನ್ನಡಿ
ქართული: სარკე
қазақша: Айна
Kreyòl ayisyen: Glas (pou gade)
kurdî: Awêne
Latina: Speculum
latviešu: Spogulis
lietuvių: Veidrodis
Limburgs: Spegel
lumbaart: Spegg
magyar: Tükör
македонски: Огледало
മലയാളം: കണ്ണാടി
मराठी: आरसा
Bahasa Melayu: Cermin
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giáng
Mirandés: Speilho
မြန်မာဘာသာ: ကြည့်မှန်
Nāhuatl: Tezcatl
Nederlands: Spiegel (optica)
Nedersaksies: Spegel
नेपाली: ऐना
नेपाल भाषा: न्हाय्‌कं
日本語:
norsk: Speil
norsk nynorsk: Spegel
Nouormand: Mireus
occitan: Miralh
oʻzbekcha/ўзбекча: Koʻzgu
ਪੰਜਾਬੀ: ਸ਼ੀਸ਼ਾ
پښتو: هينداره
português: Espelho
română: Oglindă
Runa Simi: Rirpu
русиньскый: Зеркало
русский: Зеркало
sicilianu: Specchiu
සිංහල: දර්පණ
Simple English: Mirror
سنڌي: آرسي
slovenčina: Zrkadlo
slovenščina: Zrcalo
کوردی: ئاوێنە
српски / srpski: Ogledalo
srpskohrvatski / српскохрватски: Ogledalo
Basa Sunda: Kaca eunteung
suomi: Peili
svenska: Spegel
తెలుగు: దర్పణం
тоҷикӣ: Оина
ᏣᎳᎩ: ᏓᏎᏘ
Türkçe: Ayna
українська: Дзеркало
اردو: آئینہ
vepsän kel’: Zerkol
Tiếng Việt: Gương
Võro: Piigli
Winaray: Espiho
吴语: 平面镜
ייִדיש: שפיגל
粵語:
žemaitėška: Zelkorios
中文: