Ludwik XII

Ludwik XII
ilustracja
Książę Orleanu
Okres panowaniaod 1465
do 1515
PoprzednikKarol Orleański
NastępcaKarol II Orleański
Król Francji
Okres panowaniaod 7 kwietnia 1498
do 1 stycznia 1515
PoprzednikKarol VIII Walezjusz
NastępcaFranciszek I Walezjusz
Książę Mediolanu
Okres panowaniaod 1499
do 1500
PoprzednikLudwik Sforza
NastępcaLudwik Sforza
Książę Mediolanu
Okres panowaniaod 1500
do 1512
PoprzednikLudwik Sforza
NastępcaMaksymilian Sforza
Dane biograficzne
DynastiaWalezjusze
Data i miejsce urodzenia27 czerwca 1462
Zamek w Blois
Data i miejsce śmierci1 stycznia 1515
Paryż
OjciecKarol Orleański
MatkaMaria kliwijska
RodzeństwoMaria Orleańska, Anna Orleańska
ŻonaJoanna de Valois
Anna Bretońska
Maria Tudor
DzieciKlaudia Walezjuszka,
Renata Walezjuszka

Ludwik XII (ur. 27 czerwca 1462 w Château de Blois, zm. 1 stycznia 1515 w Paryżu) – książę Orleanu, później w latach 14981515 król Francji. Był wnukiem księcia Ludwika Orleańskiego (synem Karola Orleańskiego) i prawnukiem Karola V, z dynastii Walezjuszów.

Panowanie

Ludwik XII, panujący we Francji po swym dalekim krewnym Karolu VIII, kontynuował zaborcze wojny na Półwyspie Apenińskim. W 1499 roku podbił Księstwo Mediolanu; w lutym 1500 roku władzę w Mediolanie odzyskał jego dotychczasowy władca, Ludwik Sforza, lecz w kwietniu tego samego roku wojska francuskie odbiły Księstwo, biorąc Sforzę do niewoli. W 1501 roku wojska Ludwika XII wspólnie z wojskami hiszpańskimi zaatakowały Królestwo Neapolu, zajmując północną część Królestwa z samym Neapolem. Jednak w 1502 roku wybuchła wojna francusko-hiszpańska o panowanie nad Królestwem Neapolu; w 1503 roku Hiszpanie pobili Francuzów w bitwie pod Cerignolą, zajęli Neapol i w grudniu rozbili francuską odsiecz Gaety pod Garigliano; po tych klęskach Ludwik XII zmuszony został zawrzeć rozejm z Hiszpanią, pozostawiając pod jej kontrolą Królestwo Neapolu. W 1507 roku Francuzi zdobyli występującą przeciwko ich dominacji w północnych Włoszech Genuę, a w 1509 pokonali wojska Wenecji pod Agnadello i opanowali posiadłości Republiki Weneckiej na zachód od rzeki Mincio; w 1512 wojska francuskie odniosły zwycięstwo pod Rawenną nad wojskami hiszpańskimi i papieskimi. W tym samym roku zostały jednakże wyparte z Włoch przez armie nowej Świętej Ligi, zawiązanej przez papieża, Wenecję, kantony szwajcarskie, Hiszpanię i Anglię. W 1513 roku wojska francuskie próbujące odzyskać Księstwo Mediolanu poniosły klęskę w starciu ze Szwajcarami pod Novarą.

Inne języki
azərbaycanca: XII Lüdovik
Bân-lâm-gú: Louis 12-sè
беларуская: Людовік XII
беларуская (тарашкевіца)‎: Людовік XII (кароль Францыі)
български: Луи XII
čeština: Ludvík XII.
Deutsch: Ludwig XII.
eesti: Louis XII
français: Louis XII
한국어: 루이 12세
Bahasa Indonesia: Louis XII dari Perancis
íslenska: Loðvík 12.
ქართული: ლუი XII
latviešu: Luijs XII
lietuvių: Liudvikas XII
македонски: Луј XII
مازِرونی: لوئی دوازدهم
Piemontèis: Luis XII
русский: Людовик XII
Simple English: Louis XII of France
slovenčina: Ľudovít XII.
slovenščina: Ludvik XII. Francoski
српски / srpski: Луј XII
srpskohrvatski / српскохрватски: Louis XII od Francuske
suomi: Ludvig XII
Türkçe: XII. Louis
українська: Людовик XII
Tiếng Việt: Louis XII của Pháp
粵語: 路易十二
中文: 路易十二