Lit

Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia.
Lit
← lit → beryl
Wygląd
srebrzystobiały
Lit
Widmo emisyjne litu
Widmo emisyjne litu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.lit, Li, 3
(łac. lithium)
Grupa, okres, blok1 (IA), 2, s
Stopień utlenieniaI
Właściwości metalicznemetal alkaliczny
Właściwości tlenkówsilnie zasadowe
Masa atomowa6,938–6,997 u[5][a]
Stan skupieniastały
Gęstość535 kg/m³
Temperatura topnienia180,54 °C[1][2]
Temperatura wrzenia1342 °C[1][2]
Numer CAS7439-93-2
PubChem3028194[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Lit (Li, z gr. λίθος lithos – skała) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 3. W czystej postaci jest miękkim, srebrnobiałym metalem. Należy do grupy metali alkalicznych (litowców). W warunkach standardowych jest najlżejszym metalem i pierwiastkiem o najniższej gęstości w fazie stałej. Jak wszystkie pierwiastki grupy I, jest wysoce reaktywny i palny. W związku z tym najczęściej przechowuje się go w olejach mineralnych, ewentualnie w atmosferze gazów obojętnych (w przypadku litu chodzi o gazy szlachetne – najczęściej argon lub hel). Po przecięciu kawałka litu ma on metaliczny połysk, ale podczas kontaktu z wilgotnym powietrzem ulega korozji, zmieniając powierzchnię na srebrnoszarą, matową, a następnie, wraz z postępem korozji, na całkowicie czarną lub z licznymi czarnymi plamami.

Ze względu na swoją wysoką reaktywność lit nie występuje w naturze w stanie wolnym, a jedynie w postaci związków, które zwykle mają budowę jonową. Lit występuje w wielu pegmatytach, ale ze względu na swoją dobrą rozpuszczalność kation litowy (Li+) obecny jest również w wodach mórz i oceanów, a najczęściej otrzymuje się go z solanek i glin. Przemysłowo lit uzyskuje się poprzez wydzielanie za pomocą elektrolizy z mieszaniny chlorku litu i chlorku potasu.

Jądro litu jest na granicy stabilności, ponieważ oba stabilne izotopy występujące w przyrodzie mają jedne z najniższych energii wiązań jądra atomowego (w przeliczeniu na nukleon) ze wszystkich stabilnych jąder atomowych. Ze względu na swoją względnie małą stabilność jądrową, lit jest pierwiastkiem występującym rzadziej w układzie słonecznym od 25 z pierwszych 32 pierwiastków układu okresowego, pomimo swojej małej masy atomowej[8]. Z podobnych powodów lit jest ważnym pierwiastkiem w fizyce jądrowej. Przemiana jądrowa jąder litu w jądra helu dokonana w 1932 roku była pierwszą w pełni dokonaną przez człowieka reakcją jądrową a wodorek litu 7Li2H służy jako paliwo jądrowe w kontrolowanych syntezach termojądrowych[9].

Lit i jego związki mają wiele różnorakich zastosowań przemysłowych, w tym w szkle i ceramice żaroodpornej, wytrzymałych stopach używanych w lotnictwie, ogniwach litowych i akumulatorach litowo-jonowych. Te trzy zastosowania zużywają ponad połowę światowej produkcji litu.

Śladowe ilości litu są obecne we wszystkich organizmach. Pierwiastek ten nie ma wyraźnej biologicznej funkcji. Stąd zwierzęta oraz rośliny mogą żyć bez niego utrzymując mimo to dobry stan zdrowia fizycznego. Jednak pobocznych funkcji litu w organizmach nie wykluczono. Kation litu Li+ podawany w postaci jednej z wielu soli jest używany jako stabilizator nastroju w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej, ze względu na wpływ tego jonu na układ nerwowy człowieka.

Inne języki
Afrikaans: Litium
አማርኛ: ሊቲየም
العربية: ليثيوم
aragonés: Litio
armãneashti: Lithiu
asturianu: Litiu
Avañe'ẽ: Litio
azərbaycanca: Litium
تۆرکجه: لیتیوم
বাংলা: লিথিয়াম
Bân-lâm-gú: Lithium
беларуская: Літый
беларуская (тарашкевіца)‎: Літ
भोजपुरी: लिथियम
български: Литий
བོད་ཡིག: རྡོ་རྫས།
bosanski: Litij
brezhoneg: Litiom
català: Liti
Чӑвашла: Лити
Cebuano: Litio
čeština: Lithium
chiShona: Lithium
corsu: Litiu
Cymraeg: Lithiwm
dansk: Lithium
Deutsch: Lithium
eesti: Liitium
Ελληνικά: Λίθιο
English: Lithium
español: Litio
Esperanto: Litio
euskara: Litio
فارسی: لیتیم
Fiji Hindi: Lithium
føroyskt: Lithium
français: Lithium
Frysk: Litium
furlan: Liti
Gaeilge: Litiam
Gaelg: Litçhey
Gàidhlig: Litium
galego: Litio
贛語:
Gĩkũyũ: Lithium
ગુજરાતી: લિથિયમ
客家語/Hak-kâ-ngî: Lithium
хальмг: Литион
한국어: 리튬
Hawaiʻi: Likiuma
հայերեն: Լիթիում
हिन्दी: लिथियम
hornjoserbsce: Litium
hrvatski: Litij
Ido: Litio
Bahasa Indonesia: Litium
interlingua: Lithium
íslenska: Litín
italiano: Litio
עברית: ליתיום
Basa Jawa: Litiyum
Kabɩyɛ: Lɩtɩyɔm
ಕನ್ನಡ: ಲಿಥಿಯಮ್
ქართული: ლითიუმი
қазақша: Литий
Kiswahili: Lithi
коми: Литий
Kreyòl ayisyen: Lityòm
kurdî: Lîtyûm
Кыргызча: Литий
кырык мары: Литий
Latina: Lithium
latviešu: Litijs
Lëtzebuergesch: Lithium
lietuvių: Litis
Ligure: Littio
Limburgs: Lithium
lingála: Litu
Livvinkarjala: Litium
la .lojban.: roksodna
lumbaart: Litio
magyar: Lítium
македонски: Литиум
മലയാളം: ലിഥിയം
मराठी: लिथियम
მარგალური: ლითიუმი
Bahasa Melayu: Litium
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Lī (gĭng-sṳ̆k)
монгол: Лити
မြန်မာဘာသာ: လီသီယမ်
Nederlands: Lithium (element)
नेपाली: लिथियम
नेपाल भाषा: लिथियम
日本語: リチウム
Nordfriisk: Liitsium
norsk: Litium
norsk nynorsk: Litium
occitan: Liti
ଓଡ଼ିଆ: ଲିଥିୟମ
oʻzbekcha/ўзбекча: Litiy
ਪੰਜਾਬੀ: ਲਿਥੀਅਮ
पालि: लिथियम
پنجابی: لیتھیم
Papiamentu: Lithium
ភាសាខ្មែរ: លីចូម
Piemontèis: Litio
Plattdüütsch: Lithium
Ποντιακά: Λίθιον
português: Lítio
Ripoarisch: Lithium
română: Litiu
Runa Simi: Lityu
русский: Литий
саха тыла: Литиум
संस्कृतम्: लीथियम्
Scots: Lithium
Seeltersk: Lithium
shqip: Litiumi
සිංහල: ලිතියම්
Simple English: Lithium
slovenčina: Lítium
slovenščina: Litij
Soomaaliga: Liithiyaam
کوردی: لیتیۆم
српски / srpski: Литијум
srpskohrvatski / српскохрватски: Litij
Basa Sunda: Litium
suomi: Litium
svenska: Litium
Tagalog: Lityo
татарча/tatarça: Литий
తెలుగు: లిథియం
ᏣᎳᎩ: ᎵᏘᎥᎻ
Türkçe: Lityum
українська: Літій
اردو: لتھیم
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: لىتىي
vepsän kel’: Litii
Tiếng Việt: Liti
walon: Litiom
文言:
Winaray: Lityo
吴语:
ייִדיש: ליטיום
Yorùbá: Lítíọ̀mù
粵語:
中文: