Lex Romana Visigothorum

Rękopis Lex Romana Visigothorum z X w.
Królestwo Wizygotów za panowania Alaryka II

Lex Romana Visigothorum (Rzymski Kodeks dla Wizygotów) z 506 r. zwany także Breviarium Alarici(anum) (Brewiarz Alaryka) – zbiór reskryptów cesarskich wraz z prawniczymi komentarzami. Lex Romana Visigothorum stanowi sumę późnorzymskiego prawa i aż do środkowego średniowiecza oddziaływał na prawodawstwo południowo-zachodniej Europy.

Powstanie i zawartość

Aż do początku VI w. określenie Lex w Królestwie Wizygotów i Królestwie Burgundii oznaczało zbiory praw w formie wyciągów ze starszych pism prawniczych, zawierające głównie prawo rzymskie i przeznaczone dla ludności rzymskiej. Dekrety prawne czyli potwierdzenia dotychczasowych praw powstawały w związku ze zmianami na terenach dawnego cesarstwa rzymskiego. Miały na celu stabilizację prawną sytuacji Kościoła katolickiego i miejscowej ludności. W tej sposób zdobywcy pragnęli pozyskać ich dla nowej władzy.

Lex Romana Visigothorum został wydany przez króla Alaryka II 5 lutego 506 r. Miał on formę wzorowaną na cesarskich kodeksach z okresu późnej starożytności. Gockie pochodzenie jest widoczne we wstępie ("Conmonitorium") jedynie przez kilkakrotne wymienienie "rex Alaricus" jako ustawodawcy i urzędnika dworskiego "comes Goiaricus", który zredagował kodeks. Król Alaryk II jako władca rzymskiej ludności nadaje jej prawa przy współudziale duchownych i możnych ("adhibitis sacerdotibus ac nobilibus viris").

Lex Romana Visigothorum składa się następujących części

Lex zawiera zarówno właściwe przepisy prawne jak i objaśnienia. Wszystkie części oprócz Institutiones Gajusza zawierają partie tekstu i partie streszczeń, które zapewne pochodzą z V w. Znaczenie Lex Romana Visigothorum dla historii prawa polega na tym, że jest to jedyny zbiór prawa rzymskiego, w którym zachowało się pięć pierwszych ksiąg Kodeksu Teodozjusza I, pięć ksiąg Sententiae Receptae Juliusza Paulusa; a do odkrycia rękopisu z biblioteki w Weronie zawierającego większość Institutiones Gajusza, był jedynym rękopisem zawierającym część tego ważnego dzieła prawniczego.

Inne języki