Kura domowa

Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia słowa „kura” lub nazwy „Kura”.
Kura domowa
Gallus gallus domesticus
kura
kura
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadaptaki
PodgromadaNeornithes
Nadrządneognatyczne
Rządgrzebiące
Rodzinakurowate
Gatunekkur bankiwa
Podgatunekkura domowa
Jaja kurze
Pisklę jednodniowe
Kwoka z pisklętami na wybiegu
Kury w hodowli
Kury w malarstwie (1899), Carl Jutz
„Chłop sprzedający Kury”, przedstawiony na XVIII wiecznym rysunku Jana Norblina.

Kura domowa (Gallus gallus domesticus) – ptak hodowlany z rodziny kurowatych, hodowany na całym świecie. W środowisku naturalnym nie występuje. Uważa się, że stanowi formę udomowioną kura bankiwa (Gallus gallus), lecz nie wyklucza się domieszki innych gatunków południowoazjatyckich kuraków (zarówno żyjących, np. kur siwy, jak i wymarłych). Udomowienie miało prawdopodobnie miejsce w III tysiącleciu p.n.e. w Indiach, chociaż badania archeologiczne wykazały, że pierwsze kuraki udomowiono w Chinach już w VI tysiącleciu p.n.e[1]. Około 1000 p.n.e. kury hodowano już powszechnie w Chinach, a ok. 500 p.n.e. w Egipcie i Europie, w tym w Polsce (odnaleziono kości kur podczas wykopalisk w Biskupinie). W tym okresie w Chinach prowadzono już sztuczne wylęganie. Jak wykazały badania, ówczesne kury przypominały dzisiejsze kury bezrasowe, lecz miały lepiej rozwinięte skrzydła.

Kury od wieków biegały wolno w gospodarstwach, same znajdywały sobie pożywienie np. na pastwiskach, były to natomiast bardzo małe ilości pożywienia. Kury zaczęto przechowywać w kurnikach w ilościach od jednej do kilkuset kur dopiero pod koniec XIX wieku, bowiem wówczas dopiero zaczęto zwracać szczególną uwagę na ich wartość ekonomiczną[2].

Inne języki
Адыгэбзэ: Унэ джэдхэр
Afrikaans: Hoender
Alemannisch: Haushuhn
አማርኛ: ዶሮ
Ænglisc: Henn
العربية: دجاج
armãneashti: Gâľinâ
অসমীয়া: কুকুৰা
Atikamekw: Noce pakahakwan
Avañe'ẽ: Ryguasu
авар: ГӀанкӀу
Aymar aru: Chiwchi
azərbaycanca: Toyuq
تۆرکجه: تویوق
বাংলা: মুরগি
Bahasa Banjar: Hayam
Bân-lâm-gú: Ke
башҡортса: Тауыҡ
беларуская: Курыца
беларуская (тарашкевіца)‎: Курыца
भोजपुरी: देसी मुर्गा
Bikol Central: Manok
български: Домашна кокошка
བོད་ཡིག: བྱ་ཏེ་
bosanski: Kokoška
brezhoneg: Yar (evn)
буряад: Тахяа
català: Gall
čeština: Kur domácí
chiShona: Huku
chiTumbuka: Nkhuku
Cymraeg: Iâr (ddof)
dansk: Høns
Deitsch: Hinkel
Deutsch: Haushuhn
Diné bizaad: Naaʼahóóhai
eesti: Kana
Ελληνικά: Όρνιθα
emiliàn e rumagnòl: Gal
English: Chicken
эрзянь: Сараз
Esperanto: Koko
estremeñu: Gallus gallus
euskara: Oilo
eʋegbe: Koklo
فارسی: مرغ
Fiji Hindi: Murgi
furlan: Gjaline
Gaeilge: Sicín
Gàidhlig: Cearc
galego: Galiña
贛語:
客家語/Hak-kâ-ngî: Kiê-é
한국어:
Hausa: Kaza
հայերեն: Հավ
हिन्दी: मुर्गी
hrvatski: Domaća kokoš
Ido: Hano
Ilokano: Manok
Bahasa Indonesia: Ayam peliharaan
interlingua: Gallina
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊ'ᐊ'ᐋᒃ
isiXhosa: Inkuku
íslenska: Nytjahænsni
Basa Jawa: Pitik
ಕನ್ನಡ: ಕೋಳಿ
Kapampangan: Manuk
ქართული: ქათამი
कॉशुर / کٲشُر: کۄکَر
kaszëbsczi: Kùra
қазақша: Тауық
Kinyarwanda: Inkoko
Kiswahili: Kuku
Kongo: Nsusu
kurdî: Mirîşk
Кыргызча: Тоок
кырык мары: Цӹвӹ
Ladino: Gayo
лакку: АьнакӀи
лезги: Верч
ລາວ: ໄກ່
Latina: Gallus
latviešu: Mājas vista
Lëtzebuergesch: Haushong
lietuvių: Naminė višta
Limburgs: Hoon
lingála: Nsósó
magyar: Házityúk
македонски: Кокошка
മലയാളം: കോഴി
मराठी: कोंबडी
მარგალური: ქოთომი
مصرى: فرخه
مازِرونی: کرک
Bahasa Melayu: Ayam
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Giĕ
мокшень: Сараз
Nāhuatl: Cuanacatl
Na Vosa Vakaviti: Toa
Nederlands: Kip (vogel)
Nedersaksies: Hounder
नेपाली: कुखुरा
नेपाल भाषा: खा (झंगः)
日本語: ニワトリ
нохчийн: Котам
norsk: Tamhøns
norsk nynorsk: Høns
occitan: Gallus gallus
oʻzbekcha/ўзбекча: Tovuq
ਪੰਜਾਬੀ: ਕੁੱਕੜ
پنجابی: ککڑ
Перем Коми: Курӧг
Picard: Glinne
Plattdüütsch: Hohn
Qaraqalpaqsha: Tawıqlar
română: Găină
Runa Simi: Wallpa
русиньскый: Курка
русский: Курица
sardu: Pudda
Scots: Chicken
Sesotho sa Leboa: Kgogo
sicilianu: Jaddina
Simple English: Chicken
سنڌي: ڪڪڙ
slovenčina: Kura domáca
slovenščina: Domača kokoš
Soomaaliga: Dooro
کوردی: مریشک
српски / srpski: Кокошка
srpskohrvatski / српскохрватски: Domaća kokoš
Basa Sunda: Hayam
suomi: Kana
svenska: Tamhöna
Tagalog: Manok
தமிழ்: கோழி
tarandíne: Jadde
татарча/tatarça: Йорт тавыгы
తెలుగు: కోడి
ไทย: ไก่
тоҷикӣ: Мурғ
Tsetsêhestâhese: Kokêhéaxa
ತುಳು: ಕೋರಿ
Türkçe: Tavuk
удмурт: Курег
українська: Курка
اردو: مرغی
Vahcuengh: Gaeq
vepsän kel’: Kana
Tiếng Việt:
Võro: Kana
walon: Poye
West-Vlams: Henne
Winaray: Manók
Wolof: Ganaar
吴语:
ייִדיש: האן
粵語:
žemaitėška: Vėšta
中文:
Bahasa Hulontalo: Malu'o
ГӀалгӀай: Котам