Krzyż maltański

Krzyż maltański
Krzyż maltański

Krzyż maltański, krzyż kawalerski, znany też jako krzyż cnót rycerskich. Używany jest przez Zakony Szpitalników: biały jest symbolem joannitów, w kolorze zielonym lazarytów. W Polsce czerwony krzyż maltański jest symbolem służby SAR. Oparty jest na krzyżu greckim, ramiona jednak rozszerzają się od środka i są rozwidlone na końcu. W bizantyjskiej symbolice pojawił się prawdopodobnie w VI w.

Krzyż ten był symbolem Republiki Amalfi, której przedstawiciele-kupcy założyli w 1070 r. szpital i bractwo w Jerozolimie, dając początek późniejszemu zakonowi joannitów. Symbolu tego używali już jednak mnisi benedyktyńscy w 1023 r., którzy przejęli go od kupców i którzy zaczęli sprawować duchową opiekę nad powstałym wówczas bractwem. Po utworzeniu zakonu symbol bractwa stał się symbolem joannitów.

Forma krzyża jako znaku Zakonu Maltańskiego została zatwierdzona przez papieża Sykstusa V bullą z dnia 9 stycznia i 31 stycznia 1589.

Krzyż maltański jest elementem wielu herbów, np. miejskich ( Elbląga, Wejherowa, Rzeszowa) czy gminnych (np. Łagowa Lubuskiego, gminy Kleszczewo, Suchego Lasu k. Poznania, Cybinki i herbu gminy Banie ( Pomorze Zachodnie, powiat gryfiński)).

Krzyż maltański jest również stosowany jako symbol przez Morską Służbę Poszukiwania i Ratownictwa oraz Maltańską Służbę Medyczną. Na pamiątkę mechanizmu w formie przypominającej ten krzyż, jako swoje wykorzystuje go też najstarsza obecnie działająca manufaktura produkująca zegarki, szwajcarski Vacheron Constantin. Symbolu tego używają też Skauci Europy, jako odwołania się do cnót rycerskich i tradycji niesienia pomocy, jak również ośmioramienny krzyż, stanowiący odwołanie do ośmiu błogosławieństw.

Symbolika


Inne języki
беларуская (тарашкевіца)‎: Мальтыйскі крыж
català: Creu de Malta
Deutsch: Malteserkreuz
eesti: Malta rist
English: Maltese cross
español: Cruz de Malta
Esperanto: Malta kruco
한국어: 몰타 십자
Հայերեն: Մալթական խաչ
hrvatski: Malteški križ
Bahasa Indonesia: Salib Malta
íslenska: Möltukross
italiano: Croce di Malta
עברית: צלב מלטה
Nederlands: Maltezer kruis
日本語: マルタ十字
norsk nynorsk: Maltesarkross
português: Cruz de Malta
slovenščina: Malteški križ
svenska: Johannitkors