Kreatyna

Nie mylić z: keratynami.
Kreatyna
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumarycznyC4H9N3O2
Masa molowa131,13 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS57-00-1
PubChem586[1]
DrugBankDB00148[2]
Podobne związki
Podobne związkifosfokreatyna, guanidyna
Pochodnekreatynina
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Kreatyna (kwas β-metyloguanidynooctowy) – organiczny związek chemiczny zawierający elementy strukturalne guanidyny i kwasu octowego. W organizmach zwierzęcych tworzy się w trakcie przemiany materii, występuje głównie w mięśniach i ścięgnach. Kreatyna została odkryta w 1832 roku przez Michela Eugène’a Chevreula jako składnik mięśnia szkieletowego, a nazwę nadano jej od greckiego słowa kreas („mięso”)[6].

Biosynteza kreatyny z glicyny (Gly) i argininy (Arg); 1. GATM – amidotransferaza glicyny; 2. GAMT – -metylotransferaza guanidynooctanowa, SAM – S-adenozylometionina, SAH – -homocysteina.

Ulega fosforylacji przy użyciu enzymu kinazy kreatynowej przechodząc w fosfokreatynę. Jest wykorzystywana do magazynowania i uwalniania energii niezbędnej do wielu procesów chemicznych zachodzących w komórkach, w tym do syntezy białek mięśniowych. Podwyższenie jej poziomu w organizmie jest stosowane do badania zdolności filtracyjnych nerek.

Kreatyna występuje u człowieka w mięśniach (98% całkowitej zawartości kreatyny w organizmie człowieka)[7], małe ilości tego związku znajdują się także w mózgu, wątrobie, nerkach oraz jądrach. Szacuje się, że dobowe zapotrzebowanie organizmu osoby o masie 70 kg na kreatynę wynosi 2 g, przy czym 1 g tego związku jest syntezowany przez organizm z aminokwasów, a pozostała ilość powinna być dostarczona w pożywieniu[8] – najlepszymi źródłami kreatyny są mięso (1 g jest zawarty w 250 g świeżego mięsa) oraz ryby[8][9]. Preparaty kreatynowe bywają stosowane przez osoby uprawiające sporty siłowe.

Glicyna reaguje w ustroju z argininą i wobec enzymu fermentu transaminacyjnego zamienia się na kwas guanidynooctowy, czyli glukocyjaminę, z argininy tworzy się wówczas ornityna (która stymuluje wydzielanie hormonu wzrostu). Z glukocyjaminy w ustroju powstaje kreatyna. Wytworzona kreatyna łączy się w tkankach z kwasem fosforowym tworząc kwas kreatynofosforowy (fosfagen), niezbędny do procesów życiowych w tkankach zwierzęcych.

Inne języki
العربية: كرياتين
asturianu: Creatina
беларуская: Крэацін
български: Креатин
català: Creatina
čeština: Kreatin
dansk: Kreatin
Deutsch: Kreatin
eesti: Kreatiin
Ελληνικά: Κρεατίνη
English: Creatine
español: Creatina
Esperanto: Kreatino
français: Créatine
galego: Creatina
한국어: 크레아틴
հայերեն: Կրեատին
hrvatski: Kreatin
Bahasa Indonesia: Kreatina
italiano: Creatina
עברית: קראטין
latviešu: Kreatīns
lietuvių: Kreatinas
magyar: Kreatin
македонски: Креатин
Nederlands: Creatine
日本語: クレアチン
norsk: Kreatin
português: Creatina
русский: Креатин
Simple English: Creatine
slovenčina: Kreatín
српски / srpski: Kreatin
srpskohrvatski / српскохрватски: Kreatin
suomi: Kreatiini
svenska: Kreatin
Türkçe: Kreatin
українська: Креатин
中文: 肌酸