Krasnolud

Ten artykuł dotyczy krasnoludów. Zobacz też: krasnoludek.
krasnolud

Krasnolud (szwed. dvärg, norw. dverg, niem. Zwerg, ang. dwarf) – istoty z mitologii nordyckiej i germańskiej, obecne później także w folklorze niemieckim i skandynawskim, a współcześnie w literaturze, filmach i grach fantasy.

Wzorowane na istotach z nordyckich mitów krasnoludy pierwszy wprowadził do literatury fantasy J.R.R. Tolkien.

W większości utworów fantasy krasnoludy są rasą bardzo tajemniczą. Bronią swoich sekretów, czasem utajniając nawet swoją mowę tak, by była niezrozumiała dla innych. Są też bardzo honorowe. Są zazwyczaj przedstawiani jako niższe od człowieka, silne, krępe i dobrze umięśnione humanoidy, pierwotnie żyjące w kopalniach (zazwyczaj złota). W boju najchętniej używają toporów lub młotów i zawsze noszą długie brody, najczęściej splecione w fantazyjne warkocze. Krasnoludy spotykane w literaturze są zazwyczaj płci męskiej – o kobietach-krasnoludach rzadko się wspomina.

Równie często kojarzone są jednak ze stereotypem barbarzyńskiego wojownika, który nie stroni od alkoholu i innych używek. Są również wspaniałymi kowalami i rzemieślnikami.

Tłumaczenia nazwy na język polski

krasnolud

Maria Skibniewska, pierwsza tłumaczka książek Tolkiena na polski, jako pierwsza użyła zgrubienia krasnolud, jako że jej zdaniem słowo to bardziej pasowało do poważnych i wojowniczych, choć niższych od ludzi Tolkienowskich dwarves, niż krasnoludek, wyraz kojarzący się z maleńkimi, słabymi i zabawnymi istotkami.

Słowa krasnolud pojawiło się wcześniej w elementarzu z 1929[1].

Do czasów przekładu Skibniewskiej jako określenia krasnoluda (np. w librettach oper Richarda Wagnera) najczęściej używano słowa „karzeł”. Także w cyklu Opowieści z Narnii angielskie dwarf zostało przez Andrzeja Polkowskiego przetłumaczone jako karzeł.

Inny tłumacz dzieł Tolkiena, Jerzy Łoziński, użył na określenie tej rasy słowa krzat, termin krasnolud uważając za niepasujący do wyglądu postaci (brak czerwieni) oraz przynależności gatunkowej (niebycie ludźmi)[2]. Nazwał je jednak krzatami, a nie skrzatami, ponieważ te kojarzą się podobnie jak krasnoludki.

Inne języki
български: Джудже
català: Nan
čeština: Trpaslík
Cymraeg: Corrach
Esperanto: Nano (mito)
Հայերեն: Թզուկներ
Bahasa Indonesia: Kurcaci
ქართული: ჯუჯები
Kreyòl ayisyen: Tinen
latviešu: Rūķis
Lëtzebuergesch: Zwak (Mythologie)
lietuvių: Nykštukai
magyar: Törpék
македонски: Џуџе
日本語: ドワーフ
português: Anões (mitologia)
română: Pitic
Romani: Bono
русский: Гномы
Scots: Droich
Simple English: Dwarf (mythology)
slovenščina: Palček
српски / srpski: Патуљак
suomi: Kääpiö
українська: Гном
اردو: بونا
中文: 矮人