Kopytne

Kopytne
Ungulata
Linneusz, 1766
lama
lama
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Gromadassaki
Podgromadażyworodne
Infragromadałożyskowce
(bez rangi)Ungulatomorpha
Nadrządkopytne

Kopytne[1] (Ungulata) – nadrząd ssaków łożyskowych pochodzących od prakopytnych. Tradycyjnie do kopytnych zalicza się zwierzęta, których kończyny zakończone są kopytami. Dawniej klasyfikowane były jako gromada Ungulata (kopytne), a obecnie w rzędach:

oraz wymarłe:

Obecnie do grupy kopytnych zalicza się również, oprócz wyżej wymienionych, blisko spokrewnione z nimi rzędy pochodzące od wspólnego przodka, choć nie posiadające kopyt. Są to: trąbowce, rurkozębne, góralkowce, brzegowce i walenie[2].

Współcześnie ich pokrewieństwo (w szczególności pokrewieństwo wszystkich grup) jest wątpliwe. Uproszczony kladogram jednej z hipotez zakładających je za Mikko's Phylogeny Archive[3]:

o Ungulatomorpha|== †Zhelestidae`--o Ungulata   |?- Tubulidentata (rurkozębne)   |?- †Dinocerata   |--o Altungulata (Paenungulata)   |  |--o „Perissodactylomorpha”   |  |  |-- †Meniscotheriidae   |  |  `--+-- †Phenacodontidae   |  |     `-- Perissodactyla (nieparzystokopytne)   |  `--o Altungulata sensu stricto   |     |-- †Loxolophidae   |     `--+-- †Phenacolophidae   |        `--o Uranotheria   |           |-- †Embrithopoda   |           `--+-- Hyracoidea (góralkowce)   |              `--o Tethytheria   |                 |-- Sirenia (brzegowce)   |                 `--o Behemota   |                    |-- †Desmostylia   |                    `-- Proboscidea (trąbowce)   `--o Eparctocyona      |== †Procreodi      `--+--o †Bulbulodentata         |  |-- †Apheliscidae         |  |?- †Tricuspiodontidae         |  `--+-- †Periptychidae         |     `--+-- †Hyopsodontidae         |        `--o †Panameriungulata         |           `--o †Mioclaenidae         |              |-- †Pleuraspidotheriinae         |              `--o †Meridiungulata         |                 |?- †Amilnedwardsiidae         |                 |-- †Kollpaniinae         |                 `--+?- †Xenungulata (w tym †Pyrotheria)         |                    |?- †Astrapotheria         |                    |?- †Notoungulata         |                    `--o †Didolodontidae         |                       |...         |                       `-- †Litopterna         `--+-- †Arctostylopida            `--o "Paraxonia"               `--+--o †Triisodontidae                  `--+-- †Mesonychia                     `-- Cetartiodactyla (parzystokopytne i walenie)
Ewolucja ssaków kopytnych

Przypisy

  1. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. 978-83-88147-15-9.
  2. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. 83-01-14344-4.
  3. Ungulatomorpha (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 2009-05-30].
Inne języki
አማርኛ: ሸሆኔ
العربية: حافريات
azərbaycanca: Dırnaqlılar
català: Ungulat
čeština: Kopytníci
Cymraeg: Carnolyn
dansk: Hovdyr
Deutsch: Huftiere
English: Ungulate
español: Ungulata
Esperanto: Hufuloj
euskara: Ungulatu
فارسی: سم‌داران
français: Ungulata
Gaeilge: Crúbach
galego: Ungulado
한국어: 유제류
Հայերեն: Կճղակավորներ
हिन्दी: खुरदार
Bahasa Indonesia: Ungulata
interlingua: Ungulata
italiano: Ungulati
עברית: פרסתנים
ქართული: ჩლიქოსნები
lietuvių: Kanopiniai
magyar: Patások
മലയാളം: അംഗുലേറ്റ
Bahasa Melayu: Ungulat
Nederlands: Hoefdieren
日本語: 有蹄類
norsk: Hovdyr
oʻzbekcha/ўзбекча: Tuyoqlilar
پنجابی: کھروالے
português: Ungulados
română: Copitate
русский: Копытные
Scots: Ungulate
Simple English: Ungulate
српски / srpski: Унгулатни сисари
suomi: Ungulata
svenska: Hovdjur
Tagalog: Ungulata
Türkçe: Toynaklılar
українська: Унгуляти
West-Vlams: Hoefbêestn
Winaray: Ungulata
中文: 有蹄類