Kopytne

Kopytne
Ungulata
Linneusz, 1766
lama
lama
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
(bez rangi) Ungulatomorpha
Nadrząd kopytne

Kopytne [1] (Ungulata) – nadrząd ssaków łożyskowych pochodzących od prakopytnych. Tradycyjnie do kopytnych zalicza się zwierzęta, których kończyny zakończone są kopytami. Dawniej klasyfikowane były jako gromada Ungulata (kopytne), a obecnie w rzędach:

oraz wymarłe:

Obecnie do grupy kopytnych zalicza się również, oprócz wyżej wymienionych, blisko spokrewnione z nimi rzędy pochodzące od wspólnego przodka, choć nie posiadające kopyt. Są to: trąbowce, rurkozębne, góralkowce, brzegowce i walenie [2].

Współcześnie ich pokrewieństwo (w szczególności pokrewieństwo wszystkich grup) jest wątpliwe. Uproszczony kladogram jednej z hipotez zakładających je za Mikko's Phylogeny Archive [3]:

o 
Ungulatomorpha
|== †
Zhelestidae
`--o Ungulata
   |?- 
Tubulidentata (rurkozębne)
   |?- †
Dinocerata
   |--o 
Altungulata (
Paenungulata)
   |  |--o „
Perissodactylomorpha”
   |  |  |-- †
Meniscotheriidae
   |  |  `--+-- †
Phenacodontidae
   |  |     `-- 
Perissodactyla (nieparzystokopytne)
   |  `--o 
Altungulata sensu stricto
   |     |-- †
Loxolophidae
   |     `--+-- †
Phenacolophidae
   |        `--o 
Uranotheria
   |           |-- †
Embrithopoda
   |           `--+-- 
Hyracoidea (góralkowce)
   |              `--o 
Tethytheria
   |                 |-- 
Sirenia (brzegowce)
   |                 `--o 
Behemota
   |                    |-- †
Desmostylia
   |                    `-- 
Proboscidea (trąbowce)
   `--o 
Eparctocyona
      |== †
Procreodi
      `--+--o †
Bulbulodentata
         |  |-- †
Apheliscidae
         |  |?- †
Tricuspiodontidae
         |  `--+-- †
Periptychidae
         |     `--+-- †
Hyopsodontidae
         |        `--o †
Panameriungulata
         |           `--o †
Mioclaenidae
         |              |-- †
Pleuraspidotheriinae
         |              `--o †
Meridiungulata
         |                 |?- †
Amilnedwardsiidae
         |                 |-- †
Kollpaniinae
         |                 `--+?- †
Xenungulata (w tym †
Pyrotheria)
         |                    |?- †
Astrapotheria
         |                    |?- †
Notoungulata
         |                    `--o †
Didolodontidae
         |                       |...
         |                       `-- †
Litopterna
         `--+-- †
Arctostylopida
            `--o "
Paraxonia"
               `--+--o †
Triisodontidae
                  `--+-- †
Mesonychia
                     `-- 
Cetartiodactyla (
parzystokopytne i 
walenie)
Ewolucja ssaków kopytnych

Przypisy

  1. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. 978-83-88147-15-9.
  2. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. 83-01-14344-4.
  3. Ungulatomorpha (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 2009-05-30].
Inne języki
አማርኛ: ሸሆኔ
العربية: حافريات
azərbaycanca: Dırnaqlılar
català: Ungulat
čeština: Kopytníci
Cymraeg: Carnolyn
dansk: Hovdyr
Deutsch: Huftiere
English: Ungulate
español: Ungulata
Esperanto: Hufuloj
euskara: Ungulatu
فارسی: سم‌داران
français: Ungulata
Gaeilge: Crúbach
galego: Ungulado
한국어: 유제류
Հայերեն: Կճղակավորներ
हिन्दी: खुरदार
Bahasa Indonesia: Ungulata
interlingua: Ungulata
italiano: Ungulati
עברית: פרסתנים
ქართული: ჩლიქოსნები
lietuvių: Kanopiniai
magyar: Patások
മലയാളം: അംഗുലേറ്റ
Bahasa Melayu: Ungulat
Nederlands: Hoefdieren
日本語: 有蹄類
norsk: Hovdyr
oʻzbekcha/ўзбекча: Tuyoqlilar
پنجابی: کھروالے
português: Ungulados
română: Copitate
русский: Копытные
Scots: Ungulate
Simple English: Ungulate
српски / srpski: Унгулатни сисари
suomi: Ungulata
svenska: Hovdjur
Tagalog: Ungulata
Türkçe: Toynaklılar
українська: Унгуляти
West-Vlams: Hoefbêestn
Winaray: Ungulata
中文: 有蹄類