Komnenowie

Komnenowie – jedna z ostatnich dynastii bizantyjskich panujących w Cesarstwie Bizancjum, a następnie Cesarstwie Trapezuntu.

cesarz Bizancjum Aleksy I Komnen

Dzieje

Pierwszym z rodu, który zasiadł na tronie był Izaak I Komnen w 1057 r. Już jednak po dwóch latach musiał abdykować na rzecz dynastii Dukasów. Na tron wrócili w 1081 r. kiedy cesarzem został bratanek Izaaka, Aleksy I Komnen (zm. 1118 r.). Jego prośba o pomoc przeciwko Turkom i porozumienie z papieżem Urbanem II stały się przyczyną zorganizowania wypraw krzyżowych na Bliski Wschód. On i jego potomkowie przez prawie sto lat zasiadali na tronie Bizancjum. Był to ostatni okres świetności Cesarstwa Bizantyjskiego. W 1185 r. po zamordowaniu cesarza Andronika I, koronę ponownie przejęła rodzina Angelosów.

Dwadzieścia lat później, w 1204 r. Konstantynopol zdobyły wojska czwartej wyprawy krzyżowej. Wówczas część dawnych ziem cesarstwa wokół Trapezuntu podporządkował sobie Aleksy I Wielki Komnen (zm. 1222 r.), wnuk Andronika I. Przyjął tytuł cesarski. Jego potomkowie Wielcy Komnenowie panowali w cesarstwie Trapezuntu przez ponad 250 lat. Ostatni cesarz Trapezuntu, Dawid II (zm. 1463 r.) został usunięty z tronu w 1461 r. (osiem lat po upadku Konstantynopola). Jego cesarstwo zajęli Turcy.

Cesarz Dawid wraz z siedmiorgiem (spośród dziewięciorga) dzieci zostali ścięci 1 listopada 1463, w Konstantynopolu. Było to ostatnie wydarzenie z dziejów władców bizantyjskich jakie miało miejsce w dawnej stolicy ich cesarstwa.

Genealogia

Manuel
Erotikos
955- 1020
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Izaak I
1005- 1061
cesarz Bizancjum
 
Katarzyna
Bułgarska
córka
 
Michał
Dukeian

zm. 1050
Jan
1015- 1067
 
Anna
Dalassena

1025- 1102
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Manuel
1030- 1042
Maria
ur. 1034
Manuel
10451071
 
Anna
Diogenissa
Maria
1047- 1094
 
Michał
Taronites
Izaak
1050- 1102
 
Irena
Alańska
zm. 1108
Eudokia
1052- 1136
 
Nicefor
Melissenos
Teodora
1054- 1136
 
Konstantyn
Diogenes
zm. 1073
Aleksy I
10571118
cesarz Bizancjum
 
Irena
Dukaina

1066- 1133
Adrianos
10601105
 
Zoe
Doukaina
1062- 1136
Nicefor
1062- 1136
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan
1073- 1106
książę Durazzo
 
Anna
Dukaina
Aleksy
książę Durazzo
 
Zoe Konstantyn
książę Beroia
 
Antiochena
Euforbena
Anna
10831153
 
Nicefor
Bryennios

1062- 1137
Grzegorz
Gabras
 
Maria
ur. 1085- 1136
 
Ncefor
Euforbanos
Jan II
10871143
cesarz Bizancjum
 
Irena
Węgierska

1088- 1134
Andronik
1090- 1130
 
Irena
Rurykowiczówna
Izaak
1093- 1152
 
Katarzyna
Serbska
Teodora
ur. 1096
 
Konstantyn
Angelos
11221166
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksy
1107- 1142
współcesarz
Maria
ur. 1107
 
Jan Roger
Dalassen
Andronik
1142- 1108
 
Irena
Aineidasa
zm. 1151
Anna
 
Stefan
Kontostephanos
Izaak
11131154
 
Teodora
Kamaterina
zm. 1144
Teodora
 
Manuel
Anemas
Eudokia
 
Teodor
Vatatzes
Berta
z Sulzbach
1110- 1159
 
Manuel I
1118- 1180
cesarz Bizancjum
 
Maria
z Antiochii
11451182
Jan
 
 
Andronik I
1123- 1185
cesarz Bizancjum
 
Agnieszka
Francuska

1171- 1204
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria
 
Jan
Kantakuzen

zm. 1176
Jan
zm. 1176
 
Maria
Taronitissa
Teodora
zm. 1184
 
Henryk
1107- 1177
książę Austrii
Eudokia
 
Michał
Gabras
Maria
 
Stefan IV
zm. 1165
król Węgier
 
 
Teodora
ur. 1145
 
Baldwin III
1130- 1162
król Jerozolimy
Maria
1152- 1182
 
Rainer
z Montferratu
11621183
 
 
Aleksy II
1167- 1183
cesarz Bizancjum
 
 
 
 
Manuel
11451185
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria
1154- 1217
 
Amalryk I
1136- 1174
król Jerozolimy
Aleksy
zm. 1170
Irena
1168- 1183
 
Aleksy
zm. 1188
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksy I
1182- 1222
cesarz Trapezuntu
 
Teodora
Aksouchina
Dawid I
1184- 1214
cesarz Trapezuntu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan I
zm. 1238
cesarz Trapezuntu
Anna
Xylaloe

zm. 1240
 
Manuel I
1218- 1263
cesarz Trapezuntu
 
Rusudan córka
 
Andronik I
cesarz Trapezuntu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Irena
Syrikaina
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Joannikos Andronik II
1240- 1266
cesarz Trapezuntu
Teodora
1253- 1285
cesarzowa Trapezuntu
Jerzy
1255- 1284
cesarz Trapezuntu
córka
 
Demetriusz II
1259- 1289
król Gruzji
Jan II Komnen
1262- 1297
cesarz Trapezuntu
 
Eudokia
Paleologina

1265- 1302
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksy II
1282- 1330
cesarz Trapezuntu
 
Dżiadżak
Dżakeli
Michał
1284- 1349
cesarz Trapezuntu
 
kobieta
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Andronik III
1310- 1332
cesarz Trapezuntu
Irena
Paleolog

1315- 1341
 
Bazyli
1315- 1340
cesarz Trapezuntu
 
Irena
zm. 1382
Michał
Anachutlu
zm. 1330
Jerzy
Achpougas
zm. 1330
Anna Anachutlu
zm. 1342
cesarzowa Trapezuntu
Eudokia
 
Adil
emir Synopy
 
 
 
 
 
 
 
 
Manuel II
1323- 1332
cesarz Trapezuntu
Aleksy III
1338- 1390
cesarz Trapezuntu
 
Teodora
Kantakuzena

1340- 1390
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anna
1357- 1406
 
Bagrat V
zm. 1393
król Gruzji
Bazyli
13581377
Eudokia
z Gruzji

zm. 1395
 
Manuel III
13641417
cesarz Trapezuntu
 
Anna
Philanthropenos

zm. 1404
Tajedyn
emir Synopy
 
Eudokia
zm. 1395
 
Konstantyn
Dragaš
1365- 1395
córka
 
Suleyman Beg
emir Chalybii
córka
 
Mutahharten
emir Erzincanu
córka
 
Qara Osman
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksy IV
1382- 1429
cesarz Trapezuntu
 
Teodora
Kantakuzen

1382- 1426
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jan IV
1403- 1459
cesarz Trapezuntu
 
Gruzińska
księżniczka

1415- 1438
Maria
zm. 1439
 
Jana VIII Paleologa
1392- 1448
cesarz Bizancjum
Aleksander
zm. 1459
cesarz Trapezuntu
 
Maria
Gattilusio
Maria
z Gotii

1447- 1459
 
Dawid II
zm. 1463
cesarz Trapezuntu
 
Helena
Kantakuzena
córka
 
Dżahanszah
13971467
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Aleksy
14551463
Teodora
 
Uzun Hasan
1423- 1478
sułtan Ak Kojunlu
Eudoksja
 
Mikołaja Crispo
1392- 1450
pan Siros
Aleksy Bazyli
zm. 1463
Manuel
zm. 1463
Andrzej
zm. 1463
Jerzy
1460- 1463
Zagan
Pasza
 
Anna
1447- 1463
 
Sinan córka
 
Mamia
Guriel
 
 
 
 
 
Inne języki
Alemannisch: Komnenen
العربية: كومنينيون
azərbaycanca: Komnenos sülaləsi
беларуская: Дынастыя Камнінаў
беларуская (тарашкевіца)‎: Камніны
български: Комнини
bosanski: Komnen
català: Comnè
čeština: Komnenovci
Deutsch: Komnenen
English: Komnenos
Esperanto: Komnena dinastio
فارسی: کمنن
français: Maison Comnène
Bahasa Indonesia: Komnenos
italiano: Comneni
ქართული: კომნენოსები
македонски: Комнини
Nederlands: Komnenen
oʻzbekcha/ўзбекча: Komninlar
português: Dinastia comnena
русский: Комнины
slovenščina: Komneni
српски / srpski: Династија Комнина
srpskohrvatski / српскохрватски: Dinastija Komnina
suomi: Komnenos
svenska: Komnenos
українська: Комніни