Kilogram

kilogram [kg]
UkładSI
Wymiar
Jednostkamasy
Typowe symbole wielkościm, M
w jednostkach SIpodstawowa
w jednostkach CGS
w jednostkach anglosaskich

Kilogramjednostka masy, jednostka podstawowa układu SI, oznaczana kg. Wzorzec kilograma został usankcjonowany uchwałą I Generalnej Konferencji Miar (Conférence Générale des Poids et Mesures, CGPM) we wrześniu 1889 roku[1].

Jest to obecnie jedyna jednostka podstawowa posiadająca przedrostek (kilo), jak również jedyna, dla której podstawą definicji jest określony przedmiot, a nie odwołanie się do stałych fizycznych.

Wzorzec kilograma

Wzorzec kilograma

Wzorcem kilograma jest walec o wysokości i średnicy podstawy 39 mm[1] wykonanego ze stopu platyny (90%) z irydem (10%)[1]. Główny wzorzec przechowywany jest w sejfie Międzynarodowego Biura Miar i Wag w Sèvres koło Paryża, ale ma on kilka oficjalnych kopii. W samym Sèvres jest ich sześć. Ponadto wiele krajów posiada swoje narodowe kopie. Polski wzorzec został zakupiony w 1951 roku i otrzymał numer "51"[1].

Główny wzorzec kilograma zamknięty jest w sejfie. Aby go otworzyć potrzeba trzech kluczy: jeden znajduje się w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres, drugi w Międzynarodowym Komitecie Miar i Wag, a trzeci we Francuskim Archiwum Państwowym. Dotychczas, od 1889 roku wzorzec wyjmowany był trzykrotnie: w roku 1939, 1946 i 1989[1].

Dawniej za wzorzec był przyjmowany jeden litr wody o temperaturze czterech stopni Celsjusza przy ciśnieniu normalnym. W 1901 r. z kolei 3. Konferencja zmieniła definicję litra na objętość jaką zajmuje 1 kilogram wody destylowanej w temperaturze 3,98 °C przy ciśnieniu 1 atm = 760 mm Hg (1013,25 hPa). Zależności między litrem i kilogramem usunięto w 1964 r., na 12. Konferencji.

Pojawiają się propozycje, aby wzorzec kilograma oprzeć na stałych fizycznych (masie określonej liczby atomów konkretnego izotopu), ale na razie taka definicja zapewniłaby mniejszą dokładność wzorca, ponieważ pomiar masy za pomocą wagi jest dokładniejszy niż możliwość policzenia atomów[2].

Inne języki
Afrikaans: Kilogram
Alemannisch: Kilogramm
العربية: كيلوغرام
aragonés: Kilogramo
asturianu: Quilogramu
Avañe'ẽ: Kilogarámo
Aymar aru: Kilu
azərbaycanca: Kiloqram
Bân-lâm-gú: Kong-kin
башҡортса: Килограмм
беларуская: Кілаграм
беларуская (тарашкевіца)‎: Кіляграм
भोजपुरी: किलोग्राम
български: Килограм
བོད་ཡིག: སྟོང་ཁེའུ།
bosanski: Kilogram
brezhoneg: Kilogramm
català: Quilogram
Чӑвашла: Килограмм
čeština: Kilogram
Cymraeg: Cilogram
dansk: Kilogram
Deutsch: Kilogramm
eesti: Kilogramm
Ελληνικά: Χιλιόγραμμο
English: Kilogram
español: Kilogramo
Esperanto: Kilogramo
euskara: Kilogramo
فارسی: کیلوگرم
français: Kilogramme
Frysk: Kilogram
furlan: Chilogram
Gaeilge: Cileagram
galego: Quilogramo
贛語: 公斤
客家語/Hak-kâ-ngî: Kûng-kîn
한국어: 킬로그램
Հայերեն: Կիլոգրամ
हिन्दी: किलोग्राम
hrvatski: Kilogram
Bahasa Indonesia: Kilogram
interlingua: Kilogramma
íslenska: Kílógramm
italiano: Chilogrammo
עברית: קילוגרם
Basa Jawa: Kilogram
къарачай-малкъар: Килограмм
ქართული: კილოგრამი
қазақша: Килограмм
Kiswahili: Kilogramu
Kreyòl ayisyen: Kilogram
kurdî: Kîlogram
Кыргызча: Килограмм
Latina: Chiliogramma
latviešu: Kilograms
Lëtzebuergesch: Kilogramm
lietuvių: Kilogramas
Limburgs: Kilogram
lingála: Kilogálame
lumbaart: Chilogram
magyar: Kilogramm
македонски: Килограм
മലയാളം: കിലോഗ്രാം
Malti: Kilogramm
Bahasa Melayu: Kilogram
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Gŭng-gṳ̆ng
монгол: Килограмм
မြန်မာဘာသာ: ကီလိုဂရမ်
Nederlands: Kilogram
नेपाली: किलोग्राम
नेपाल भाषा: किलोग्राम
日本語: キログラム
Nordfriisk: Kilogram
norsk: Kilogram
norsk nynorsk: Kilogram
occitan: Quilograma
oʻzbekcha/ўзбекча: Kilogramm
ਪੰਜਾਬੀ: ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ
پنجابی: کلوگرام
Patois: Kilogram
Plattdüütsch: Kilogramm
português: Quilograma
română: Kilogram
Runa Simi: Kilugramu
русиньскый: Килограм
русский: Килограмм
Gagana Samoa: Kilokalama
संस्कृतम्: किलोग्राम्
Scots: Kilogramme
shqip: Kilogrami
sicilianu: Chilugrammu
Simple English: Kilogram
slovenčina: Kilogram
slovenščina: Kilogram
ślůnski: Kilogram
Soomaaliga: Kiilogaraam
کوردی: کیلۆگرام
српски / srpski: Килограм
srpskohrvatski / српскохрватски: Kilogram
Basa Sunda: Kilogram
suomi: Kilogramma
svenska: Kilogram
Tagalog: Kilogramo
తెలుగు: కిలోగ్రాము
Türkçe: Kilogram
українська: Кілограм
اردو: کلوگرام
vèneto: Chiłogramo
Tiếng Việt: Kilôgam
文言: 公斤
Winaray: Kilogramo
吴语: 公斤
ייִדיש: קילאגראם
粵語: 千克
žemaitėška: Kėluograms
中文: 千克