Kanał Panamski

Kanał Panamski z uwzględnieniem trzeciego systemu śluz
Śluzy na Kanale Panamskim

Kanał Panamski ( hiszp. Canal de Panamá) – sztuczny kanał wodny długości ponad 80 km (12 śluz) zbudowany w latach 1904–1914, a oficjalnie otwarty w roku 1920, położony w Panamie, na Przesmyku Panamskim, łączący wody Oceanu Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) z wodami Oceanu Spokojnego [1]. Jest on jedną z najważniejszych dróg wodnych świata, która wydatnie skróciła trasę, jaką musiały pokonywać wcześniej statki, np. droga morska z San Francisco do Nowego Jorku uległa skróceniu o 14 500 km. Podczas budowy Kanału Panamskiego zmarło około 25 tys. robotników a około 20 tys. z nich zaraziło się malarią lub żółtą febrą.

Konstrukcja

Długość kanału wynosi 81,6 km, z czego 16,4 km przypada na płytkie wody przybrzeżne Zatok: Panamskiej i Colón. Płynąc od strony Morza Karaibskiego pokonuje się 11,3 km na poziomie zwierciadła wód morskich, aż do systemu trzech Śluz Gatuńskich, które podnoszą statki na poziom 25,9 m n.p.m. – poziom sztucznego jeziora Gatún. Po opuszczeniu jeziora płyną 11-kilometrowym wykopem w skałach, a po przebyciu następnych 13 km docierają do kolejnego systemu śluz. Pokonawszy dalsze 13 km statki wchodzą do portów Panama i Balboa. Szerokość śluz wynosi 33,5 m i statki, jakie mogą wchodzić do Kanału, to tzw. panamaksy o maksymalnych wymiarach:

  • 294,1 m długości
  • 32,3 m szerokości
  • 12,0 m zanurzenia
  • 57,9 m wysokości od linii wodnej do najwyżej położonego punktu statku [2]

W przypadku paraliżu kanału ruch towarów między Dalekim Wschodem a Europą ruszyłby w przeciwnym kierunku – przez Ocean Indyjski i Kanał Sueski. Konkurentami Panamy są amerykańskie koleje transportujące towary między wybrzeżami Pacyfiku i Atlantyku.

Panamie grozi też kolejny konkurent: topniejące lody północy mogą otworzyć niedostępny dotychczas przesmyk przez Morze Baffina i wody na północ od Kanady. Dla statków z portów europejskich, kanadyjskich i Nowej Anglii trasa byłaby krótsza od panamskiej o parę tysięcy kilometrów.

Inne języki
Afrikaans: Panamakanaal
Alemannisch: Panamakanal
العربية: قناة بنما
aragonés: Canal de Panamá
অসমীয়া: পানামা খাল
asturianu: Canal de Panamá
azərbaycanca: Panama kanalı
Bân-lâm-gú: Panama Ūn-hô
башҡортса: Панама каналы
беларуская: Панамскі канал
беларуская (тарашкевіца)‎: Панамскі канал
भोजपुरी: पनामा नहर
български: Панамски канал
Boarisch: Panamakanal
bosanski: Panamski kanal
brezhoneg: Kanol Panamá
Cymraeg: Camlas Panama
Deutsch: Panamakanal
ދިވެހިބަސް: ޕެނަމާ ކެނަލް
Ελληνικά: Διώρυγα Παναμά
English: Panama Canal
Esperanto: Panama kanalo
Fiji Hindi: Panama Canal
føroyskt: Panamaveitin
français: Canal de Panama
客家語/Hak-kâ-ngî: Panama Yun-hò
한국어: 파나마 운하
हिन्दी: पनामा नहर
hrvatski: Panamski kanal
Ilokano: Kanal Panama
Bahasa Indonesia: Terusan Panama
interlingua: Canal de Panama
עברית: תעלת פנמה
Basa Jawa: Terusan Panama
къарачай-малкъар: Панама илипин
ქართული: პანამის არხი
Кыргызча: Панама каналы
latviešu: Panamas kanāls
Lëtzebuergesch: Panamakanal
lietuvių: Panamos kanalas
Limburgs: Panamaknaal
lumbaart: Canal de Panama
македонски: Панамски Канал
മലയാളം: പനാമ കനാൽ
Bahasa Melayu: Terusan Panama
Baso Minangkabau: Tarusan Panama
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Panama Ông-ò̤
Nederlands: Panamakanaal
नेपाली: पानामा नहर
नेपाल भाषा: पनामा नहर
日本語: パナマ運河
norsk nynorsk: Panamakanalen
олык марий: Панама канал
oʻzbekcha/ўзбекча: Panama kanali
ਪੰਜਾਬੀ: ਪਨਾਮਾ ਨਹਿਰ
پنجابی: نہر پانامہ
Piemontèis: Canal ëd Panamà
português: Canal do Panamá
română: Canalul Panama
русиньскый: Панамскый канал
Seeltersk: Panamakanoal
Simple English: Panama Canal
slovenčina: Panamský prieplav
slovenščina: Panamski prekop
Soomaaliga: Kanaalka Banama
српски / srpski: Панамски канал
srpskohrvatski / српскохрватски: Panamski kanal
svenska: Panamakanalen
tarandíne: Canale de Panama
татарча/tatarça: Panama kanalı
Türkçe: Panama Kanalı
Türkmençe: Panama kanaly
українська: Панамський канал
vepsän kel’: Panaman kanal
Tiếng Việt: Kênh đào Panama
Yorùbá: Ìladò Panamá
Zeêuws: Panamakanaol
žemaitėška: Panamas kanals
Kabɩyɛ: Panama Hɛŋa