Johannes Diderik van der Waals

Johannes Diderik van der Waals
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1837
Lejda
Data i miejsce śmierci 8 marca 1923
Amsterdam
Miejsce spoczynku Nieuwe Oosterbegraafplaats, Amsterdam
Zawód fizyk ( fizykochemik)
Odznaczenia
Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki

Johannes Diderik van der Waals (ur. 23 listopada 1837 w Lejdzie, zm. 8 marca 1923 w Amsterdamie) – holenderski fizyk ( fizykochemik), laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki w roku 1910 za prace nad równaniem stanu gazów i cieczy rzeczywistych, profesor Uniwersytetu w Amsterdamie.

Życiorys

Rodzina izoterm van der Waalsa
p = f ( v) w różnych T = const (zob. izoterma)

linie jasnoniebieskiestan nadkrytyczny izolinie podobne do izolinii gazu doskonałego (zob. przemiana izotermiczna gazu doskonałego),
linia czerwona – izoterma krytyczna z punktem przegięcia K ( punkt krytyczny),
linie ciemnoniebieskie – izotermy gazu rzeczywistego i cieczy rzeczywistej w warunkach umożliwiających przemianę fazową („stan podkrytyczny” [a]),
linie zielonestany metastabilne; FA – izoterma cieczy przegrzanej, CG – izoterma przechłodzonej pary,
proste FG – linie przemian fazowych ciecz-para w dwóch różnych temperaturach (F – punkt wrzenia, G – punkt rosy
Heike Kamerlingh Onnes (po lewej) i Johannes Diderik van der Waals

Van der Waals urodził się w Lejdzie, w Holandii. Jego rodzicami byli Jacobus van der Waals i Elisabeth van den Burg (ojciec był stolarzem [1]). Ukończył szkołę średnią w roku 1856, po czym pracował jako nauczyciel, równocześnie studiując w latach 1862–1865 matematykę i fizykę na Uniwersytecie w Lejdzie. Utrudnieniem był brak wymaganej wówczas znajomości języków klasycznych; uczestniczył w kursach wieczorowych i szkołach letnich. W roku 1864 otrzymał stanowisko nauczyciela w szkole średniej w Deventer, a od roku 1866 mieszkał i uczył w Hadze, gdzie w latach 1866–1877 był też dyrektorem szkoły [2] [3].

Po zmianie przepisów dotyczących wymogu znajomości języków klasycznych przez studentów, Johannes D. van der Waals został dopuszczony do egzaminów uniwersyteckich, a następnie [2] [3]:

  • obronił pracę doktorską (1873),
  • został wybrany na członka Królewskiej Akademii Nauki i Sztuki (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, 1875),
  • został mianowany pierwszym profesorem fizyki w Uniwersytecie Amsterdamskim (1887),
  • otrzymał Nagrodę Nobla (1910).

Uniwersytet Amsterdamski utworzono w roku 1876 przez przekształcenie Athenaeum Illustre of Amsterdam. W nowej wyższej uczelni wykładali również Jacobus van ’t Hoff (laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii z roku 1901) i Hugo de Vries (twórca teorii mutacji). Van der Waals był z nią związany do roku 1908, w którym odszedł na emeryturę. Na stanowisku profesora fizyki zastąpił go wówczas syn-imiennik, Johannes Diderik van der Waals Jr., wcześniej (1903–1908) – profesor fizyki w Uniwersytecie w Groningen [2].

Inne języki
беларуская (тарашкевіца)‎: Ян Дыдэрык Ван-дэр-Ваальс
oʻzbekcha/ўзбекча: Johannes Diderik van der Waals
srpskohrvatski / српскохрватски: Johannes Diderik van der Waals
татарча/tatarça: Yohannes Diderik Van der Waals
粵語: 范德華