Hoacyn

Hoacyn
Opisthocomus hoazin[1]
(Müller, 1776)
Hoacyn
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadaptaki
Nadrządptaki neognatyczne
Rządhoacyny
Rodzinahoacyny
RodzajOpisthocomus[2]
Illiger, 1811
Gatunekhoacyn
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Hoacyn[4], kośnik czubaty[5]) (Opisthocomus hoazin) – gatunek średniej wielkości tropikalnego ptaka, zamieszkującego bagna w dorzeczu Amazonki i Orinoko w Ameryce Południowej. Hoacyn jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodziny hoacynów (Opisthocomidae) oraz rzędu hoacynów (Opisthocomiformes) z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes[6][4].

Taksonomia

Po raz pierwszy gatunek opisał w 1776 roku Philipp Ludwig Statius Müller. Przydzielił mu nazwę Phasianus Hoazin[7], obecnie akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny nazwa to Opisthocomus hoazin[6]. Holotyp pochodził z okolic Kajenny[7].

Międzynarodowy Komitet Ornitlogiczny umieszcza hoacyna w osobnym rzędzie Opisthocomiformes i rodzinie hoacynów (Opisthocomidae)[6]; autorzy The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World również stosują tę klasyfikację[4], podobnie jak i autorzy Handbook of the Birds of the World[7][8].

Na skutek dużej odmienności hoacynów od innych ptaków ich miejsce w systematyce jest trudne do jednoznacznego sklasyfikowania – rodzina Opisthocomidae bywała umieszczana w rzędzie kukułkowych (Cuculiformes) lub grzebiących (Galliformes)[9]. Od kukułkowych hoacyn różni się tym, że posiada 3 palce skierowane w przód i 1 skierowany w tył, podczas gdy u kukułkowych występuje zygodaktylia[8]. Z przeprowadzonej w oparciu o dane molekularne analizy filogenetycznej opublikowanej przez Jarvisa i współpracowników (2014) wynika, że najbliższymi żyjącymi krewnymi hoacyna są żurawiowe (Gruiformes) i siewkowe (Charadriiformes)[10]; natomiast z analizy przeprowadzonej przez Pruma i współpracowników (2015) wynika, że hoacyn jest taksonem siostrzanym do kladu Telluraves obejmującego szponiaste, sowy, czepigi, kurole, trogony, dzioborożcowe, kraskowe, dzięciołowe, kariamy, sokołowe, papugowe i wróblowe[11].

Nie odkryto szczątków kopalnych hoacyna, a jedynie szczątki przedstawicieli kilku kopalnych gatunków należących do tej samej rodziny: mioceńskiego Hoazinoides magdalenae (w Kolumbii)[12], oligoceńskiego lub mioceńskiego Hoazinavis lacustris (w Brazylii)[13], mioceńskiego Namibiavis senutae (w Namibii[13] i być może w Kenii[14]) oraz eoceńskiego Protoazin parisiensis (we Francji)[15].

Inne języki
العربية: هواتزين
башҡортса: Гоацин-тауыҡ
български: Хоацин
brezhoneg: Hoatzin
català: Hoatzín
čeština: Hoacin
Cymraeg: Hoatsin
dansk: Hoatzin
Deutsch: Hoatzin
Diné bizaad: Tsídiiłchxoní
eesti: Hoatsiin
Ελληνικά: Οασίν
English: Hoatzin
Esperanto: Hoacino
euskara: Hoatzin
فارسی: گندمرغ
français: Hoazin huppé
galego: Hoatzin
한국어: 호아친
hrvatski: Hoacin
Bahasa Indonesia: Hoatzin
עברית: הואצין
ಕನ್ನಡ: ಹೋಟ್ಜೆನ್
ქართული: ჰოაცინი
қазақша: Гоацин
lietuvių: Hoacinas
magyar: Hoacin
മലയാളം: ഹോറ്റ്സിൻ
Nederlands: Hoatzin (soort)
日本語: ツメバケイ
norsk nynorsk: Hoatzin
پنجابی: ہوٹزن
português: Jacu-cigano
Runa Simi: Shanshu
русский: Гоацин
Scots: Hoatzin
Simple English: Hoatzin
slovenčina: Hoacinotvaré
slovenščina: Hoacin
suomi: Hoatsin
svenska: Hoatzin
українська: Гоацин
Tiếng Việt: Gà móng hoang dã
中文: 麝雉