Hiszpania

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: Hiszpania – wieś w województwie wielkopolskim.
Reino de España
Królestwo Hiszpanii
Flaga Hiszpanii
Herb Hiszpanii
Flaga Hiszpanii Herb Hiszpanii
Dewiza: ( łac.) Plus Ultra
(Wciąż dalej)
Hymn:
Marcha Real
(Marsz Królewski)
Położenie Hiszpanii
Konstytucja Konstytucja Hiszpanii
Język urzędowy hiszpański [a]
Stolica Madryt
Ustrój polityczny demokracja
Typ państwa królewska monarchia parlamentarna
Głowa państwa król Filip VI Burbon
następca tronu księżna Asturii Eleonora Burbon
Szef rządu premier Mariano Rajoy
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
52. na świecie
504 645 [b] km²
1,04%
Liczba ludności (2016)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

48 563 476 [1]
96 osób/km²
PKB (2015)
 • całkowite 
 • na osobę

1199,7 mld [2] USD
25 864 [2] USD
PKB ( PSN) (2015)
 • całkowite 
 • na osobę

1615,0 mld [2] dolarów międzynar.
34 819 [2] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna 1 euro = 100 eurocentów (EUR, €)
Religia dominująca katolicyzm (67,8%) [3]
Strefa czasowa UTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Kod ISO 3166 ES
Domena internetowa .es
Kod samochodowy E
Kod samolotowy EC
Kod telefoniczny +34
Mapa Hiszpanii

Hiszpania, Królestwo Hiszpanii ( hiszp. i gal. Reino de España, kat. i wal. Regne d’Espanya, arag. Reino d’España, bask. Espainiako Erresuma, okc. Regne d’Espanha, ast. Reinu d’España, est. Réinu d’España) – państwo w Europie Południowej, największe z trzech państw położonych na Półwyspie Iberyjskim.

Na zachodzie Hiszpania graniczy z Portugalią, na południu z należącym do Wielkiej Brytanii Gibraltarem, oraz przez Ceutę i Melillę z Marokiem. Na północnym wschodzie, przez Pireneje, kraj graniczy z Francją i Andorą.

W skład Hiszpanii wchodzą także Baleary na Morzu Śródziemnym, Wyspy Kanaryjskie na Oceanie Atlantyckim oraz tzw. terytoria suwerenne (hiszp.: plazas de soberanía), w skład których wchodzą dwie hiszpańskie posiadłości w Afryce Północnej (enklawy), Ceuta i Melilla, oraz liczne niezamieszkane wyspy po śródziemnomorskiej stronie Cieśniny Gibraltarskiej, takie jak enklawy będące częściami prowincji Kadyks i Malaga: Chafaryny, Alborán czy Perejil. Do Hiszpanii, a dokładniej do Katalonii, należy także otoczone przez terytorium francuskie miasteczko Llívia. Najdalej wysuniętym na północ punktem kraju jest przylądek Estaca de Bares w Galicji, na południe – Punta Saltos na kanaryjskiej wyspie Hierro, na wschodzie – Punta Esperó na Minorce.

Od 1986 państwo członkowskie Unii Europejskiej.

Etymologia

Nazwa Hiszpania ( hiszp. España) wywodzi się od nazwy Hispania, którą Rzymianie nadali części Półwyspu Iberyjskiego. Alternatywną nazwą była Iberia – nazwa preferowana przez greckich pisarzy w odniesieniu do tej samej przestrzeni, wywodziła się ona od rzeki Iber (hiszp. Ebro) lub od słowa, które Grecy słyszeli od miejscowych ludów, również na południu półwyspu. Jednakże fakt, że termin Hispania jest terminem łacińskim doprowadził do sformułowania kilku teorii na temat jego pochodzenia.

«Hispania» wywodzi się od fenickiej nazwy i-spn-ya, terminu którego stosowanie jest odnotowane w dokumentach dopiero począwszy od drugiego tysiąclecia p.n.e. Fenicjanie byli przedstawicielami pierwszej wyższej cywilizacji zamieszkującej Półwysep Iberyjski, przybyli tu z terenów dzisiejszej Syrii. To oni założyli na terenie dzisiejszej Hiszpanii miasto Gadir dzisiejszy Kadyks, najstarsze miasto Europy Zachodniej [4]. Po pokonaniu Kartagińczyków przez Rzymian, osadnicy nazwali te tereny wyspą góralków/góralkową, gdyż po przypłynięciu zobaczyli tu mnóstwo królików i pomylili je z góralkami, które znali z Afryki, wówczas to wzięli je za znane z Palestyny góralki, które w języku fenickim, należącym do grupy języków semickich, musiały nazywać się, podobnie jak w biblijnym języku hebrajskim właśnie אי שפנים (ʾÎ-šəpānîm/Hi-szfanim), w liczbie mnogiej szaphanim. Określili oni wówczas tereny te jako tierra abundante en conejos – ziemia bogata w króliki. Na monecie z Galby widnieje uosobienie Hiszpanii z królikiem u stóp. Fenickie Iszaphanim zlatynizowało się do Hispania już w czasach starożytnych. Stąd mamy współczesne określenia Hiszpanii, które wyewoluowały od tej właśnie nazwy. Inna teoria pochodzenia nazwy wskazuje na preromańską nazwę SewilliHispalis. Inne hipotezy zakładają, że zarówno nazwy Hispalis jak Hispania pochodzą od nazw dwóch legendarnych królów Hiszpanii. Hispalo i jego syn Hispano lub Hispan [5], odpowiednio syn i wnuk Heraklesa [6].

Inne języki
Acèh: Seupanyo
Адыгэбзэ: Эспаниэ
адыгабзэ: Испание
Afrikaans: Spanje
Akan: Spain
Alemannisch: Spanien
አማርኛ: እስፓንያ
Ænglisc: Spēonland
Аҧсшәа: Еспаниа
العربية: إسبانيا
aragonés: Espanya
ܐܪܡܝܐ: ܐܣܦܢܝܐ
armãneashti: Ispania
arpetan: Èspagne
asturianu: España
Avañe'ẽ: Epáña
авар: Испания
Aymar aru: Ispaña
azərbaycanca: İspaniya
تۆرکجه: ایسپانیا
বাংলা: স্পেন
Bân-lâm-gú: Se-pan-gâ
башҡортса: Испания
беларуская: Іспанія
беларуская (тарашкевіца)‎: Гішпанія
भोजपुरी: स्पेन
Bikol Central: Espanya
Bislama: Spain
български: Испания
Boarisch: Spanien
བོད་ཡིག: ཞི་པན་ཡ།
bosanski: Španija
brezhoneg: Spagn
буряад: Испани
català: Espanya
Чӑвашла: Испани
Cebuano: Espanya
čeština: Španělsko
Chamoru: España
Chavacano de Zamboanga: España
chiShona: Spain
chiTumbuka: Spain
corsu: Spagna
Cymraeg: Sbaen
dansk: Spanien
davvisámegiella: Spánia
Deitsch: Schpaani
Deutsch: Spanien
ދިވެހިބަސް: އިސްޕެއިން
dolnoserbski: Špańska
ཇོང་ཁ: སིཔཱེན་
eesti: Hispaania
Ελληνικά: Ισπανία
emiliàn e rumagnòl: Spaggna
English: Spain
español: España
Esperanto: Hispanio
estremeñu: España
euskara: Espainia
eʋegbe: Spain
فارسی: اسپانیا
Fiji Hindi: Spain
føroyskt: Spania
français: Espagne
Frysk: Spanje
Fulfulde: Hispaanya
furlan: Spagne
Gaeilge: An Spáinn
Gagauz: İspaniya
Gàidhlig: An Spàinn
galego: España
贛語: 西班牙
گیلکی: ائسپانيا
ગુજરાતી: સ્પેન
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌷𐌴𐌹𐍃𐍀𐌰𐌽𐌾𐌰
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: स्पेन
客家語/Hak-kâ-ngî: Sî-pân-ngà
한국어: 스페인
Hausa: Hispania
Hawaiʻi: Sepania
Հայերեն: Իսպանիա
हिन्दी: स्पेन
hornjoserbsce: Španiska
hrvatski: Španjolska
Igbo: Spain
Ilokano: Espania
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: স্পেন
Bahasa Indonesia: Spanyol
interlingua: Espania
Interlingue: Hispania
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓯᐸᐃᓐ
Iñupiak: Spaña
Ирон: Испани
isiXhosa: ISpain
isiZulu: ISpeyini
íslenska: Spánn
italiano: Spagna
עברית: ספרד
Basa Jawa: Sepanyol
kalaallisut: Spania
ಕನ್ನಡ: ಸ್ಪೇನ್
Kapampangan: Espanya
къарачай-малкъар: Испания
ქართული: ესპანეთი
kaszëbsczi: Szpańskô
қазақша: Испания
kernowek: Spayn
Kinyarwanda: Esipanye
Kirundi: Esipanye
Kiswahili: Hispania
коми: Испания
Kongo: Espania
Kreyòl ayisyen: Espay
Kurdî: Spanya
Кыргызча: Испания
Ladino: Espanya
лезги: Испания
لۊری شومالی: إسپانيا
latgaļu: Spaneja
Latina: Hispania
latviešu: Spānija
Lëtzebuergesch: Spuenien
lietuvių: Ispanija
Ligure: Spagna
Limburgs: Spanje
lingála: Espania
Livvinkarjala: Ispuanii
la .lojban.: sangu'e
lumbaart: Spagna
मैथिली: स्पेन
македонски: Шпанија
Malagasy: Espaina
മലയാളം: സ്പെയിൻ
Malti: Spanja
Māori: Pāniora
मराठी: स्पेन
მარგალური: ესპანეთი
مصرى: اسبانيا
مازِرونی: ایسپانیا
Bahasa Melayu: Sepanyol
Baso Minangkabau: Spanyol
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Să̤-băng-ngà
Mirandés: Spanha
мокшень: Испания
монгол: Испани
မြန်မာဘာသာ: စပိန်နိုင်ငံ
Nāhuatl: Caxtillan
Dorerin Naoero: Pain
Nederlands: Spanje
Nedersaksies: Spanje
नेपाली: स्पेन
नेपाल भाषा: स्पेन
日本語: スペイン
Napulitano: Spagna
нохчийн: Испани
Nordfriisk: Spaanien
Norfuk / Pitkern: Spain
norsk: Spania
norsk nynorsk: Spania
Nouormand: Espangne
Novial: Spania
occitan: Espanha
олык марий: Испаний
ଓଡ଼ିଆ: ସ୍ପେନ
Oromoo: Ispeen
oʻzbekcha/ўзбекча: Ispaniya
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਪੇਨ
पालि: स्पेन
Pangasinan: Espanya
پنجابی: سپین
Papiamentu: Spaña
پښتو: اسپانیا
Patois: Spien
Перем Коми: Эспання
ភាសាខ្មែរ: អេស្ប៉ាញ
Picard: Espanne
Piemontèis: Spagna
Tok Pisin: Spen
Plattdüütsch: Spanien
Ποντιακά: Ισπανία
português: Espanha
Qaraqalpaqsha: İspaniya
qırımtatarca: İspaniya
reo tahiti: Paniora
română: Spania
Romani: Spaniya
rumantsch: Spagna
Runa Simi: Ispaña
русиньскый: Іспанія
русский: Испания
саха тыла: Испания
Gagana Samoa: Sepa­nia
संस्कृतम्: स्पेन्
Sängö: Espânye
sardu: Ispagna
Scots: Spain
Seeltersk: Spanien
Sesotho: Spain
Sesotho sa Leboa: Spain
shqip: Spanja
sicilianu: Spagna
සිංහල: ස්පාඤ්ඤය
Simple English: Spain
سنڌي: اسپين
SiSwati: Sipeyini
slovenčina: Španielsko
slovenščina: Španija
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Їспанїꙗ
ślůnski: Szpańijo
Soomaaliga: Isbania
کوردی: ئیسپانیا
Sranantongo: Spanyorokondre
српски / srpski: Шпанија
srpskohrvatski / српскохрватски: Španija
Basa Sunda: Spanyol
suomi: Espanja
svenska: Spanien
Tagalog: Espanya
Taqbaylit: Spenyul
tarandíne: Spagne
татарча/tatarça: Испания
తెలుగు: స్పెయిన్
tetun: España
тоҷикӣ: Испания
lea faka-Tonga: Sepeni
Tsetsêhestâhese: Spain
Tshivenda: Spain
Türkçe: İspanya
Türkmençe: Ispaniýa
Twi: Spain
удмурт: Испания
українська: Іспанія
اردو: ہسپانیہ
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسپانىيە
Vahcuengh: Sihbanhyaz
vèneto: Spagna
vepsän kel’: Ispanii
Tiếng Việt: Tây Ban Nha
Volapük: Spanyän
Võro: Hispaania
walon: Espagne
文言: 西班牙
West-Vlams: Spanje
Winaray: Espanya
Wolof: Ispaañ
吴语: 西班牙
Xitsonga: Spaniya
ייִדיש: שפאניע
Yorùbá: Spéìn
粵語: 西班牙
Zazaki: İspanya
Zeêuws: Spanje
žemaitėška: Ispanėjė
中文: 西班牙
डोटेली: स्पेन
Kabɩyɛ: Ɛsɩpaañɩ