Herezja

Herezja (gr. αἵρεσις hairesis – wybierać[1], łac. haeresis) – doktryna religijna odrzucana przez władze kościelne lub religijne jako błędna[2]. Koncepcja taka ma zastosowanie m.in. w buddyzmie, chrześcijaństwie, islamie, judaizmie oraz hinduizmie[3].

W klasycznej grece, poprzez słowo „αἵρεσις” rozumiano odrębną szkołę lub partię, w epoce hellenistycznej było używane na określenie szkoły filozoficznej. W tych czasach, nie miało ono znaczenia pejoratywnego, ale neutralne. Józef Flawiusz używał tego określenia wobec szkół teologicznych. Wczesne chrześcijaństwo było nazywane „nazaretańską sektą” przez Tertullosa, a Paweł z Tarsu przyznaje również, że było traktowane jako herezja w obrębie judaizmu[1]. Negatywnego charakteru określenie „herezja” nabrało w ramach chrześcijańskiego nurtu wraz z jego rozwojem[2].

W tradycji chrześcijańskiej, herezja to interpretacja twierdzeń wiary chrześcijańskiej, polegająca na wyodrębnieniu jakiegoś zagadnienia i przedstawieniu go w sposób, który przeciwstawia się całości nauczania wiary. Nieprzyjmowanie jednego lub więcej twierdzeń, uznanych w Kościele za dogmat[4]. Jako pojęcie występujące w chrześcijaństwie[5], sensu stricto, odnosi się tylko do sporów doktrynalnych w obrębie chrześcijaństwa. Podobne do chrześcijańskiej herezji zjawiska zdarzały się w obrębie innych wielkich religii (judaizmie, islamie), mając w nich jednak inne znaczenie, inny wymiar i inne skutki. Dlatego można je określać jako herezję tylko umownie, przez analogię. Dawniej odstępca od religii rzymskokatolickiej nazywany był kacerzem[6].

W 1965 roku, Kościół Katolicki przyjął deklarację Nostra aetate, w której wzywa do braterstwa między ludźmi i sprzeciwia się wszelkim formom dyskryminacji i prześladowań religijnych. W 2000 roku papież Jan Paweł II przeprosił w „milenijnym mea culpa” za podejście katolików do heretyków, żydów i kobiet w ciągu minionych 2000 lat. Oświadczenie to spotkało się z mieszanymi reakcjami[7].

Inne języki
Afrikaans: Kettery
العربية: هرطقة
asturianu: Herexía
Bân-lâm-gú: Īⁿ-toan
башҡортса: Бидғәт
беларуская: Ерась
беларуская (тарашкевіца)‎: Ерась
български: Ерес
bosanski: Hereza
català: Heretgia
čeština: Hereze
Cymraeg: Heresi
dansk: Kætteri
Deutsch: Häresie
eesti: Ketserlus
Ελληνικά: Αίρεση
English: Heresy
español: Herejía
Esperanto: Herezo
euskara: Heresia
فارسی: هرطقه
français: Hérésie
galego: Herexía
한국어: 이단
hrvatski: Krivovjerje
Ido: Herezio
Bahasa Indonesia: Ajaran sesat
interlingua: Heresia
íslenska: Villutrú
italiano: Eresia
עברית: כפירה (דת)
қазақша: Ересьтер
Latina: Haeresis
latviešu: Ķecerība
lietuvių: Erezija
magyar: Eretnekség
македонски: Ерес
മലയാളം: പാഷണ്ഡത
Nederlands: Ketterij
日本語: 異端
norsk: Heresi
norsk nynorsk: Kjetteri
Nouormand: Hérésie
occitan: Eretgia
português: Heresia
română: Erezie
русиньскый: Кацирство
русский: Ересь
саха тыла: Иэрэс
Scots: Heresy
shqip: Herezia
Simple English: Heresy
slovenčina: Heréza
slovenščina: Herezija
српски / srpski: Јерес
srpskohrvatski / српскохрватски: Hereza
svenska: Kätteri
Tagalog: Erehiya
Türkçe: Dalalet
українська: Єресь
اردو: بدعت
vèneto: Eresia
Tiếng Việt: Dị giáo
中文: 異端