Heian

Japonia
Herb Japonii

To jest artykuł z cyklu:
Historia Japonii

Wikiprojekt · Portal · Kategoria

Heian (jap. 平安時代 Heian-jidai) – okres w historii Japonii trwający od 794 do 1185 roku. Jego początek wyznacza przeniesienie dworu cesarskiego z Nary do oddalonej o kilkadziesiąt kilometrów, specjalnie w tym celu wybudowanej, nowej stolicy o nazwie Heian-kyō (jap. 平安京) (obecnie Kioto), zbudowanej na wzór chińskiego miasta Chang’an (chiń. upr.: 長安; chiń. trad.: 长安; pinyin: Cháng’ān). W przeszłości było ono końcowym etapem Szlaku Jedwabnego, dziś nazywa się Xi’an (chiń.: 西安; pinyin: Xī’ān) i jest znane z "terakotowej armii".

Heian jest najdłuższym z okresów, na które historycy tradycyjnie dzielą dzieje Japonii. To czas względnego spokoju wewnętrznego. Wkrótce po 838 roku oficjalne stosunki z państwem chińskim zostały zerwane, czego skutkiem był intensywny rozwój kultury narodowej, wolnej już od chińskich wpływów.

W epoce Heian granice między poszczególnymi klasami społecznymi stawały się coraz wyraźniejsze. Z czasem przejście z jednej do drugiej stało się rzadkością. Dzięki nadaniom ziemi bardzo wzrosła gospodarcza i polityczna rola arystokracji. Szczególnie silne stały się rody możnowładcze ze wschodu Honsiu, okolic równiny Kantō. Była to szlachta nowego rodzaju - nie dworska, jak mieszkańcy stolicy, a związana ściśle z wojną (otrzymywali nadania ziemi, aby podbijać ziemie zajmowane przez Ajnów). Wkrótce to właśnie ona zaczęła przejmować władzę w państwie.

Jednocześnie zmniejszała się realna władza cesarza. Z czasem zaczął on tylko panować, natomiast najważniejsze decyzje podejmowali kanclerze - kanpaku (jap. 関白). Urząd ten zmonopolizował w tamtych czasach najpotężniejszy ród możnowładczy - Fujiwara. Od 866 r., kiedy głowa tego rodu, Yoshifusa, został regentem sprawującym władzę w imieniu cesarza, pomimo, że ten nie był już dzieckiem - stało się jasne, kto faktycznie rządzi krajem. Ród Fujiwara utrzymywał swoje wpływy w rodzinie cesarskiej regularnie wżeniając się w nią, dzięki czemu każdy kolejny potomek cesarski był równocześnie wnukiem głowy rodu. Kiedy następca tronu dorastał, naciskano na niego, by zrzekł się władzy na rzecz kolejnego pretendenta, co sprawiało, że rzeczywista rola cesarzy była niewielka. Szczyt ich potęgi przypadł na lata sprawowania przywództwa przez Michinagę (966-1027).

Epoka Heian zakończyła się wojną domową Gempei (1180–1185), w której walczyły ze sobą rodziny Taira (Heishi lub Heike) i Minamoto (Genji). Kilkanaście lat wcześniej Taira wymordowali niemal wszystkich członków rodu Minamoto, ci jednak zdołali odbudować swoją potęgę. Podczas wojny Gempei doszło według tradycji do pierwszego seppuku, które popełnił Yorimasa Minamoto. Ostatecznie zwycięstwo walczących pod białym sztandarem Minamoto rozstrzygnęło się w bitwie morskiej w zatoce Dan-no-Ura na Wewnętrznym Morzu Japońskim. Wojna ta była opiewana w wielu charakterystycznych dla tej epoki eposach rycerskich. Najsłynniejszym z nich jest "Heike monogatari" z 1330 roku. W 1192 roku cesarz nadał Yoritomo Minamoto tytuł sei’i-taishōgun. Od tego momentu centrum życia politycznego kraju przesunęło się na równinę Kantō. Yoritomo przeniósł swoją stolicę do Kamakury, od której swoją nazwę bierze kolejna epoka, która trwała do 1333.

Inne języki
العربية: فترة هييآن
asturianu: Periodu Heian
বাংলা: হেইআন যুগ
Bân-lâm-gú: Heian sî-tāi
čeština: Období Heian
Deutsch: Heian-Zeit
English: Heian period
español: Período Heian
Esperanto: Epoko Heian
français: Époque de Heian
한국어: 헤이안 시대
Bahasa Indonesia: Zaman Heian
italiano: Periodo Heian
magyar: Heian-kor
Bahasa Melayu: Zaman Heian
Nederlands: Heianperiode
日本語: 平安時代
português: Período Heian
română: Perioada Heian
русский: Период Хэйан
Simple English: Heian period
slovenčina: Obdobie Heian
slovenščina: Obdobje Hej'an
српски / srpski: Хејан период
srpskohrvatski / српскохрватски: Heianski period
svenska: Heian
Tagalog: Heian
Türkçe: Heian dönemi
українська: Період Хейан
Tiếng Việt: Thời kỳ Heian
文言: 平安時代
Winaray: Panahon Heian
吴语: 平安时代
粵語: 平安時代
中文: 平安时代