Hans Lipperhey

Hans Lipperhey
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia1570
Wesel
Data i miejsce śmierciwrzesień 1619
Middelburg
Zawódoptyk, wynalazca

Hans Lipperhey (błędnie Lippershey[1], również łac. Johannes Lipperhey; ur. 1570 w Wesel, Niemcy, zm. we wrześniu 1619 w Middelburgu, Holandia) – niemiecko-holenderski optyk i wynalazca.

Liperhey urodził się w niemieckim księstwie Kleve w 1570 roku i osiadł w Middleburgu, stolicy Zelandii, jednej z holenderskich Zjednoczonych Prowincji. Ożenił się tam w 1594 roku i w 1602 roku uzyskał obywatelstwo. Jako optyk zajmował się wytwarzaniem okularów. W październiku 1608 roku zaprezentował księciu Maurycemu Orańskiemu wynalazek teleskopu i jako pierwszy złożył wniosek do Stanów Generalnych o przyznanie patentu. Stany Generalne nie przyznały mu go, ale Lipperhey zbudował dla nich kilka lunet dwuobiektywowych i został sowicie wynagrodzony. Nie ma pewności, czy to on był pierwszym wynalazcą teleskopu, jednak list polecający wydany dla niego 25 września 1608 roku jest najstarszym dowodem istnienia tego instrumentu. Niedługo później jego odkrycie ogłosili Jacob Metius i Zacharias Janssen[2][3][4].

Wynalazek mikroskopu bywa także przypisywany Lipperheyowi, jednak Willem Boreel zapewniał, że instrument ten wynaleźli wcześniej Zacharias Janssen i jego ojciec Hans[5].

Według anegdoty, Lipperhey odkrył zasadę działania teleskopu obserwując dzieci, bawiące się w warsztacie soczewkami[6].

Planetoida (31338) Lipperhey[7] i krater Lippershey na Księżycu noszą jego nazwisko[8]. W 2015 roku na jego cześć została nazwana także planeta pozasłoneczna 55 Cancri d[1][9].

Przypisy

  1. a b The Approved Names. W: NameExoWorlds [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna / Zooniverse, 2016-01-15. [dostęp 2018-09-06].
  2. Albert Van Helden: Hans Lipperhey (d. 1619) (ang.). W: The Galileo Project [on-line]. Rice University, 1995. [dostęp 2018-09-06].
  3. Govert Schilling, Lars Lindberg Christensen: Eyes on the Skies: 400 Years of Telescopic Discovery. John Wiley & Sons, 2011. 978-3-527-65705-6.
  4. Hans Lippershey. Encyklopedia Britannica. [dostęp 2018-09-06].
  5. Lauren Cox: Who Invented the Microscope?. LiveScience, 2013-09-13. [dostęp 2018-09-06].
  6. Christopher James: The Book of Alternative Photographic Processes. Cengage Learning, 2015, s. 8. 978-1-285-08931-7.
  7. Lipperhey w bazie Minor Planet Center (ang.)
  8. Planetary Names: Crater, craters: Lippershey on Moon [w:] Gazetteer of Planetary Nomenclature [online], Międzynarodowa Unia Astronomiczna [dostęp 2018-09-06] (ang.).
  9. Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2016-01-15. [dostęp 2018-09-06].
Inne języki
العربية: هانس ليبرشي
čeština: Hans Lippershey
Ελληνικά: Χανς Λιπερσέι
español: Hans Lippershey
Esperanto: Hans Lippershey
français: Hans Lippershey
hrvatski: Hans Lippershey
italiano: Hans Lippershey
Lëtzebuergesch: Hans Lippershey
Nederlands: Hans Lippershey
پنجابی: ہانز لپرشے
português: Hans Lippershey
română: Hans Lippershey
Simple English: Hans Lippershey
slovenčina: Hans Lippershey
slovenščina: Hans Lippershey
Türkçe: Hans Lippershey
українська: Ганс Ліпперсгей
Tiếng Việt: Hans Lippershey