Gospodarka planowa

Nie mylić z: Gospodarka nakazowa.

Gospodarka planowa, gospodarka centralnie planowana, gospodarka centralnie sterowana – system gospodarczy, w którym decyzje dotyczące produkcji i inwestycji zawarte są w planie sformułowanym przez władze centralne, zwykle przez agencję rządową[1][2].

Charakterystyka

Gospodarka planowa może składać się zarówno z przedsiębiorstw państwowych, jak i prywatnych, a także mieszanych. Określenia „planowa” i „nakazowa” są niekiedy używane jako synonimy – jest to błędne, zasadniczo rzecz biorąc, gdyż gospodarka nakazowa oznacza system gospodarczy, w którym rząd kontroluje produkcję, dystrybucję i ceny, co w gospodarce planowej nie zawsze ma miejsce[3].

Ten typ organizacji gospodarki jest stosowany w okresie wojny. Występuje też w większości państw o ustroju socjalistycznym[4].

Planowanie gospodarcze jest przeciwieństwem wolnego rynku, na którym decyzje dotyczące produkcji, dystrybucji, cen i inwestycji podejmują niezależne i prywatne firmy, w oparciu o swój indywidualny interes, a nie plan makroekonomiczny. Istnieje też gospodarka mieszana, w której łączą się wpływy wolnego rynku i planowania[1]; model ten jest zwykle nazywany regulowaną gospodarką rynkową[5].

Inne języki
Esperanto: Planita ekonomio
한국어: 계획 경제
Bahasa Indonesia: Ekonomi terencana
latviešu: Komandekonomika
Bahasa Melayu: Ekonomi terancang
日本語: 計画経済
norsk nynorsk: Planøkonomi
oʻzbekcha/ўзбекча: Buyruqbozlik usuli
Simple English: Command economy
srpskohrvatski / српскохрватски: Planska ekonomija
svenska: Planekonomi
Türkçe: Planlı ekonomi
Tiếng Việt: Kinh tế kế hoạch
吴语: 计划经济
粵語: 計劃經濟
中文: 計劃經濟