Gliceryna

Gliceryna
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczkiNiepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumarycznyC3H8O3
Inne wzoryC3H5(OH)3;
CH2(OH)–CH(OH)–CH2(OH)
Masa molowa92,09 g/mol
Wyglądsyropowata ciecz, tłusta w dotyku, bezbarwna lub prawie bezbarwna, przezroczysta, bardzo higroskopijna
Identyfikacja
Numer CAS56-81-5
PubChem753[1]
DrugBankDB04077[2]
Podobne związki
Podobne związkiglikol, aldehyd glicerynowy, dihydroksyaceton
Pochodnealdehyd glicerynowy, kwas glicerynowy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATCA06 AX01
A06 AG04

Gliceryna, glicerol (łac. Glycerolum) – organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; najprostszy trwały alkohol trójwodorotlenowy (triol).

Właściwości

W warunkach normalnych jest syropowatą cieczą, tłustą w dotyku, bezbarwną lub prawie bezbarwną, przezroczystą, bardzo higroskopijną. Z wodą miesza się bez ograniczeń[5][3]. Jest silnie hydrofilowa – w skali mieszalności rozpuszczalników organicznych (1–31) stanowi wzorzec najwyższej hydrofilowości o wartości 1 (wzorcem najwyższej lipofilowości o wartości 31 jest wazelina)[10].

Głównym źródłem gliceryny w przemyśle są tłuszcze roślinne i tłuszcze zwierzęce, które w reakcji z roztworami zasad ulegają hydrolizie do gliceryny i mydeł. Także reakcja transestryfikacji, wykorzystywana do produkcji biodiesla, dostarcza dużych jej ilości jako produktu ubocznego. Gliceryna znajduje się też w niektórych owocach i warzywach.

Glicerol odgrywa ważną rolę w fizjologii zwierząt np. u owadów ze względu na obniżanie punktu zamarzania i przechłodzenia ich płynów ustrojowych. Pozwala więc zwiększyć tolerancję na zamarzanie, czyli odporność na powstawanie lodu w organizmie i przebywanie w zimnym klimacie. Dzięki niemu galasówka wierzbowa może przetrwać w temperaturze -60 °C na Alasce. Chroni też plemniki ssaków przed zamrożeniem, dlatego stosuje się go w przechowywaniu ludzkiej lub byczej spermy[11].

Inne języki
العربية: غليسرول
অসমীয়া: গ্লিচাৰল
azərbaycanca: Qliserin
تۆرکجه: قلیسیرین
বাংলা: গ্লিসারল
беларуская: Гліцэрына
български: Глицерин
bosanski: Glicerol
català: Glicerol
čeština: Glycerol
dansk: Glycerin
Deutsch: Glycerin
Ελληνικά: Γλυκερίνη
English: Glycerol
español: Glicerol
Esperanto: Glicerino
euskara: Glizerina
فارسی: گلیسیرین
français: Glycérol
Gaeilge: Gliocról
galego: Glicerol
한국어: 글리세롤
հայերեն: Գլիցերին
हिन्दी: ग्लीसरीन
hrvatski: Glicerol
Bahasa Indonesia: Gliserol
íslenska: Glýseról
italiano: Glicerolo
עברית: גליצרול
қазақша: Глицерин
Кыргызча: Глицерин
latviešu: Glicerīns
Lëtzebuergesch: Glycerol
lietuvių: Glicerolis
magyar: Glicerin
македонски: Глицерол
മലയാളം: ഗ്ലിസറിൻ
Bahasa Melayu: Gliserol
မြန်မာဘာသာ: ဂလစ်ဆရင်း
Nederlands: Glycerol
नेपाली: ग्लिसेरोल
日本語: グリセリン
Nordfriisk: Glycerin
norsk: Glyserol
norsk nynorsk: Glyserol
occitan: Gliceròl
português: Glicerol
română: Glicerol
русский: Глицерин
Scots: Glycerol
Simple English: Glycerol
slovenčina: Glycerol
slovenščina: Glicerol
српски / srpski: Glicerol
srpskohrvatski / српскохрватски: Glicerol
Basa Sunda: Gliserol
suomi: Glyseroli
svenska: Propantriol
Türkçe: Gliserin
українська: Гліцерин
Tiếng Việt: Glyxerol
文言: 甘油
中文: 甘油