Generalne Gubernatorstwo

Zobacz też: Generalne Gubernatorstwo (1914–1918).
Generalgouvernement
Generalne Gubernatorstwo
1939–1945
Flaga Generalnego Gubernatorstwa
Godło Generalnego Gubernatorstwa
Flaga Generalnego GubernatorstwaGodło Generalnego Gubernatorstwa
Położenie Generalnego Gubernatorstwa
Język urzędowyniemiecki, polski, ukraiński
StolicaKraków
Ustrój politycznyTerytorium II Rzeczypospolitej pod okupacją wojskową III Rzeszy z jednostronnie ustanowioną niemiecką administracją cywilną
Ostatnia głowa państwaFührer i Kanclerz Rzeszy Niemieckiej Adolf Hitler
Ostatni szef rząduGubernator Hans Frank
Powierzchnia
 • całkowita

95 742 (1939–1941),
145 200 (1943[1]) km²
Liczba ludności (1943)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

18 mln[2]
124 osób/km²
Jednostka monetarnazłoty
Utworzenie:
Dekret Adolfa Hitlera
Adolf Hitler
12 października 1939
Likwidacja:
operacja wiślańsko-odrzańska
Zdobycie Krakowa (symbolicznie)
18 stycznia 1945
Kod samochodowyD
Mapa Generalnego Gubernatorstwa
Generalne Gubernatorstwo na tle ziem okupowanych II Rzeczypospolitej

Generalne Gubernatorstwo (1939–1945) (czasem Generalna Gubernia[3], w skrócie GG; niem. Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete, dosłownie Generalne Gubernatorstwo dla okupowanych ziem polskich) – jednostka administracyjno-terytorialna utworzona na podstawie dekretu Adolfa Hitlera z 12 października 1939 z mocą obowiązującą od 26 października 1939[4][5], obejmująca część okupowanego wojskowo przez Niemcy terytorium II Rzeczypospolitej, która nie została wcielona bezpośrednio do Rzeszy.

Część nazwy „dla okupowanych ziem polskich” została usunięta tajnym rozporządzeniem Generalnego Gubernatora z 31 lipca 1940 r. wydanym w oparciu o tajny dekret Hitlera z 8 lipca 1940[6]. OKW w dyrektywie z 15 kwietnia 1940 r. rozważając, czy istnieje jeszcze państwo polskie z którym Niemcy znajdują się w stanie wojny utrzymywało jakoby: Wojna zakończyła się wraz ze zmiażdżeniem Państwa Polskiego, sam Führer dał temu wyraz w październiku 1939 r., likwidując wojskową administrację i zastępując ją cywilną. Sprawy Generalnej Guberni są sprawami wewnętrznoniemieckimi[7].

Proklamacja Generalnego Gubernatorstwa przez Rzeszę była sprzeczna z prawem międzynarodowym (konwencja haska IV z 1907 r. o prawach i zwyczajach wojny lądowej, art. 42 i następne) i w konsekwencji nielegalna. Dlatego też Generalne Gubernatorstwo nie było podmiotem prawa międzynarodowego ani publicznego. Wszystkie akty władz Generalnego Gubernatorstwa, stanowiących jedynie władzę okupacyjną, de iure były bezskuteczne w międzynarodowych stosunkach prawnych (pozbawione skutku od chwili wydania aktu prawnego).

Inne języki