Friedrich Engels

Friedrich Engels
Friedrich Engels[a]
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia28 listopada 1820
Wuppertal
Data i miejsce śmierci5 sierpnia 1895
Londyn
Friedrich Engels Signature.svg

Friedrich Engels (w wersji spolszczonej Fryderyk Engels[a]; ur. 28 listopada 1820 w Wuppertalu, zm. 5 sierpnia 1895 w Londynie) – niemiecki filozof i socjolog. Był jednym z głównych ideologów socjalizmu, a także jednym z organizatorów i przywódców I i II Międzynarodówki.

Życie i twórczość

Był synem właściciela zakładów włókienniczych w Barmen i w Manchesterze. Do historii przeszedł jako jeden z najbliższych współpracowników Karla Marxa (którego rodzinę utrzymywał) oraz współtwórca marksizmu i socjalizmu naukowego. W dziele Zasady komunizmu nakreślił wizję społeczeństwa po rewolucji dając wiele ogólnych, ale i w założeniu praktycznych wskazówek jak osiągnąć realizację idei komunistycznych. Wskazówek tych nigdy nie wykorzystano w żadnym państwie realnego socjalizmu. Przykładem może być postulat takiej organizacji systemu nauczania, aby robotnicy mogli się szybko przekwalifikowywać, co mogłoby zapobiegać bezrobociu i potrzebie tworzenia sztucznych miejsc pracy.

Po maturze podjął pracę w biurze jednej z fabryk ojca, a od 1838 roku pracował w dużej firmie handlowej w Bremie. W 1839 roku rozpoczął współpracę z czasopismami „Telegraph für Deutschland” oraz z „Morgenblatt”. Służbę wojskową odbył w 1841 roku w Berlinie, gdzie bliżej poznał lewicową interpretację filozofii Hegla. Poglądy heglistów wpłynęły na ukształtowanie się światopoglądu młodego Friedricha. W latach (1842–1844) pracował w zarządzie fabryki ojca w Manchesterze. W roku 1844 wyjechał do Paryża, gdzie poznał Karla Marksa. Zapisał się także do Związku Komunistów i innych organizacji robotniczych. Od roku 1844 był współpracownikiem wydawanych przez Karla Marksa i Arnolda Rugego „Deutsch-Französische Jahrbücher”.

W 1844 napisał wspólnie z Marksem traktat Święta rodzina, czyli krytyka krytycznej krytyki, w którym poddał krytyce heglizm. W latach (1845–1848) przebywał razem z Marksem w Paryżu i Brukseli. Na przełomie lat 1848 i 1849 należał do redakcji „Neue Rheinische Zeitung”. Z powodu udziału w powstaniu badeńskim uciekł do Anglii. W latach (1856–1869) mieszkał w Manchesterze, od 1870 pracował jako publicysta w Londynie, zakładał tam I i II Międzynarodówkę, brał udział w obronie Komuny Paryskiej.

Główne dzieła: Die Lage der arbeitenden Klasse in England (1845), Manifest der kommunistischen Partei (1848 wraz z Marksem). Wydał z rękopisu drugi i trzeci tom Kapitału Marksa.

Pisma filozoficzne Engelsa poświęcone są głównie obronie i wyjaśnianiu pism Karla Marksa. Stworzył pojęcie materializmu dialektycznego. Friedrich Engels był zwolennikiem odbudowy Polski i położenia kresu wpływom Imperium Rosyjskiego na stosunki wewnętrzne Niemiec[2].

Uznany za poważnego znawcę zagadnień wojny, aczkolwiek jego poglądy nie wywołały oddźwięku. W 1887 roku we wstępie niezbyt rozpowszechnionej broszury pisał: Dla Prus-Niemiec niemożliwa już teraz żadna inna wojna prócz światowej. A byłaby to wojna światowa niebywałych dotąd rozmiarów, niebywałej siły...

Po śmierci Engelsa w 1895, jego zwłoki zostały skremowane, a prochy – zgodnie z życzeniem zmarłego – wrzucone do Atlantyku.

Inne języki
Afrikaans: Friedrich Engels
aragonés: Friedrich Engels
asturianu: Friedrich Engels
azərbaycanca: Fridrix Engels
Bân-lâm-gú: Friedrich Engels
башҡортса: Фридрих Энгельс
беларуская: Фрыдрых Энгельс
беларуская (тарашкевіца)‎: Фрыдрых Энгельс
български: Фридрих Енгелс
brezhoneg: Friedrich Engels
čeština: Friedrich Engels
Esperanto: Friedrich Engels
français: Friedrich Engels
Gàidhlig: Friedrich Engels
客家語/Hak-kâ-ngî: Friedrich Engels
hornjoserbsce: Friedrich Engels
Bahasa Indonesia: Friedrich Engels
íslenska: Friedrich Engels
Basa Jawa: Friedrich Engels
Kreyòl ayisyen: Friedrich Engels
Lëtzebuergesch: Friedrich Engels
lietuvių: Friedrich Engels
македонски: Фридрих Енгелс
მარგალური: ფრიდრიხ ენგელსი
Bahasa Melayu: Friedrich Engels
မြန်မာဘာသာ: ဖရစ်ဒရစ် အန်းဂဲ
Nederlands: Friedrich Engels
norsk nynorsk: Friedrich Engels
oʻzbekcha/ўзбекча: Engels Fridrix
Piemontèis: Friedrich Engels
português: Friedrich Engels
rumantsch: Friedrich Engels
Runa Simi: Friedrich Engels
sicilianu: Friedrich Engels
Simple English: Friedrich Engels
slovenčina: Friedrich Engels
slovenščina: Friedrich Engels
српски / srpski: Фридрих Енгелс
srpskohrvatski / српскохрватски: Friedrich Engels
татарча/tatarça: Фридрих Энгельс
українська: Фрідріх Енгельс
Tiếng Việt: Friedrich Engels
粵語: 恩格斯
Lingua Franca Nova: Friedrich Engels