Fosforescencja

fosforescencja
fosforescencyjny proszek widziany w świetle normalnym, ultrafioletowym i w całkowitej ciemności

Fosforescencja – jeden z rodzajów fotoluminescencji; zjawisko świecenia niektórych substancji światłem własnym, wywołane uprzednim naświetleniem (lub napromieniowaniem pokrewnego rodzaju) z zewnątrz. Czas trwania fosforescencji jest relatywnie długi – od stosunkowo dużych części sekundy do wielu godzin, a mierzalny może być nawet po wielu miesiącach.

Fosforescencja różni się od pokrewnego zjawiska – fluorescencji, polegającej na natychmiastowym wyemitowaniu własnego światła w całości, przy czym granica pomiędzy oboma tymi zjawiskami jest trudna do ustalenia. Za fosforescencję uznaje się zjawisko, które trwa po ustaniu czynnika ją wywołującego, co nie jest do końca jednoznaczne, gdyż każdemu rodzajowi luminescencji towarzyszy pewna zwłoka. Skrajna definicja określa jako fosforescencję każde zjawisko trwające dłużej niż 10-8 s, a oparta jest o fakt pozostawania elektronu przez jakiś czas w stanie wzbudzonym (we fluorescencji elektron natychmiast po ustaniu czynnika wzbudzającego powraca do stanu podstawowego). Podczas fosforescencji zachodzi przejście promieniste między stanami o różnej multipletowości. Przejście to jest stosunkowo powolne, ponieważ jest dipolowo zabronione (zachodzi dzięki sprzężeniu spin-orbita).

Fosforescencja, podobnie jak fluorescencja, emituje światło o większej długości fali niż długość fali promieniowania pochłoniętego (czyli promieniowania wzbudzającego).

Nazwa zjawiska pochodzi od fosforu, którego świecenie w ciemności odbywa się jednak nie na zasadzie fosforescencji, lecz chemiluminescencji, gdyż jest wywołane reakcją powolnego utleniania się fosforu wystawionego na działanie tlenu zawartego w powietrzu [1].

Do substancji zdolnych w wyniku fosforescencji do dłuższego świecenia (zwanych potocznie fosforami) należą:

Materiał fosforescencyjny w postaci szkliwa można uzyskać w stosunkowo prosty sposób, także z łatwo dostępnych i nietoksycznych materiałów, np. stapiając mieszaninę cukrów z rywanolem (mleczanem etakrydyny). Powstały stop po naświetleniu emituje w ciągu kilkunastu sekund jasnozielone światło [3].

Inne języki
العربية: فسفورية
беларуская: Фасфарасцэнцыя
беларуская (тарашкевіца)‎: Фосфарэсцэнцыя
български: Фосфоресценция
bosanski: Fosforescencija
čeština: Fosforescence
Ελληνικά: Φωσφορισμός
español: Fosforescencia
فارسی: فسفرسانس
français: Phosphorescence
Gaeilge: Méarnáil
한국어: 인광
hrvatski: Fosforescencija
italiano: Fosforescenza
Nederlands: Fosforescentie
日本語: 燐光
português: Fosforescência
Simple English: Phosphorescence
slovenčina: Fosforescencia
српски / srpski: Fosforescencija
srpskohrvatski / српскохрватски: Fosforescencija
Türkçe: Fosforesans
українська: Фосфоресценція
Tiếng Việt: Lân quang
中文: 磷光