Eugen von Böhm-Bawerk

Eugen von Böhm-Bawerk
ilustracja
Data i miejsce urodzenia12 lutego 1851
Brno
Data i miejsce śmierci27 sierpnia 1914
Wiedeń
Zawódekonomista
NarodowośćAustriak

Eugen von Böhm-Bawerk (ur. 12 lutego 1851 w Brnie, zm. 27 sierpnia 1914 w Wiedniu lub Kramsach) – austriacki ekonomista, który w dużym stopniu przyczynił się do rozwoju szkoły austriackiej.

W 1900 roku Uniwersytet Jagielloński przyznał mu tytuł doktora honoris causa.

Życiorys

Podczas studiów prawniczych na Uniwersytecie Wiedeńskim, młody Böhm-Bawerk przeczytał Zasady ekonomii Mengera i szybko został zwolennikiem jego teorii, mimo że nigdy nie był jego studentem. Joseph Schumpeter powiedział kiedyś o Böhm-Bawerku, że był on tak entuzjastycznie nastawiony uczniem Mengera, że ciężko doszukać się wpływu innych ekonomistów na jego poglądy. Podczas pobytu na uniwersytecie, został dobrym przyjacielem Friedricha von Wiesera, który następnie został jego szwagrem.

Po ukończeniu studiów w 1872 znalazł zatrudnienie w austriackim ministerstwie finansów. Zasiadał na różnych stanowiskach do 1880, kiedy to został wykładowcą ekonomii politycznej na Uniwersytecie w Wiedniu. Rok później przeniósł się na Uniwersytet Leopolda i Franciszka w Innsbrucku, gdzie pracował do 1889, zostawszy profesorem w 1884. W czasie swojego pobytu w Innsbrucku opublikował pierwszą część swego magnum opus Kapitał i zysk z kapitału.

W 1889 został kanclerzem w ministerstwie finansów w Wiedniu. Reprezentował rząd w Niższej Izbie, będąc odpowiedzialny za sprawy podatkowe. Zaproponował między innymi reformę podatków bezpośrednich. Ówczesne, wysokie stawki opodatkowania w Austrii mocno obciążały przemysł, szczególnie w czasach wojny, znacznie hamując tym samym inwestycje. Propozycja Böhm-Bawerka wprowadzała nowoczesny podatek dochodowy. Została ona szybko zatwierdzona i okazała się wielkim sukcesem.

W 1895 po raz pierwszy został Ministrem Finansów. Był dwukrotnie nominowany na to stanowisko, jednak w obu przypadkach sprawował urząd bardzo krótko. Po raz trzeci został wybrany w roku 1900 i pozostał na stanowisku do 1904. Jako minister finansów nieustannie walczył o zrównoważony budżet i pozostanie przy systemie waluty złotej. W 1902 zlikwidował dopłaty cukrowe, które były elementem austriackiego systemu przez prawie dwa wieki. Ostatecznie zrezygnował ze stanowiska w 1904, gdy olbrzymie potrzeby finansowe armii zagroziły równowadze budżetowej. Alexander Gerschenkron, historyk, krytykował Böhm-Bawerka za jego skąpstwo i politykę oszczędności, a także obarczył winą za zacofanie austriackiej gospodarki, która miała wynikać z niechęci do wydatków na projekty publiczne. Poglądy Josepha Schumpetera są znacząco odmienne: podziwia on Böhm-Bawerka za jego wysiłki w kierunku poprawy stabilności finansowej państwa. Jego podobizna znajdowała się na stu szylingowym banknocie w latach 1984–2002 (czyli do momentu wprowadzenia waluty euro).

Jest on autorem bardzo obszernej krytyki dotyczącej teorii Karola Marksa, mimo to na jego seminariach w latach 1905 i 1906 uczęszczało kilku przodujących marksistów, włączając w to Rudolfa Hilferdinga. W 1904 powrócił na Uniwersytet w Wiedniu. Nauczał wielu wybitnych studentów, którymi byli między innymi Joseph Schumpeter, Ludwig von Mises, Henryk Grossmann.

Inne języki