Empedokles

Empedokles
Ἐμπεδοκλῆς
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 494 r. p.n.e.
Akragas
Data śmierci 434 r. p.n.e.

Empedokles z Akragas ( gr. Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος Empedokles ho Akragantinos, ur. ok. 494, zm. ok. 434 p.n.e.) – starożytny poeta, filozof, uzdrowiciel. Twórca koncepcji czterech żywiołów.

Życiorys

Pochodził z doryckiej kolonii Akragas (lub Agrygent, obie nazwy były używane).

Empedokles był jednym ze zwolenników stronnictwa demokratycznego w rodzinnym mieście. W późniejszym okresie wiele wędrował po macierzystej Grecji, nauczając i lecząc. Uchodził za cudotwórcę, gdyż uwolnił miasto Selinunt od febry, osuszając okoliczne bagna, rodzinne miasto zaś od nadmiernych upałów, otwierając dostęp świeżym wiatrom północnym przez przebicie otaczających skał [1]. Arystoteles uważał go za twórcę retoryki, a jego uczniem miał być słynny Gorgiasz z Leontinoi. Uważa się, że Empedokles był twórcą szkoły medycznej – przed nim medycyną zajmowali się kapłani i pitagorejczycy.

Przypuszcza się, że Empedokles słuchał nauk Parmenidesa, a mógł też mieć związki z pitagorejczykami. Z jego pism zachowały się jedynie fragmenty wierszowanego dzieła Περὶ φύσεως (Peri physeos, O naturze) i poematu mistycznego Καθαρμοί (Katharmoi, Oczyszczenia). Z tego ostatniego zachowało się jedynie około 5% całości – rekonstrukcja dokonana przez Günthera Zuntza obejmuje zaledwie 100 wersów z około 2000. Poza tym Empedokles miał pisać tragedie – stworzył ich jakoby 43. Zarysy jego filozofii odtwarzamy w dużej mierze na podstawie przekazów doksograficznych, zachowanych w pismach innych filozofów – między innymi Arystotelesa i Lukrecjusza.

Na temat śmierci Empedoklesa krąży wiele legend. Historycy filozofii skłaniają się do poglądu, że pod koniec życia został wygnany z Akragas i zmarł w Grecji. Opowieści o tym, jakoby rzucił się do Etny, były prawdopodobnie rozpuszczane przez jego przeciwników politycznych.

Inne języki
Afrikaans: Empedokles
العربية: إيمبيدوكليس
azərbaycanca: Empedokl
беларуская: Эмпедокл
български: Емпедокъл
bosanski: Empedoklo
čeština: Empedoklés
dansk: Empedokles
Deutsch: Empedokles
eesti: Empedokles
English: Empedocles
español: Empédocles
Esperanto: Empedoklo
euskara: Enpedokles
فارسی: امپدوکلس
français: Empédocle
galego: Empédocles
Հայերեն: Էմպեդոկլես
hrvatski: Empedoklo
Bahasa Indonesia: Empedokles
íslenska: Empedókles
italiano: Empedocle
עברית: אמפדוקלס
Кыргызча: Эмпедокл
Latina: Empedocles
latviešu: Empedokls
lietuvių: Empedoklis
magyar: Empedoklész
македонски: Емпедокле
Nederlands: Empedocles
norsk: Empedokles
norsk nynorsk: Empedokles
occitan: Empèdocles
Piemontèis: Empédocle
português: Empédocles
română: Empedocle
русский: Эмпедокл
Scots: Empedocles
shqip: Empedokli
sicilianu: Empedocli
Simple English: Empedocles
slovenčina: Empedokles
slovenščina: Empedoklej
српски / srpski: Емпедокле
srpskohrvatski / српскохрватски: Empedokle
suomi: Empedokles
svenska: Empedokles
татарча/tatarça: Эмпедокл
Türkçe: Empedokles
українська: Емпедокл
Tiếng Việt: Empedocles