Dynastia Qin

Historia Chin
Prehistoria i starożytność
Neolit w Chinach
ok. 8000–2000 p.n.e.
Trzech Dostojnych i Pięciu Cesarzy
według tradycji 2850−2205 p.n.e.
Dynastia Xia 2205–1766 p.n.e.
Dynastia Shang 1766–1045 p.n.e.
Dynastia Zhou 1045–256 p.n.e.
    Okres Wiosen i Jesieni
    Okres Walczących Królestw
Cesarstwo
Dynastia Qin 221 p.n.e.–206 p.n.e.
Dynastia Han 206 p.n.e.–220 n.e.
  (Dynastia Xin 9–23)
Epoka Trzech Królestw 220–280
  WeiShuWu
Dynastia Jin 265–420
Szesnaście Królestw 304–439
Dynastie Południowe i Północne 420–589
Dynastia Sui 581–618
Dynastia Tang 618–907
  (Dynastia Zhou 690–705)
Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw
907–960
Dynastia Liao
907–1125
Dynastia Song
960–1279
Xixia 1038–1227
Jin 1115–1234
Dynastia Yuan 1271–1368
Dynastia Ming 1368–1644
Dynastia Qing 1644–1911
Współczesność
Republika Chińska 1912–1949
 ChRL od 1949
 Tajwan od 1949

Dynastia Qin (chiń. upr.: 秦朝; chiń. trad.: 秦朝; pinyin: Qín Cháo; Wade-Giles: Ch’in Ch’ao; wym. [tɕʰǐn ʈʂʰǎu]) – pierwsza dynastia zjednoczonego Cesarstwa Chińskiego, założona w 221 r. p.n.e. przez Pierwszego Cesarza (który dokonał zjednoczenia). Aczkolwiek krótkotrwała, stworzyła silny, scentralizowany aparat państwowy, oparty na ujednoliconym prawie, pieniądzu i służbie administracyjnej. Obalona na skutek ludowego powstania w roku 206 p.n.e., ale zwycięzcy wykorzystali osiągnięcia państwowości Qin, by na tej podstawie zbudować długotrwałą i potężną dynastię Han.

Powstanie

Chiny w 260 r. p.n.e., w przededniu zjednoczenia przez Qin

Koniec dynastii Zhou był okresem bardzo burzliwym, w którym wiele państw walczyło o przywództwo w świecie chińskim. W Epoce Walczących Królestw liczba chińskich państw malała, w związku z podbojem mniejszych przez większe. W 300 p.n.e. było ich jeszcze 11, ale w 256 p.n.e. już tylko siedem. Wśród najsilniejszych, najbardziej dynamiczne było państwo Qin, którego władcy przeprowadzili reformy administracji i prawa, oparte na ideach szkoły legistów[1]. Z początkiem IV w. p.n.e. Qin podbiło Shu, zyskując silną bazę agrarną w dzisiejszym Syczuanie, m.in. dzięki budowie systemów irygacyjnych[2].

W połowie III w. p.n.e. rozpoczęło ofensywę na wschód, podporządkowując sobie centralne, niewielkie państwa (Han, Wei i Zhao. W 256 r.p.n.e. król Qin, Zheng, obalił ostatniego króla z dynastii Zhou. Ostatecznie na placu bitwy pozostały trzy państwa: Qin, Qi i Chu. W ostatniej serii kampanii, król Zheng pobił obydwu przeciwników i w 221 p.n.e. ogłosił się Pierwszym Cesarzem zjednoczonych Chin[1].

Nowy tytuł, „cesarz” (huangdi, chiń.: 皇帝), używany w miejsce dotychczasowego „króla” (wang, chiń.: ), został stworzony przez połączenie słów używanych wcześniej jedynie w odniesieniu do prehistorycznych (legendarnych) mędrców-władców (huang - dostojny i di - pan)[3].

Inne języki
Afrikaans: Qin-dinastie
Alemannisch: Qin-Dynastie
asturianu: Dinastía Qin
Bân-lâm-gú: Chîn
български: Цин (3 век пр.н.е.)
brezhoneg: Tierniezh Qin
буряад: Цинь улас
català: Dinastia Qin
čeština: Dynastie Čchin
Deutsch: Qin-Dynastie
Ελληνικά: Δυναστεία Τσιν
English: Qin dynasty
español: Dinastía Qin
Esperanto: Dinastio Qin
euskara: Qin dinastia
français: Dynastie Qin
贛語:
客家語/Hak-kâ-ngî: Chhìn-chhèu
한국어: 진나라
Հայերեն: Ցին դինաստիա
हिन्दी: चिन राजवंश
hrvatski: Qin (dinastija)
Bahasa Indonesia: Dinasti Qin
italiano: Dinastia Qin
עברית: שושלת צ'ין
Basa Jawa: Wangsa Qin
ქართული: ცინი
Kiswahili: Nasaba ya Qin
Latina: Domus Qin
latviešu: Cjiņu dinastija
lietuvių: Činų dinastija
მარგალური: ცინი
Bahasa Melayu: Dinasti Qin
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cìng-dièu
монгол: Цинь улс
မြန်မာဘာသာ: ချင်မင်းဆက်
Nederlands: Qin-dynastie
日本語: 秦朝
norsk nynorsk: Qin-dynastiet
occitan: Dinastia Qin
ភាសាខ្មែរ: រាជវង្សឈិន
português: Dinastia Chin
română: Dinastia Qin
Simple English: Qin dynasty
slovenščina: Dinastija Č'in
српски / srpski: Династија Ћин
srpskohrvatski / српскохрватски: Dinastija Qin
svenska: Qindynastin
Türkçe: Çin Hanedanı
українська: Династія Цінь
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: چىن سۇلالىسى
Vahcuengh: Caenzciuz
Tiếng Việt: Nhà Tần
Winaray: Dinastiya Qin
吴语: 秦朝
粵語: 秦朝
中文: 秦朝