Dwutlenek węgla

Dwutlenek węgla
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczkiNiepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Zestalony dwutlenek węgla (tzw. suchy lód)
Zestalony dwutlenek węgla (tzw. suchy lód)
Ogólne informacje
Wzór sumarycznyCO2
Masa molowa44,01 g/mol
Wyglądbezbarwny gaz[1]
Identyfikacja
Numer CAS124-38-9
PubChem280[2]
Podobne związki
Podobne związkitlenki węgla, CS2, CSe2, SiO2
Pochodne węglanyNa2CO3, K2CO3, CaCO3
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Dwutlenek węgla (nazwa Stocka: tlenek węgla(IV)), ditlenek węgla, CO2nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym węgiel występuje na IV stopniu utlenienia.

W temperaturze pokojowej jest to bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz o kwaskowatym smaku, rozpuszczalny w wodzie (1,7 l CO
2
/l H
2
O
i cięższy od powietrza (ok. 1,5 raza). Pod normalnym ciśnieniem przechodzi ze stanu stałego do gazowego (sublimuje) z pominięciem fazy ciekłej w temperaturze −78,5 °C. Można go jednak skroplić pod zwiększonym ciśnieniem, np. pod ciśnieniem 34 atm skrapla się w temperaturze 0 °C[9].

W czerwcu 2006 francusko-włoska grupa badawcza pod kierownictwem Mario Santoro opublikowała w Nature informację o uzyskaniu pod ciśnieniem rzędu 40–48 GPa (ok. 400–480 tys. atm) stałego dwutlenku węgla o charakterze amorficznym[10]. Podobny charakter mają tlenki pierwiastków tej samej grupy układu okresowego: SiO2 (→szkło) i .

W naturze występuje w stanie wolnym w atmosferze i związanym (np. jako składnik CaCO3).

Dwutlenek węgla jest produktem spalania i oddychania. Jest wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy. Tworzy się przy utlenianiu i fermentacji substancji organicznych. Występuje w kopalniach, cukrowniach, gorzelniach, wytwórniach win, silosach zbożowych, browarach i studzienkach kanalizacyjnych. W małych stężeniach nie jest trujący, w większych stężeniach dwutlenek węgla jest szkodliwy dla zdrowia, a nawet zabójczy, a jego działanie powoduje powstawanie hiperkapni, a co za tym idzie kwasicy oddechowej i w następstwie obrzęku mózgu.

Inne języki
Afrikaans: Koolstofdioksied
Alemannisch: Kohlenstoffdioxid
беларуская: Дыяксід вугляроду
беларуская (тарашкевіца)‎: Дыяксыд вугляроду
bosanski: Ugljik-dioksid
čeština: Oxid uhličitý
dansk: Kuldioxid
dolnoserbski: Wuglikowy dioksid
Esperanto: Karbona dioksido
贛語: 二氧化碳
客家語/Hak-kâ-ngî: Ngi-yông-fa-than
한국어: 이산화 탄소
հայերեն: Ածխաթթու գազ
hornjoserbsce: Wuhlikowy dioksid
Bahasa Indonesia: Karbon dioksida
interlingua: Anhydrido carbonic
íslenska: Koltvísýringur
Basa Jawa: Karbon dioksida
Kiswahili: Dioksidi kabonia
Kreyòl ayisyen: Dyoksid kabòn
Lëtzebuergesch: Kuelendioxid
Limburgs: Kooldioxide
la .lojban.: tabrelkijno
magyar: Szén-dioxid
Bahasa Melayu: Karbon dioksida
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Nê-iōng-huá-táng
Nederlands: Koolstofdioxide
日本語: 二酸化炭素
Nordfriisk: Kööldioksiid
norsk nynorsk: Karbondioksid
oʻzbekcha/ўзбекча: Karbonat angidrid
Piemontèis: Anidrid carbònica
Plattdüütsch: Kohlenstoffdioxid
Runa Simi: Chimlasay
Seeltersk: Koolestofdioxid
Simple English: Carbon dioxide
slovenčina: Oxid uhličitý
slovenščina: Ogljikov dioksid
српски / srpski: Угљен-диоксид
srpskohrvatski / српскохрватски: Ugljen-dioksid
Basa Sunda: Karbon dioksida
svenska: Koldioxid
ᏣᎳᎩ: ᎠᏛᎸᏓ
Türkçe: Karbondioksit
українська: Діоксид вуглецю
vepsän kel’: Hil'muiktuzgaz
Tiếng Việt: Cacbon điôxít
文言: 二氧化碳
吴语: 二氧化碳
粵語: 二氧化碳
中文: 二氧化碳