Domena (biologia)

Ten artykuł dotyczy pojęcia biologicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Filogenetyczne drzewo życia w oparciu o koncepcję trzech domen według Woese et al.

Domena (dominium) – kategoria systematyczna wyższa od królestwa, stosowana w klasyfikacji biologicznej, zaproponowana w 1974 przez Royalla T. Moore'a, a wprowadzona w 1990 roku przez Carla Woese, Otto Kandlera i Marka L. Wheelisa jako kategoria najwyższego poziomu (o najwyższej randze taksonomicznej). Domena jest kategorią równoważną proponowanym później przez innych systematyków nazwom, takim jak cesarstwo (imperium) lub nadkrólestwo (superregnum).

Uzasadnienie autorów

Mikolog Royall T. Moore zaproponował w 1974 wprowadzenie dodatkowych "super" kategorii, w tym domeny, z łacińskim odpowiednikiem Dominium [1]. Domena miałaby być najwyższą kategorią systematyczną obejmującą, jako kategorie bezpośrednio podrzędne, dotychczasowe królestwa.

W 1990 Woese i inni [2] stwierdzili, że dotychczasowy podział systematyczny organizmów na pięć królestw nie odzwierciedlał ówczesnego stanu wiedzy. Na podstawie badań molekularnych uznali, że życie na Ziemi powinno być systematyzowane w trzech grupach, którym nadali, zaproponowaną przez Moore'a, rangę domeny (ale z łacińskim odpowiednikiem regio) i nazwali: Bacteria, Archaea i Eucarya. Zaproponowane przez nich domeny objęły królestwa dotychczasowe oraz nowe, które – ich zdaniem – powinny zostać jeszcze opisane. Wprowadzenie nowej kategorii wyższej rangi miało na celu uniknięcie burzenia tradycyjnie utrwalonego podziału na królestwa.

W pracy z 1990 roku autorzy nie określili królestw dla Bacteria i Eucarya, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że będzie ich wiele, a ich zdefiniowanie wymaga dalszych analiz. Natomiast dla domeny Archaea zaproponowali podział na Euryarchaeota i Crenarchaeota.

Inne języki
Alemannisch: Domäne (Biologie)
العربية: نطاق (تصنيف)
башҡортса: Домен (биология)
беларуская: Дамен (біялогія)
беларуская (тарашкевіца)‎: Дамэн (біялёгія)
dolnoserbski: Domena (biologija)
한국어: 역 (생물학)
hornjoserbsce: Domena (biologija)
Bahasa Indonesia: Domain (biologi)
עברית: על-ממלכה
Kapampangan: Sakup (biolohia)
Lëtzebuergesch: Domän (Biologie)
lietuvių: Domenas
македонски: Домен (биологија)
Bahasa Melayu: Domain (biologi)
Nederlands: Domein (biologie)
norsk nynorsk: Biologisk domene
русиньскый: Домена (біолоґія)
Simple English: Domain (biology)
کوردی: دەڤەر
српски / srpski: Domen (biologija)
srpskohrvatski / српскохрватски: Domen (taksonomija)
татарча/tatarça: Домен (биология)
Türkçe: Üst âlem
українська: Домен (біологія)
Tiếng Việt: Vực (sinh học)
West-Vlams: Domein (taxonomie)
粵語:
中文: 域 (生物)