Domena (biologia)

Schematyczne przedstawienie podstawowych jednostek używanych w klasyfikacji biologicznej. Kolejno od góry: życie, domena, królestwo, typ (w zoologii) lub gromada (w botanice), gromada (w zoologii) lub klasa (w botanice), rząd, rodzina, rodzaj i gatunek

Domena (dominium) – kategoria systematyczna wyższa od królestwa, stosowana w klasyfikacji biologicznej, zaproponowana w 1974 przez Royalla T. Moore’a, a wprowadzona w 1990 przez Carla Woese'a, Ottona Kandlera i Marka Wheelisa jako kategoria najwyższego poziomu (o najwyższej randze taksonomicznej). Domena jest kategorią równoważną proponowanym później przez innych systematyków nazwom: cesarstwo (imperium) lub nadkrólestwo (superregnum).

Uzasadnienie autorów

Mikolog Royall T. Moore zaproponował w 1974 wprowadzenie dodatkowych „super” kategorii, w tym domeny, z łacińskim odpowiednikiem Dominium[1]. Domena miałaby być najwyższą kategorią systematyczną obejmującą, jako kategorie bezpośrednio podrzędne, dotychczasowe królestwa.

W 1990 Woese i inni[2] stwierdzili, że dotychczasowy podział systematyczny organizmów na pięć królestw nie odzwierciedlał ówczesnego stanu wiedzy. Na podstawie badań molekularnych uznali, że życie na Ziemi powinno być systematyzowane w trzech grupach, którym nadali, zaproponowaną przez Moore’a, rangę domeny (ale z łacińskim odpowiednikiem regio) i nazwali: Bacteria, Archaea i Eucarya. Zaproponowane przez nich domeny objęły królestwa dotychczasowe oraz nowe, które – ich zdaniem – powinny zostać jeszcze opisane. Wprowadzenie nowej kategorii wyższej rangi miało na celu uniknięcie burzenia tradycyjnie utrwalonego podziału na królestwa.

W pracy z 1990 autorzy nie określili królestw dla Bacteria i Eucarya, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że będzie ich wiele, a ich zdefiniowanie wymaga dalszych analiz. Natomiast dla domeny Archaea zaproponowali podział na Euryarchaeota i Crenarchaeota.

Inne języki
Alemannisch: Domäne (Biologie)
العربية: نطاق (تصنيف)
башҡортса: Домен (биология)
беларуская: Дамен (біялогія)
беларуская (тарашкевіца)‎: Дамэн (біялёгія)
dolnoserbski: Domena (biologija)
한국어: 역 (생물학)
hornjoserbsce: Domena (biologija)
Bahasa Indonesia: Domain (biologi)
עברית: על-ממלכה
Kapampangan: Sakup (biolohia)
Lëtzebuergesch: Domän (Biologie)
lietuvių: Domenas
македонски: Домен (биологија)
Bahasa Melayu: Domain (biologi)
Nederlands: Domein (biologie)
norsk nynorsk: Biologisk domene
русиньскый: Домена (біолоґія)
Simple English: Domain (biology)
کوردی: دەڤەر
српски / srpski: Domen (biologija)
srpskohrvatski / српскохрватски: Domen (taksonomija)
татарча/tatarça: Домен (биология)
Türkçe: Üst âlem
українська: Домен (біологія)
Tiếng Việt: Vực (sinh học)
West-Vlams: Domein (taxonomie)
吴语: 域 (生物)
粵語:
中文: 域 (生物)