Dolina niesamowitości

Wykres Masahito Moriego

     Dla obiektów ruchomych

     Dla obiektów nieruchomych

Robot antropomorficzny

Dolina niesamowitości – termin stosowany w hipotezie naukowej, zgodnie z którą robot, rysunek lub animacja komputerowa wyglądający bądź funkcjonujący podobnie (lecz nie identycznie) jak człowiek, wywołuje u obserwatorów nieprzyjemne odczucia, a nawet odrazę [1].

W 1970 roku japoński inżynier i konstruktor robotów Masahiro Mori przeprowadził badania [2] dotyczące emocjonalnej reakcji ludzi na wygląd zewnętrzny robotów. Początkowo rezultaty były przewidywalne: im robot był bardziej podobny do człowieka, tym sympatyczniejszym się on wydawał – jednak tylko do określonej granicy. Roboty najbardziej zbliżone do człowieka nieoczekiwanie okazywały się niemiłe dla ludzi z powodu niewielkich szczegółów odróżniających je od człowieka. Wywoływały one uczucie dyskomfortu, a nawet strachu. Nieoczekiwany spadek na wykresie komfortu psychicznego (patrz obok) nazwany został "doliną niesamowitości". Mori wykrył, że ruch obiektu potęguje jego pozytywne i negatywne postrzeganie.

W 2011 roku prof. Ayse Pinar Saygin z Uniwersytetu Kalifornijskiego podjęła badania mające na celu ustalenie przyczyn występowania doliny niesamowitości. W badaniu 20 osób w wieku od 20 do 36 lat, które nie miały doświadczenia z robotami, wykorzystano funkcjonalny rezonans magnetyczny. U uczestników badania mierzono aktywność w okolicach kory ciemieniowej odpowiedzialnej za rozpoznawanie ruchów, oraz korze ruchowej sterującej ruchami zamierzonymi. W toku badań największą aktywność mózgu zaobserwowano podczas oglądania przez badanego filmów przedstawiających robota humanoidalnego. Tymczasem w przypadku filmów przedstawiających człowieka i robota nie przypominającego człowieka aktywności były na podobnym, niskim poziomie. Konkluzja badań mówi, że widok robota człekopodobnego powoduje u obserwatora oczekiwanie wykonania konkretnych ruchów, a wobec ich braku, brak komfortu [3].

  • przypisy

Przypisy

  1. Gary Stix. "Dolina niesamowitości". „ Świat Nauki”. 1 (209), s. 17-18. Warszawa: Prószyński Media. 0867-6380. 
  2. Mashihiro Mori, “The Uncanny Valley,” trans. Karl F. MacDorman and Takashi Minato, Energy 7 (1970): 33–35
  3. Dlaczego boimy się androidów?
Inne języki
български: Зловеща долина
فارسی: دره وهمی
italiano: Uncanny valley
Nederlands: Griezelvallei
português: Vale da estranheza
Simple English: Uncanny valley
slovenčina: Uncanny valley
Türkçe: Tekinsiz vadi
українська: Моторошна долина