Dolar amerykański

Dolar amerykański
USCurrency Federal Reserve.jpg
Niektóre współczesne amerykańskie banknoty
Kod ISO 4217USD
Państwo Stany Zjednoczone
 Bonaire, Sint Eustatius i Saba
 Ekwador
 Mikronezja
 Palau
 Portoryko
 Salwador
 Timor Wschodni
 Wyspy Marshalla
 Zimbabwe
 Mariany Północne
Poziom inflacji2,1% w USA, 2012[1]
Podział100 centów = 1 dolar amerykański
Symbol$ – dolar
¢ – cent
Monety1 2 ($)
1, 5, 10, 25, 50 (¢)
Banknoty1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 ($) – obiegowe
500, 1000, 5000, 10 000, 100 000 ($) – pozaobiegowe
Bank centralnyFederal Reserve System
MennicaUnited States Mint

Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego, Zimbabwe (od 2009) oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius od 2011 roku. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Zapisuje się go za pomocą symbolu $.

Talarem/dolarem określano początkowo powszechnie jedną uncję srebra w postaci monety bitej przez czeskiego hrabiego Schlicka w XVI wieku. Schlick mieszkał w Dolinie Joachima, po niemiecku nazywanej Joachimsthal. Monety hrabiego zyskały wielkie uznanie dzięki precyzji wykonania i czystości i były powszechnie nazywane „Joachimsthalers”, a później „talarami”. Nazwa „dolara” pochodzi od „talara”[2]. Od 1861 roku można używać każdego kiedykolwiek wyemitowanego znaku pieniężnego w USA, jednak banknoty ze starszą datą emisji są rzadko spotykane.

Wartość dolara oparta była na parytecie złota. Parytet przyjęty w 1900 roku wynosił 20,67 dolara, a przyjęty w 1934 roku 35 dolarów za uncję. Od 1933 roku zniesiono wymienialność dolara na złoto dla własnych obywateli. W 1971 roku USA wycofały się z tego parytetu. W 1972 roku uncja złota osiągnęła cenę 42 dolarów. W 1973 r. USA całkowicie odeszły od powiązania wartości dolara ze złotem – odtąd dolar stał się walutą płynną. Plany zniesienia rezerwy złota, ogłoszone przez prezydenta Richarda Nixona w 1971 roku, doprowadziły do powstania Partii Libertariańskiej, która obok powstałej później Partii Konstytucyjnej jest jedną z sił politycznych w USA, które dążą do przywrócenia oparcia na kruszcach szlachetnych, uważając, iż brak pokrycia w złocie lub srebrze jest niezgodny z Artykułem I paragraf 10 Konstytucji Stanów Zjednoczonych[3]. Znaczna część członków ruchu Boston TEA Party również nawołuje do przywrócenia parytetu złota.

Inne języki
Адыгэбзэ: АШЗ-м и доллар
Alemannisch: US-Dollar
العربية: دولار أمريكي
Avañe'ẽ: Dólar
azərbaycanca: ABŞ dolları
Bân-lâm-gú: Bí-kim
башҡортса: АҠШ доллары
беларуская: Долар ЗША
беларуская (тарашкевіца)‎: Амэрыканскі даляр
भोजपुरी: अमेरिकी डालर
български: Щатски долар
Boarisch: US-Dollar
bosanski: Američki dolar
Чӑвашла: АПШ долларĕ
čeština: Americký dolar
davvisámegiella: USA dollár
Deutsch: US-Dollar
eesti: USA dollar
Ελληνικά: Δολάριο ΗΠΑ
Esperanto: Usona dolaro
贛語: 美金
客家語/Hak-kâ-ngî: Mî-kîm
한국어: 미국 달러
հայերեն: ԱՄՆ դոլար
hrvatski: Američki dolar
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ইউ এস ডলার
Bahasa Indonesia: Dolar Amerika Serikat
interlingua: Dollar statounitese
isiZulu: IDola
íslenska: Bandaríkjadalur
Basa Jawa: Dolar AS
къарачай-малкъар: АБШ-ны доллары
қазақша: АҚШ доллары
Кыргызча: АКШ доллары
latviešu: ASV dolārs
Lëtzebuergesch: US-Dollar
македонски: Американски долар
Māori: USD
Bahasa Melayu: Dolar Amerika Syarikat
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Mī-gĭng
Mirandés: Dólar amaricano
မြန်မာဘာသာ: အမေရိကန်ဒေါ်လာ
Nederlands: Amerikaanse dollar
нохчийн: АЦШ доллар
Nordfriisk: US-Dooler
norsk nynorsk: US-dollar
oʻzbekcha/ўзбекча: AQSh dollari
پنجابی: امریکی ڈالر
Plattdüütsch: US-Dollar
română: Dolar american
rumantsch: Dollar american
Runa Simi: Amirikanu dollar
русиньскый: США долар
русский: Доллар США
саха тыла: АХШ дуоллара
Simple English: United States dollar
slovenčina: Americký dolár
slovenščina: Ameriški dolar
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Амєрїканьскъ доларъ
српски / srpski: Амерички долар
srpskohrvatski / српскохрватски: Američki dolar
татарча/tatarça: АКШ доллары
тоҷикӣ: Доллари ИМА
Türkmençe: Dollar
українська: Долар США
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئامېرىكا دولىرى
vepsän kel’: AÜV:oiden dollar
Tiếng Việt: Đô la Mỹ
文言: 美金
吴语: 美圓
粵語: 美金
žemaitėška: JAV duoleris
中文: 美元