Dinozaury gadziomiedniczne

Dinozaury gadziomiedniczne
Saurischia
Seeley, 1887
Budowa miednicy: kość biodrowa (ilium) kość kulszowa (ischium), kość łonowa (pubis).
Budowa miednicy: kość biodrowa (ilium) kość kulszowa (ischium), kość łonowa (pubis).
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadazauropsydy
Podgromadadiapsydy
Infragromadaarchozauromorfy
(bez rangi)archozaury
(bez rangi)Ornithodira
Nadrząddinozaury
Rząddinozaury gadziomiedniczne

Dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia) – rząd dinozaurów, u których budowa miednicy była podobna do budowy u współczesnych gadów, gdzie obie kości łonowe są zwrócone w dół i do przodu, a kości kulszowe w dół i do tyłu, dla odróżnienia od ptasiomiednicznych. Pomimo nazwy, ptaki należą do dinozaurów gadziomiednicznych (ściślej: teropodów), a podobna budowa miednicy jest przykładem ewolucji równoległej.

Wśród gadziomiednicznych były formy zarówno mięsożerne jak i roślinożerne, tak dwunożne jak i czworonożne.Mięsożerne miały zęby zakrzywione ku tyłowi, ostre, bocznie spłaszczone, o trójkątnym kształcie z ząbkowanymi krawędziami, a u form roślinożernych zęby na ogół były tępe i słupkowate. Niektóre zaawansowane Saurischia były bezzębne.Znane ze wszystkich kontynentów od późnego triasu do końca kredy.Wśród teropodów były największe drapieżne zwierzęta lądowe, a wśród zauropodów największe zwierzęta roślinożerne, jakie kiedykolwiek żyły na ziemi.

Istnienie kladu, do którego należą teropody i zauropodomorfy, ale nieobejmującego dinozaurów ptasiomiednicznych zostało zakwestionowane przez Barona, Normana i Barretta (2017); z przeprowadzonej przez autorów analizy filogenetycznej wynika bowiem bliższe pokrewieństwo teropodów z dinozaurami ptasiomiednicznymi niż z zauropodomorfami. Autorzy zaproponowali nową definicję filogenetyczną Saurischia, definiując je jako największy (obejmujący najwięcej gatunków) klad, do którego należy Diplodocus carnegii, ale do którego nie należy Triceratops horridus. Według autorów do tak definiowanych dinozaurów gadziomiednicznych należą tylko zauropodomorfy i herrerazaury, natomiast nie obejmują one teropodów, które wraz z dinozaurami ptasiomiednicznymi należą do siostrzanej wobec Saurischia grupy Ornithoscelida[1]. Langer i współpracownicy (2017) sprzeciwili się jednak takiemu przedefiniowaniu Saurischia; autorzy zdefiniowali Saurischia jako największy klad obejmujący rodzaje Megalosaurus i Cetiosaurus, ale nieobejmujący rodzaju Iguanodon. Z przeprowadzonych przez autorów analiz filogenetycznych wynika, że hipotezy filogenetyczne zakładające tradycyjny podział dinozaurów na gadziomiedniczne i ptasiomiedniczne, bliższe pokrewieństwo teropodów z dinozaurami ptasiomiednicznymi niż z zauropodomorfami oraz bliższe pokrewieństwo zauropodomorfów z dinozaurami ptasiomiednicznymi niż z teropodami są prawdopodobne w zbliżonym stopniu[2].

Inne języki
Afrikaans: Saurischia
العربية: سحليات الورك
azərbaycanca: Kələzçanaqlılar
Bân-lâm-gú: Liông-pôaⁿ-lūi
беларуская: Яшчаратазавыя
brezhoneg: Saurischia
català: Saurisquis
Cebuano: Saurischia
čeština: Plazopánví
dansk: Saurischia
Ελληνικά: Σαυρίσχια
English: Saurischia
español: Saurischia
Esperanto: Saŭriskioj
euskara: Saurischia
français: Saurischia
galego: Saurischia
한국어: 용반목
hrvatski: Saurischia
Bahasa Indonesia: Saurischia
italiano: Saurischia
Lëtzebuergesch: Echsebeckesaurier
Nederlands: Saurischia
日本語: 竜盤類
norsk: Saurischia
occitan: Saurischia
português: Saurísquios
română: Saurischia
русский: Ящеротазовые
Scots: Saurischia
Simple English: Saurischia
српски / srpski: Saurischia
srpskohrvatski / српскохрватски: Saurischia
Tagalog: Saurischia
татарча/tatarça: Зауришийлар
українська: Ящеротазові
Volapük: Saurischia
Winaray: Saurischia
中文: 蜥臀目