Dialekt

Dialekt, narzecze – wieloznaczny termin oznaczający w najszerszym rozumieniu odmianę języka odznaczającą się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi czy gramatycznymi, odróżniającymi ją od innych odmian tego języka[1]. Termin wywodzi się z greckiego słowa diálektos (stgr. διάλεκτος) oznaczającego dyskurs, rozmowę, sposób mówienia, a które z kolei pochodzi od słów diá (stgr. διά – poprzez) i legō (stgr. λέγω – mówię). Termin pojawił się w europejskim piśmiennictwie już w XVI wieku[2] i pierwotnie oznaczał sposób mówienia, manierę charakterystyczną dla danego mówiącego[3].

W rozumieniu językoznawstwa historyczno-porównawczego dialekt jest odmianą języka charakterystyczną dla danej grupy osób posługujących się nim. Termin najczęściej stosuje się do regionalnych odmian języka (tzw. regiolekt), jednak może dotyczyć także języka jakiejś klasy społecznej (socjolekt) lub grupy etnicznej (etnolekt). Zgodnie z tą definicją swoistymi dialektami są wszystkie odmiany języka, także standardowe jak język literacki. W literaturze przedmiotu spotyka się także ujęcie, zgodnie z którym dialekt to podrzędna odmiana regionalnego lub ogólnonarodowego języka standardowego[4], którą dodatkowo można podzielić na gwary[5]. Część językoznawców traktuje jednak te terminy jako równoważne[5]. W badaniach literaturoznawczych pojęciem w praktyce tożsamym do szerszej definicji dialektu jest rejestr stylistyczny[6].

Oba podejścia do definicji dialektu funkcjonują równolegle, choć w przypadku niektórych języków podejścia wartościującego nie da się zastosować z przyczyn obiektywnych[4]. Przykładem może być język włoski, w którym za język standardowy służy dialekt florencki, równoważny i równorzędny innym dialektom tego języka[4].

Inne języki
Afrikaans: Dialek
Alemannisch: Dialekt
العربية: لهجة
aragonés: Dialecto
asturianu: Dialeutu
azərbaycanca: Ləhcə
বাংলা: উপভাষা
Bân-lâm-gú: Hong-giân
башҡортса: Диалект
беларуская: Дыялект
беларуская (тарашкевіца)‎: Дыялект
български: Диалект
Boarisch: Mundoat
བོད་ཡིག: ཡུལ་སྐད།
bosanski: Dijalekt
brezhoneg: Rannyezh
català: Dialecte
Чӑвашла: Диалект
čeština: Nářečí
Cymraeg: Tafodiaith
dansk: Dialekt
Deutsch: Dialekt
eesti: Murre
Ελληνικά: Διάλεκτος
English: Dialect
español: Dialecto
Esperanto: Dialekto
euskara: Dialekto
فارسی: گویش
føroyskt: Málføri
français: Dialecte
Frysk: Dialekt
Gaeilge: Canúint
Gaelg: Fo-ghlaare
galego: Dialecto
ગુજરાતી: બોલી
한국어: 방언
հայերեն: Բարբառ
हिन्दी: उपभाषा
hrvatski: Dijalekt
Bahasa Indonesia: Dialek
interlingua: Dialecto
Interlingue: Dialecte
íslenska: Mállýska
italiano: Dialetto
Basa Jawa: Dhialèk
ქართული: დიალექტი
қазақша: Диалект
Kiswahili: Lahaja
Kongo: Patua
Kreyòl ayisyen: Aksan
kurdî: Zarava
Кыргызча: Диалект
Latina: Dialectos
latviešu: Dialekts
lietuvių: Tarmė
Limburgs: Dialek
Lingua Franca Nova: Dialeto
lumbaart: Dialet
magyar: Dialektus
македонски: Дијалект
മലയാളം: ഉപഭാഷ
მარგალური: დიალექტი
مصرى: لهجه
Bahasa Melayu: Loghat
Baso Minangkabau: Dialek
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huŏng-ngiòng
монгол: Аялгуу (хэл)
Nederlands: Dialect
Nedersaksies: Dialekt
日本語: 方言
norsk: Dialekt
norsk nynorsk: Målføre
Nouormand: Loceis
occitan: Dialècte
oʻzbekcha/ўзбекча: Lahja
ਪੰਜਾਬੀ: ਉਪਭਾਸ਼ਾ
پنجابی: بولڑی
پښتو: گړدود
Piemontèis: Dialèt
Plattdüütsch: Dialekt
português: Dialeto
română: Dialect
русиньскый: Діалект
русский: Диалект
Scots: Dialect
shqip: Dialekti
Simple English: Dialect
سنڌي: لهجو
slovenčina: Nárečie
slovenščina: Narečje
ślůnski: Djalekt
Soomaaliga: Afguri
کوردی: شێوەزار
српски / srpski: Дијалект
srpskohrvatski / српскохрватски: Dijalekt
Basa Sunda: Dialék
suomi: Murre
svenska: Dialekt
татарча/tatarça: Söyläm
українська: Діалект
vèneto: Diałeto
Tiếng Việt: Phương ngữ
Võro: Murrõq
walon: Diyaleke
吴语: 方言
ייִדיש: דיאלעקט
粵語: 方言
Zazaki: Diyalekt
žemaitėška: Tarmie
中文: 方言